فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

تأثیر اینترنت - نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢٤ آذر ۱۳۸٧ توسط نمایه

تأثیر اینترنت: ارتقای نقش کتابدار مرجع به آموزشگر

بخش اول

چریتی بی. هوپ، سندرا کاجیوارا، منگسونگ لیو

ترجمه رسول زوارقی

 

چکیده
اینترنت تغییرات گسترده‌ای در خدمات مرجع کتابخانه‌های دانشگاهی به همراه آورده است. یکی از این تأثیرات مهم، ارتقا و تحول در نقش کتابدار مرجع به آموزشگر بوده است. این مقاله متون مربوط به نقش آموزشی فزاینده کتابدار با ظهور اینترنت را بررسی می‌کند و درباره جمعیت دانشجویان در حال تغییری که نیازمند آموزش یک کتابدار و مهارتهایی که دانشجویان برای کسب سواد اطلاعاتی نیاز دارند بحث می‌کند و بررسی می کند که چگونه اینترنت راهبردهای آموزشی جاری چون آموزش کلاسی آموزش وب‌بنیاد را تحت تأثیر قرار داده است و تلاش می کند تا آموزش سواد اطلاعاتی را در دروس تحصیلی دانشگاهی بگنجاند. علاوه بر آن مقاله فن‌آوریهای اینترنتی در حال حضور را با ذکر تأثیرات بالقوه آنها بر تدریس و آموزش معرفی می‌کند. پدیدآوران نتیجه می‌گیرند که نقش آموزشی کتابدار مرجع با پیشرفت فن‌آوریهای اطلاعاتی بیش از پیش گسترش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها:

 اینترنت، آموزش، تدریس، وب جهان گستر، یادگیری مجازی، یادگیری فعال، خدمات مرجع، سواد اطلاعاتی، صلاحیت اطلاعاتی، کتابدار مرجع، آموزش وب بنیاد، فن‌آوریهای اینترنتی، یادگیری تعاملی.


مقدمه
اینترنت از چندین وجه کتابخانه های دانشگاهی را تحت تأثیر قرار داده است. شاید مهمترین کمک آن ارتقا و تحول در نقش کتابدار به آموزشگر بوده است. اینکه بیش از پیش به حوزه آموزش می‌پردازیم و در آن تأکید بیشتری بر تدریس داریم به سبب بخش بزرگی از تأثیر مستقیم اینترنت بر کاربرن و محیط اطلاعاتی ما می‌باشد علاوه بر تأکید مضاعف بر نقش آموزشگر کسی که به او آموزش می‌دهیم آنچه که آموزش می‌دهیم و چگونگی آموزش در عصر اینترنت تغییر کرده‌اند. خاطرنشان کردن این نکته مهم است که بسط ارتباط فن‌آوری اینترنت و عصر حاضر وب جهان‌گستر با پژوهش دانشگاهی همگام با تغییرات در محیط آموزش عالی حرکتهای مهم اصلاح دروس تحصیلی و تئوریهای در حال تغییر روش‌های تدریس مؤثر در آموزش عالی بروز یافته‌اند. به عبارت دیگر«متغیرهای محیطی» بیشتری هستند که بر نقش کتابداران به عنوان آموزشگران تأثیر می‌گذارند. این متغیرها عبارتند از:

● ثبت نام بیشتر همراه با تنوع گسترش یافته قشر دانشجو

● فشار بر دانشکده‌ها و دانشگاهها از طرف دانشجویان والدین و قانون‌گذاران نسبت به مسئولیت رفع نیازهای دانشجویان در عصر اطلاعات

● تقاضای فراوان برای حق انتخاب آموزش از راه دور

● اعتراف رو به افزایش مربیان مبنی بر شکست «مدل انتقال» سنتی آموزش بعد‌از‌متوسطه که بر اساس سخنرانی بنیان نهاده شده است در رفع نیازهای دانشجویان بعد از فارغ‌التحصیلی. دانشجویان می‌توانند حقایق را به خاطر بسپارند اما در بکارگیری اطلاعات یاد گرفته شده در چالشهای ناآشنای حل مشکل، با مشکل روبرو می‌شوند.

با این وجود این پیشرفتها در جای خود با نقش مهم رو به گسترش اطلاعات شبکه‌ای در آموزش جامعه و محل کار پرورانده و تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به علاوه کاربرد ابتکاری فن‌آورهای وب بنیاد می‌توانند به مربیان-شامل کتابداران- برای برطرف کردن چالشهای افزایش یادگیری فعال برای میزان بیشتری از دانشجویان با انعطاف‌پذیری بیشتر در برابر نیازهای فردی هرکدام از آنها و تمرکز قدرتمندی بر بروندادهای عصر اطلاعات کمک کند. بنابراین اینترنت هم از جهت تأثیر بر کتابخانه‌ها و کاربران کتابخانه و هم از جهت تحت تأثیر قرار دادن سایر عوامل در محیط آموزش عالی، به عنوان یک عامل تغییر برای نقش کتابداران به عنوان آموزشگران نمی‌تواند مبالغه‌آمیز برآورد شود.


توافق عمومی: بیشتر تدریس می‌کنیم

در سه بررسی متعلق به انجمن کتابخانه های پژوهشی ACRL تحت عنوان کتابخانه‌ها در دهه 1990 کارل تنوپیر از کتابداران خواست تا منابع الکترونیکی را که در کتابخانه‌های آنها بکار برده می‌شود و چگونگی تأثیر این منابع بر نقش آنها در مرجع و آموزش را توصیف کنند. در اولین بررسی که از 1991 تا 1992 انجام شد کتابداران محیط بسیار خودکاری را با فهرستهای پیوسته، سی دی رام‌ها و دسترسی مشتری به جستجوی پیوسته از طریق یک واسط را توصیف کردند. با این وجود چنان که او خاطرنشان می‌سازد« وب جهان گستر وجود نداشت و استفاده مشتریان از اینترنت در کتابخانه، هنوز دوران طفولیت خود را سپری می‌کرد.» کمتر از نصف کتابخانه‌ها از جستجوی پایگاه داده کاربر نهایی مستقیم پشتیبانی می‌کردند. در دو بررسی بعدی، که در سالهای 1995-1994 و 1998-1997 انجام شد( البته آخرین بررسی، محیط بعد از وب را منعکس می‌کند) چندین تفاوت در محیط مرجع، بروز یافت. قابل توجهترین تفاوتها افزایش قابل توجه در میزان جستجوی پایگاههای داده کاربر نهایی( بیش از 60 در صد در 1995-1994 و بیش از 80 در صد در 1998-1997) بود و دسترسی مشتریان در درون کتابخانه به مواد اطلاعاتی غیرکتابخانه‌ای از طریق اینترنت( به ترتیب بیش از 70 در صد و بیش از 90 در صد ) بود.

هنگامی که پرسیده شد چه تأثیری این محیط در حال تغییر بر نقش آنها داشت کتابداران بالاخص کتابداران آخرین بررسی به نقش رو به افزایش خود به عنوان آموزشگران در کلاسهای آموزش رسمی از میز مرجع و به عنوان همکاران در پیشبرد برنامه‌های سواد اطلاعاتی برای رفع نیازمندیهای جدید دروس تحصیلی دانشگاهی اشاره کردند. پیش‌بینی‌ها در بررسی 1992-1991 که نظام‌های کاربرپسند و دانشجویان واجد سواد رایانه‌ای نیاز به نقش کتابداربه عنوان یک آموزشگر را کاهش خواهد داد ، تحقق نیافته‌اند.

در عوض کتابداران مشغول به تدریس هرچیز از مهارتهای رایانه‌ای پایه و جزئیان فنی نظامهای خاص گرفته تا راهبردهای پژوهش، انتخاب پایگاه داده و مهارتهای سواذ اطلاعاتی ارزیابی انتقادی و ترکیب اطلاعات بودند. بطور جالبی اگرچه کتابداران در آخرین بررسی در انتظار زمانی بودند که رابطها ساده‌تر و دانشجویان باسواد رایانه‌ای بیشتری شوند، آنها به هیچ وجه این امر را به معنی کاهش در نقش آموزشی نمی‌دانستند. در عوض آنها پیش‌بینی می‌کردند برای تمرکز بیشتر در کمک به دانشجویان با مفاهیم پیچیده، آسوده‌تر می‌شوند."تنوپیر" نتیجه می‌گیرد که «نقش آموزشی کتابدارات مرجع در آینده با نیاز افزایش یافته‌ای برای آموزش سواد اطلاعاتی رسمی زمان بیشتر مورد نیاز برای آموزش مفصل استفاده نفر به نفر]با توجه به استفاده هر شخص[  و چالشهایی در جهت ارائه کیفیت بیشتر آموزشی به کاربران از راه دور مهمتر هم خواهد شد.»

گزارشی توسط اریک بریانت در بررسی کتابداران دانشگاهی و عمومی در ژوئن 1999 گرایش‌های مشابهی را نشان می‌دهد. او از آلیسون و اشبورن از کتابخانه دانشگاهی دیکسی در اتاه درباره نقش‌های در حال تغییر در میز مرجع چنین نقل قول می‌کند:« اصلی‌ترین چیزی که ما دیده‌ایم انفجار منابع الکترونیکی است که تدریس شخصی بیشتری را می‌طلبد. ما زمان بیشتری را با هر سؤال درباره توصیف چگونگی استفاده از منابع و مقدماتی چون چاپ کردن صرف می‌کنیم در حالی که آمار خدماتی ما افزایش نمی‌یابد.» کتابدار دیگری که در گزارش به او استناد می‌شود کتی‌وینسلو از دانشگاه وسلیان کارولینای شمالی می‌باشد که می‌گوید« چندین قالب به معنی تأکید بیشتر بر آموزش به خصوص در منابع الکترونیکی است. هر جلسه انفرادی بیشتر از زمانی که باید صرف کاوش چاپ و رسانه‌ها شود زمان می‌برد».

تأکید رو به رشد آموزش همه وظایف مرجع سنتی- خدمات میز مرجع، مشاوره‌های پژوهشی انفرادی و آموزش کلاسی رسمی - را انجام می‌دهد و منتج به فعالیتهای جدید و ابتکاری مرجع شده است. از اوایل دهه 1990 آمارهای میز مرجع( میزان مشتریانی که به آنها خدمات ارائه شده است) به طور ثابتی کاهش یافته است، اما کتابداران مرجع به علت افزایش میزان زمانی که برای هر کاربر به طور انفرادی صرف می‌شود بیش از پیش احساس شلوغی می‌کنند. در طول همان دوره تقاضا برای کلاسهای آموزشی کتابخانه‌ای سنتی، مرتبط به درس، یک جلسه‌ای افزایش یافته است. به علاوه تعداد در حال رشدی از کتابخانه‌های در حال توسعه میزان آموزش وب‌بنیاد اغلب با هدف پوشش بیشتر محتوا و دسترسی بیشتر از زمان سنتی دانشجویان می‌باشند و روشهایی با فضای محدود منظور می‌شوند. کتابداران مؤثرتر و قابل دیدتر در بافت گسترده‌تری از آموزش عالی هستند؛ از نظر محلی و ملی کتابداران با دیگر مربیان در دانشگاه برای وارد کردن بروندادهای یادگیری سواد اطلاعاتی به دروس تحصیلی دانشکده‌ای و دانشگاهی تلاش می‌کنند.


 به چه کسی آموزش می‌دهیم: چگونه کاربران ما در عصر اطلاعات تغییر کرده‌اند؟

در مقاله‌ای که اخیراً منتشر شده است الیزابت دوپیوس اهمیت پی‌ریزی برنامه‌های آموزشی کتابخانه‌ای را بر اساس نیازهای کاربر خاطرنشان می‌سازد. او می‌نویسد« برای تداوم تحول آموزش کتابخانه نیازمند ملاحظه ماهیت استفاده‌کنندگان هستیم. چه کسانی دانشجوی شما هستند؟ با چه هویتی شناخته می‌شوند؟ علایق آنها چه چیزهایی هستند؟ در چه نوع محیطهای یادگیری پیشرفت می‌کنند؟» پاسخها به این سؤالات با افزایش تنوع محوطه‌های دانشگاهی و با رشد وب جهان‌گستر به عنوان یک عامل فرهنگی تغییر کرده است.

«ظاهر»محوطه‌های دانشگاهی تغییر کرده است. ما در کتابخانه‌های دانشگاهی به چندین گروه مختلف- اعم از دانشجویانی با سنین، اخلاقیات، وضعیتهای آموزشی و سطوح مهارت رایانه‌ای مختلف، خدمات ارائه می‌کنیم. علاوه بر دانشجویان سنتی دانشگاه افراد بالغ فراوان، بزرگسالان در حال کار برای بازآموزی یا افزایش مهارته به دانشگاهها برمی‌گردند. محل کار در حال تغییر نیازمند مهارتهای جدیدی است و کارکنان مجبور به حفظ روزآمدی خود هستند. زنان بزرگسال برای اتمام مقطع خود که به عللی چون ازدواج و اولویتهای خانوادگی رها شده بود مجبور به برگشت به دانشگاه هستند. چنان که موج نگهداری از بچه، فروکش کرد بیشتر آنها علاقمند به یادگیری همیشگی هستند و در کلاسهای دانشگاهی ثبت نام می‌کنند. با ملیتهای خارجی متعددی که وارد دانشگاه‌هایمان می‌شوند دانشجویانی که انگلیسی به عنوان زبان دوم آنهاست بخش بزرگی از دانشگاههای ما را به خود اختصاص داده‌اند که با خود مجموعه نیازها و اولویتهای دیگری آورده‌اند. آموزش از راه دور نوع دیگری از کاربر را ایجاد کرده‌است کاربر از راه دور که مجبور به اتصال و استفاده از شبکه کتابخانه‌ای خود از شهر ایالت یا حتی کشور دیگر می‌باشد- یا به همان علت از خوابگاه به محوطه. با دسترسی به منابع کتابخانه‌ای بیشتر و بیشتر که از طریق وب‌سایت کتابخانه دستیاب می‌شود تفاوت میان فراگیر از راه دور و یک کاربر از درون محوطه به طور فزاینده‌ای از بین می‌رود.

حتی دانشجوی 22-18 ساله سنتی موجود در محوطه نیز به طور قابل توجهی تغییر کرده‌اند. تعداد زیادی از این دانشجویان «نسل جوان» در دنیای رایانه‌ها که امیدبخش اطلاعات فوری می‌باشد تربیت شده‌اند. این نسل از آن والدینی است که در زمینه رایانه‌های خانگی، سی‌دی‌رام های چند رسانه‌ای و نرم‌افزارهای آموزشی، سرمایه‌گذاری کرده‌اند(گذشته از بازیهای رایانه‌ای). برای آنها اینترنت منبع اولیه اطلاعات است. آنها هرگز با نمایه‌های چاپی، مجلات یا دایره المعارف‌ها آشنا نیستند.آنها در محیط پیوسته خانه احساس بهتری دارند. این تجربه‌ها انتظارات و سلایق آنها را در هنگام ورود به دانشگاه شکل می‌دهد-آنها منابع منابع اطلاعاتی پیوسته تمام متن را ترجیح داده و انتظار دارند. البته اینگونه توصیف دانشجویان نسل جوان به صورت آشنا با فن‌آوری و باسواد رایانه‌ای تنها تصویری مغرضانه است؟ کتابخانه همچنین به دانشجویانی که بدون اتصالت اینترنتی یا رایانه‌ها در کلاس درس یا خانه حاضر می‌شوند خدمات ارائه می‌کند و البته همانطور که در توضیحات بالا آمد بسیاری از کاربران مااز نسل فن‌آوری برتر نیستند، اگرچه آنها ممکن است مهارتهای فن‌آوری پیشرفته، داشته باشند. همگام با رایانه‌ها و فن‌آوری – یا در مقابل آن صورت لایه دیگر در تفاوت کاربران و چالش دیگر برای کتابداران به عنوان مدرس باشیم.

همانطور که هاروی سیگر[26] خاطرنشان می‌کند «جایی که ما اوایل تنها دانشجویان کارشناسی و فارغ‌التحصیل و هیأت علمی را می‌دیدیم ، در استفاده از رایانه‌ها امروزه گروه‌های جدیدی را که بر اساس مهارتها، دانش و آمادگی در استفاده از رایانه‌ها و فن‌آوری جدید تعریف می‌شوند را مشاهده می‌کنیم. ظهور فن‌آوریهای اطلاعاتی سبب توجه به تفاوت گروههای کاربران نشده است بلکه خود تفاوت گروههای کاربران را بوجود آورده است و کتابداران را ناگزیر به ملاحظه نیازهای منحصر به فرد آنها در ارائه آموزش کتابخانه‌ای کرده است». دانشجویان ما چه باسواد رایانه‌ای باشند یا نباشند به طور قابل توجهی در خصوص مسائل کلیدی- انتظار آنها- از همنوعان خود در دوره پیش از اینترنت تفاوت دارند. همانطور که یک کتابدار در بررسی تنوپیر نظر داده بود« بزرگترین تغییر ، انتظارات فزاینده کاربر می‌باشد. کاربران بیشتر انتظار دارند قادر به یافتن هر چیزی به طور پیوسته، تمام متن باشند.» در حقیقت، جستجوگران اینترنت حتی ممکن است انتظارات بیشتری نیز داشته باشند: آنها به سبب بین‌المللی شدن[27] امتحان‌نشده رسانه‌های برتری که وب جهان گستر را احاطه کرده‌اند- انتظار دارند که یافتن اطلاعات آسان و سریع شود. اگرچه انتظارات دانشجویان هماهنگ با اهداف کتابداران مبنی بر ارائه دسترسی آسان سریع پیوسته اطلاعات مربوط به کاربران کتابخانه می‌باشد، این انتظارات اغلب در محیط اطلاعاتی ترکیبی کنونی متشکل از رسانه‌های اطلاعاتی مختلف و تمهیدات سازمانی مبسوط، غیرواقعی هستند. متأسفانه بسیاری از تعاملات ما با دانشجویان لحظه‌ای رخ می‌دهد که این نقطه به خانه سوق داده شده است؟ دانش‌آموزی شاید بعد از ساعتها جستجوی بی‌نتیجه ممکن است خواهان کمک میز مرجع باشد.
در این لحظه آموزشی ممکن است ناامیدی بروز کند - دانشجو ممکن است به علت تلاشهای اشتباه خود و بی‌تابی به علت نیاز کتابدار برای شروع از ابتدا نتیجه نگیرد- ملاحظه اینکه اغلب چگونه ]جستجو[ انجام نمی‌گیرد خیلی اذیت ‌کننده است. به علت فشار زمانی شاید دانشجویان طبیعتاً راحتی را بر کیفیت ترجیح می‌دهند. بنابراین برونداد جستجویی که آنها قضاوت می‌کنند« به قدر کافی خوب باشد» یعنی اینکه نتایج در چندین منبع تمام متن که به نظر می‌رسد رابطه‌ای با مسائل دردست داشته باشد ممکن است آنها را راضی کند. جستجو بر حسب کلیدواژه رایانه‌ای اغلب همیشه چیزی را به بار خواهد آورد. این واقعیت که اولین اقلام در مجموعه‌ای از نتایج اغلب ممکن نیست اطلاعات مربوط و معتبری برای موضوع پژوهش آنها باشد ممکن است کمتر از زمان صرف شده اهمیت داشته باشد. البته دانشجویان در وضع «حق بیمه» زیاد بر زمانشان شایسته‌‌تر هستند.« به قدر کافی خوب» ممکن است به جا باشد و میزانی که منابع اطلاعاتی که انتخاب کردند به آنها اجازه بدهد که بطور موفقیت‌آمیزی اظهاراتشان را کامل کنند- دانشجویان قطعاً در تصمیم‌گیریهایشان درباره آنچه که ارزش را در اطلاعات شکل می‌دهد توجیه می‌شوند.با وجود این با فهمی ناقص از محیط اطلاعاتی متنوع و تمایل قوی برای منابع پیوسته اغلب دانشجویان تشخیص نمی‌دهند که بعضی اطلاعات در منابع «سنتی» اطلاعات- مانند کتابها- یا با استفاده از تلفن بسیار سریع‌تر یافت می‌شوند. حتی دانشجویان دانشکده های کتابداری هم این اشتباه را انجام می‌دهند. با آشفته‌سازی بیشتر این کاربران کتابخانه‌ها که به راحتی ارضا می‌شوند ممکن نیست گزینه‌های سنجیده گزیده از نظر ارزش محتوا و ارزش زمان صرف‌شده نهایی انتخاب کنند. آنها ممکن نیست تشخیص بدهند که منابع بهتر اطلاعات می‌تواند برای آنها در دسترس باشد. با جستجوی ظاهراً موفقیت‌آمیز، و نادیده انگاشتن این واقعیت که گزینه‌های بهتر- یا حداقل متفاوتی- وجود دارند چرا دانشجویی باید درخواست کمک کند؟

سایر عوامل نیز ممکن است اراده دانشجویان را برای درخواست کمک محدود کنند. همانطور که بسیاری از نویسندگان مشاهده کرده‌اند ویژگی برجسته دانشجویان امروزی پایه‌ای است که آنها می‌خواهند و انتظار دارند تا بطور مستقل کار کنند. تشویق و قدرتمندسازی دانشجویان برای تبدیل آنها به یادگیران مستقل نیز یکی از اهداف کلیدی جنبش‌های سواد اطلاعاتی در کتابخانه‌هاست که در بخش بعدی این مقاله بحث می‌شود. با وجود این همانطور که ران هکارت اظهار عقیده می‌کند دانشجویانی که در محیط‌های پژوهشی هر چه بیشتر رایانه‌ای کار می‌کنند می‌توانند احساس کنند فرض براین است که مسائل را به صورت مستقل نه با درخواست از شخصی برای کمک حل کنند: «اگر ثابت شود کمک ماشینی یک جنبه از آینده‌ای باشد که دانشجویان اغلب با رایانه‌ها بصورت انفرادی کار می‌کنند دورنمای وسیعی ضروری به نظر می‌رسدیک مسأله بالقوه از چنین دورنمایی که می‌تواند توجه را به خود جلب کند عدم تمایل کاربر برای جستجوی کمک انسانی در صورتی است که در آن چندین شکل به عنوان آخرین گزینه مراجعه در نظر گرفته شود. دسترس‌پذیری چنین کمکی می‌تواند به کتابدار اطمینانی دوباره بخشد اما نتیجه‌ای که کاربر می‌تواند بگیرد این است که بطور عادی شخص باید از کمک ماشین بهره‌مند شود و استفاده از کمک انسانی دلیل بی‌موردی است.

 

برگرفته از مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران ( نما ) ، شماره اول ، دوره پنجم .


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو