فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

فهرست نویسی در دورۀ اسلامی (بخش دوم و پایانی) - نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٧ تیر ۱۳۸۸ توسط نمایه

فهرست نویسی در دورۀ اسلامی

(بخش دوم و پایانی)

دکتر رضا مصطفوی سبزواری

فهرست نامه های زیر نیز که برای نسخه های خطی فارسی، عربی و اردوی موجود در گنجینه های نسخه های خطی هند فراهم گردیده اندکی از بسیار هاست .

1 – فهرست نسخ فارسی اورینتل پبلک لائبریری ، بانکی پور، مسمی به مراۀ العلوم ، خان بهادر مولوی عبدالمقتد، به اهتمام مولوی محمد عبدالخلاق صاحب،صادق پور پریس، 1925م.

2 – فهرست مخطوطات فارسی خدابخش اورینتل پبلک لائبریری ، پتنا مسمی به مرآۀ العلوم ، سید اطهر شیر ، 1967م.

3 – فهرست نسخ قلمی (عربی ، فارسی و اردو) سبحان الله اورینتل لائبریری، مسلم یونیورستی علیگره، سید کامل حسین ، علیگره، 1929م.

4 – فهرست مخطوطات ، کتابخانۀ مولانا آزاد، علیگره مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ شیفته ، سید محمود حسن قیصر امروهوی ، زیر نگرانی سید محمد حسین رضوی ، علیگره ، 1982م.

5 – فهرست مخطوطات کتابخانۀ مولانا آزاد، علیگره مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ احسن مارهروی ، سید محمود حسن قیصر امروهوی زیر نگرانی سید محمد حسین رضوی ، علیگره ، 1983م.

6 – فهرست مخطوطات کتابخانۀ مولانا آزاد، مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ آفتاب، سید محمد حسین رضوی زیر نگرانی سید محمود حسن قیصر امروهوی ، علیگره، 1406 هـ . / 1985م.

7 – فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان ، احمد منزوی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد ، اردیبهشت ماه 1365 هـ . ش / 1406 هـ . / 1986م.

8 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ گنج بخش ، احمد منزوی، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، اسلام آباد ، بهمن ماه 1359 هـ . ش

9 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ گنج بخش ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، محمد حسین تسبیحی ، جلد یکم ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، راولپندی ، پاکستان 1971م.

10 – فهرست نسخه های خطی فارسی موزۀ ملی پاکستان ، کراچی سید عارف نوشاهی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد 1362 هـ. ش / 1404 هـ . ق .

11 – فهرست نسخه های خطی فارسی انجمن ترقی اردو ، کراچی ، سید عارف نوشاهی ، باهمکاری با مرکزتحقیقات فارسی ایران و پاکستان و ادارۀ معارف نوشاهیه (ناحیۀ گجرات) ، اسلام آباد ، اردیبهشت ماه 1363 هـ . ش / شعبان المعظم 1404 هـ.

12 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ موسسۀ کاما، گنجینۀ مانکجی ، بمبئی ، دکتر سید مهدی غروی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد ، خرداد ماه 1365 هـ. ش / 1406 هـ . 1986م.

13 – فهرست نسخه های خطی تحقیق و اشاعت کتابخانۀ کشمیر و کتابخانۀ حمیدیه ، بهوپال ، مرکز تحقیقات زبان فارسی در هند ، خانۀ فرهنگ جمهوری اسلامی ایران ، دهلی نو ، بهمن ماه 1363 هـ . ش / فوریه 1986م.

14 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ ندوۀ العلماء لکهنؤ، مرکز تحقیقات فارسی در هند ، دهلی نو 1365هـ . / 1986م.

15 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ راجه محمود آباد لکهنو، مرکز تحقیقات فارسی ، رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران ، دهلی نو ، بهمن ماه 1366 هـ . ش / جمادی الثانی 1408 هـ.

16 – تذکرۀ مخطوطات ادارۀ ادبیات اردو ، حیدرآباد ، دکتر سید محی الدّین قادری زور ، ژوئن 1957م.

17 – تذکرۀ اردو مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو،حیدرآباد، دکتر سید محی الدّین قادری زور، جلد اول ، ترقی اردو بیورو، دهلی نو، ژانویه – مارس 1984.

18 – تذکرۀ مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو، حیدرآباد، دکتر سید محیی الدّین قادری زور ، ترقی اردو بیورو ، دهلی نو ، ژانویه – مارس 1984م.

19 – تذکرۀ مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو ، حیدرآباد، دکتر سید محی الدّین قادری زور ، ترقی اردو بیورو، دهلی نو، ژانویه – مارس 1984م.

20 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ موسسۀ تحقیقات علوم شرقی ، میسور (ایالت کارناتکا)پروفسور سید محمود حسین ، چاپ انجمن فارسی ، دهلی .

21 – دست نویس نسخ خطی عربی و فارسی کتابخانۀ مرکز مطالعات آسیا ، دانشگاه کشمیر ، نگاشته : جی.آر.بت، سال 1982م.

22 – فیشهای مربوط به نسخ خطی عربی و فارسی کتابخانۀ های مختلف تهیه شده در مرکز تحقیقات فارسی ، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایرن ، دهلی نو .

23 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ ذاکر حسین جامعۀ ملیه اسلامیه ، دهلی نو.

24 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مؤسسۀ مطالعات اسلامی جامعۀ همدرد، تغلق آباد ، دهلی نو.

25 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ موزۀ ملی، دهلی نو.

26 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مولانا آزاد، مسلم یونیورستی ، علیگره.

27 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ نواب سر مزمل الله خان ، علیگره.

28 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ تاگور، دانشگاه لکهنو، لکهنو.

29 – دست نویس کتاب های فارسی و عربی کتابخانۀ دانشگاه لکهنو.

30 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ ناصریه ، لکهنو.

31 – نسخه های خطی کتابخانۀ شخصی پروفسور مسعود حسن رضوی ، لکهنو

32 – نسخه های خطی فارسی ، بهندارکر اورینتل ریسرچ انستیتوت،  پونا.

33  – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ دانشگاه پتنا، بهار.

                                                34 – فهرست نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ دارالعلوم بلخیه فتوحیه ، پتنا.

                                                35 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مجیبیه بدریه ، پهلواری شریف، پتنا.

36 – Catalogue Raisonne of the Arabic, Hindustani, Persian and Turkish Manuscripts in the Mulla Firuz Library, Edward Rehatsek, M.C.F, Bombay, 1873.

37 – List of Arabic and Persian Manuscripts acquired on behalf of the Government of India by the Asiatic Society of Bengal during 1903- 07, E. Denison Ross, 1908.

38 – Subject Catalogue of Arabic, Persian and Urdu Books in the Public Library, Allahabad, The suprintendent, Government Press, United Provinces. 1927.

39 – Catalogue of Oriental Manuscripts in the Lucknow University Library, Lucknow, Kali Prasad, 1951.

40 – A Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Banaras Hindu University Library, Dr. Amrit Lal Ishrat, Banaras Hindu University, Varanasi.

41 – Catalogue of the Arabic, Persian and Hindustani Manuscripts of the Libraries of the King of Oudh, A. Sprenger, M.D.Calcutta,Vol. I,1854.

42 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Curzon Collection, Asiatic Society of Bengal, Waldimir Ivanow, Calcutta 1926.

43 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, First Supplement, Calcutta. 1927.

44 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, Second Supplement, Calcutta. 1928.

45 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, Calcutta.1985.

46 – Catalogue of the Arabic and Persian Manuscripts in the Oriental Public Library at Bankipore (Persian Poets Firdausi to Hafiz), Maulvi Abdul Muqtadir, Patna, 1962.

47 – Catalogue of Persian and Arabic Manuscripts of Saulat Public Library, Abid Raza Bedar, Saulat Public Library, Rampur, U.P. 1966.

48 – An Alphabetical Index of Persian , Arabic and Urdu Manuscripts in the State Archives of Uttar Pradesh, 1968.

49 – Catalogue of the Persian Manuscripts in the Maulana Azad Library, Aligarh Muslim University, Dr. Athar Abbas Rizvi, Aligarh, 1969.

50 – Catalogue of Manuscripts in the Maulana Azad Library , Aligarh Muslim University , Habib Ganj Collection (Persian) , A.M.U.,Aligarh. Vol. I, Part I, 1981.

51 – Catalogue of Manuscripts in the Maulana Azad Library, Aligarh Muslim University , Habib Ganj Collection (Persian) , Vol. I, Part II, Aligarh, 1985.

52 – Hand list of Manuscripts Pabjab Archives, Patiala (Punjab).

53 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol.IV( Poetry), 1967.

54 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol.VI (Poetry), 1975.

55 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol. VIII (Poetry), 1983.

56 – "Qasr-i'Ilm" A Bibliographical Survey of Arabic and Persian Rare Works of Tonk, Arabic and Persian Research Institute , Tonk, Rajasthan, Shaukat Ali Khan, 1980.

57 – Descriptive Catalogue of the Persian , Urdu and Arabic Manuscripts in the Dacca University Library, A.B.M. Habibullah and M. Siddiq Khan, Vol. I, 1966.

58 – Persian Manuscripts in the National Museum of Pakistan at Karachi, Mohammad Ashraf, 1971

مآخذ و پانوشتها

 

1 – اقراء باسم ربک الذی خلق . خلق الانسان من علق . اقراء و ربک الاکرم . الذی علم بالقلم ، علم الانسان ما لم یعلم (علق / 4 – 1 )

2 – ن و القلم و ما یسطرون (قلم / 1 )

3 – ر.ک : معجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم چ مطبعه دار الکتب المصریه – قاهره 1364 صفحه های 5 – 591.

4 – الکتب بساتین العلماء . الذریعه به نقل کتاب زیر بنای تمدن اسلامی ص 69.

5 – القلب یتکل علی الکتابه به نقل منیۀ المرید فی آداب المفید و المستفید . ترجمه دکتر سید محمد باقر حجتی ص 482 خرداد 59 از انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

6 – ر.ک : خرده اوستا از استاد پور داوود.

7 – ر.ک مروج الذهب مسعودی و الفهرست ابن ندیم.

8 – در کاوشهای سال 1312 در تخت جمشید گنجینه ای شامل سی هزار تخته لوح به دست آمده است. (ر.ک گزارش باستان شناسی سال 1329).

9 – ر.ک : لغت نامه دهخدا، زیر اوستا

10 – گزیدۀ اشعار رودکی به همّت دکتر شعار ودکتر انوری ، ص 146.

11 – مقدمۀ قدیم شاهنامه (مقالۀ علامه قزوینی ) هزارۀ فردوسی . از انتشارات دنیای کتاب، سال 1362 صفحه 165.

12 – ر.ک : راز بقای تمدن و فرهنگ ایران از دکتر حسینعلی ممتحن از انتشارات دانشگاه ملی (سابق ) ص 36.

13 – به نقل کتاب گنج و گنجینه به تحقیق دکتر علی اکبر خان محمدی از نشریات دفتر روابط عمومی کتابخانۀ – شهریور 1360 ص 25.

14 – ماخذ اخیر همان صفحه

15 – تاریخ بیهق به تصحیح شادروان استاد احمد بهمنیار ص 175.

16 – مثلاً شواهد زیر :

بدیهه گفته ست اندر کتابخانه

 

به فر دولت شاهنشه مظفر

مسعود سعد (دیوان مصحح رشید یاسمی – امیر کبیر – 1362 صفحه 237)

یا:

کتبخانۀ پارسی هرچه بود

 

اشارت چنان شد که آرند زود

یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     (نظامی)

یتیمی که نا کرده قرآن درست

 

کتبخانۀ هفت ملت بشست

یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     (سعدی)

از کتبخانه وَ عَلَّمنا

 

ذوق علمی چشیده ام که مپرس

و یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               (مولوی)

چون شدید برفت شداد به جای وی نشست او کتابخوان و زیرک بود خدیجه به نزد ورقه آمد که کتابخوان و زیرک بود ( قصص الانبیاء)

17 – ر.ک : کتاب النقض ص 112، روضات الجنات ص 478 به بعد.

18 – ر.ک : احسن التقاسیم صفحه 449 به بعد و معجم الادبا  در ذکر کتابخانۀ بهاء الدوله دیلمی .

19 – ر.ک : پورسینا ، سعید نفیسی صفحه 65 به بعد .

20 – ر.ک: احسن التقاسیم صفحه 413

21 – معجم الادبا، ج 2 ، ص 315.

22 – ر.ک : جهانگشای جوینی ج 3 ، ص 244، (تنی چند را از اعیان قزوین به الموت فرستادند تا کتبخانه های حسن صباح و اسلاف جلال الدّین بدیدند.

23 – مسعود سعد سلمان شاعر معروف «کتابداری» آن را به عهده داشته است :

دارالکتب امروز به بنده است مفوض

 

این عزو شرف گشت مرا رتبت والا

(دیوان مسعود سعد به تصحیح رشید یاسمی / 18)

24 – مطلع السعدین ج 2 ص 589.

25 – ر.ک : تذکره شوشتر

26 – ر.ک : ترجمه محاسن اصفهان ، ص 63.

27 – ر.ک: تاریخ طبرستان ص 4.

28 – ر.ک : معجم البلدان یاقوت ، ذیل «مرو»

29 – ر.ک : نسخۀ خطی نفیس منشات خواجه در کتابخانۀ حاجی محمد نخجوانی.

30 – ر.ک : بدایع الازمان ، ص 27.

31 – ر.ک : آثار البلاد و کتاب النقص ، ص 12.

32 – جامع نصیری ، ص 452.

33 – تاریخ کرمان موسوم به سمط العلی للحضرۀ العلیا، ص 43.

34 – بنا بر نقل مقدمه کتاب جوامع احکام النجوم از ابوالقاسم بن حسین بیهقی .

35 – برای اطلاع از دو کتابخانۀ اخیر که مورد استفادۀ نویسنده تاریخ بیهق قرار گرفته مراجعه شود به پاورقی مقدمه تاریخ بیهق به تصحیح استاد بهمنیار صفحه .«ید».

36 – ر.ک : مناظرات امام فخر رازی ، ص 28.

37 – 38  - دربارۀ این دو کتابخانۀ ابن فندق می نویسد :« و خواجه ابوالفضل بیهقی تاریخ آل محمود ساخته است به پارسی زیادت از سی مجلد در کتابخانۀ سرخس بود و بعضی در کتبخانه مدرسه خاتون مهد عراق به نیشابور» (تاریخ بیهق ص 20)

39 – گفته اند ابو نصر بن سبکتکین برادر سلطان محمود آنرا بنا کرده است .

40 – منسوب به ابو اسحاق اسفراینی (متوفی 417) نوشته اند : اهل عراق و خراسان به علم او مقرند ومدرسۀ مشهور نیشابور را برای او بنا کردند. ر.ک: لغت نامۀ دهخدا ذیل اسفراینی .

41 – منسوب به ابوسعید اسماعیل بن علی بن منشی استرآبادی .

42 – فهرست یاد شده تحت شماره 1406 از سوی انتشارات دانشگاه تهران با تصحیح و ترجمه و تعلیق استاد دکتر مهدی محقق در شهریور ماه 1366 انتشار یافته است.

43 – این کتاب ظاهراً هنوز چاپ نشده، ر.ک: شماره پنج نشریه کتابخانۀ ملّی تبریز ، 1 مرداد 1341 مقاله آقای عبدالعلی کارنگ تحت عنوان :« آثار ثقۀ الاسلام شهید.»

علاوه بر ماخذ یاد شدۀ بالا که ذیل هر مورد با ذکر شماره ذکر گردیده ، منابع زیر نیز به مناسبت مورد مراجعه و استفاده بوده است:

44 – ایران شهر ج یک و دو ، نشریه شماره 22 کمسیون ملی یونسکو چ 1342.

45 – فهرستنامه کتابشناسی های ایران تألیف ایرج افشار شماره اول بهمن 1342.

46 – دیوان مسعود سعد سلمان به تصحیح رشید یاسمی از انتشارات امیر کبیر 1362.

47 – تاریخچۀ کتابخانۀ های ایران و کتابخانۀ های عمومی گرد آورنده رکن الدّین همایون فرخ، از نشریات سازمان کتابخانۀ های عمومی شهرداری تهران آبان 1344.

48 – مقدمۀ ابن خلدون ترجمه محمد پروین گنابادی (دو مجلد) از انتشارات علمی و فرهنگی چ پنجم 1366.

49 – آداب تعلیم و تعلم در اسلام ، نگارش و ترجمه دکتر سید محمد باقر حجتی، نشر فرهنگ اسلامی، 1359ش.

50 – ر.ک : تذکره نویسی در هند و پاکستان تألیف دکتر علیرضا نقوی از انتشارات علمی ، تهران 1343ش.

51 – ر.ک : تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان ( از بابر تا اورنگ زیب ) نگارش دکتر آفتاب اصغر، از انتشارات خانۀ فرهنگ لاهور ، آذر ماه 1364.

52 – ر.ک : فرهنگ نویسی فارسی در هند و پاکستان تألیف دکتر شهریار نقوی از انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ 1341.

53 – ر.ک : «فهرست چاپخانه های شبه قاره » ، از دکتر شریف حسین قاسمی مجله قند پارسی از انتشارات رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران –دهلی شماره 6 زمستان 1372.

*****


 

                                                                            

* - استاد دانشگاه علامه طباطبایی – تهران



 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو