فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

کتابخانه ها و قرائتخانه های حوزه علمیه - نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٢٢ دی ۱۳۸٩ توسط نمایه

کتابخانه ها و قرائتخانه های حوزه علمیه

حوزه علمیه قم از بدو تأسیس آن، به همت والای مرحوم آیةالله حائری، برای رفاهیت و مطالعه و مراجعه محصلین و طلاب علوم دینیه و مدرسین به کتب ملزومه، تأسیس کتابخانه در مرکز حوزه مدرسه فیضیه نموده و اکنون که بیش از پنجاه سال از عمر حوزه قم می گذرد، دهها کتابخانه و قرائتخانه مجهز دارد که مورد استفاده عموم روحانیین می باشد که مشروحاً نگارش می دهم:

1. کتابخانه مدرسه فیضیه

این کتابخانه در سال 1349ق مطابق بیستم آبان ماه 1309ش، نه سال بعد از ورود مرحوم آیةالله حایری به همت آن مرد نامی، که خود بنیانگذار حوزه علمیه قم است، تأسیس گردید. این کتابخانه پیش از ورود مرحوم آیةالله بروجردی، دارای 4500 جلد کتاب بود و مدّت ها به حال رکود می گذرانید، بالخصوص که جای مناسبی برای مطالعه کنندگان نداشت.

محلّ کتابخانه طبقه فوقانی مدرس مدرسه فیضیه است. از موقع ورود مرحوم آیةالله بروجردی به قم (1325) و تصدی رسمی امور حوزه و از جمله مدرسه فیضیه و کتابخانه آن، همت به ترمیم و تعمیر کتابخانه و توسعه و تعمیم کتب آن گماشتند و تا پایان زندگانی بالغ پنج هزار جلد کتاب بر تعداد آن افزودند. به علاوه جمعی از علماء و اهل فضل و مردم خیراندیش نیز کتابخانه های خود را اهداء و تعداد معتنابهی کتاب ابتیاع و به این کتابخانه، که مستقیماً در اختیار طالبین علم است، اختصاص دادند و اکنون سیزده هزار جلد کتب متنوّع: فقه و اصول و تفسیر و حدیث و فلسفه و کلام، منطق، ریاضی، رجال، تراجم، تاریخ، هیئت، نجوم، طب، لغت، شعر، ادب و غیره است و شبانه روز در اختیار دانشجویان علوم دینی و فضلای حوزه علمیه قم است و صدها تن از محصلین در آن سرگرم مطالعه هستند.

کتب خطی کتابخانه در حدود دو هزار جلد است که در میان آنها کتب ذی قیمت و نسخه های نفیس و منحصر به فرد، که از هر جهت جالب و دیدنی است، وجود دارد. قفسه بندی کتابخانه سابقاً بسیار نامنظم بود. در سالهای آخر زندگانی مرحوم آیةالله بروجردی، یکی از بازرگانان خیراندیش تهران، آقای حاج فرج الله موحدی، با کسب اجازه از آن مرحوم همت گماشت و قفسه های فلزی برای آن خریده و به طرز کتابخانه های عمومی روز، کتاب در آن چیده اند. به علاوه به منظور حفظ نسخ نفیس خطی، یک عدد ویترین 4*3 جداگانه مقابل درب ورودی جای داده که اختصاص به کتب خطی دارد. همچنین یک کفش خانه از نوع قفسه فلزی به منظور نگاهداری کفش مراجعین در محل کفش کن سابق نصب کرده اند و نیز پنکه های سقفی و کتب بسیاری ابتیاع و وقف کتابخانه نموده اند که همه به هزینه بازرگان نامبرده و به مبلغ سیصد هزار ریال تمام شده است.

چنان که گفتیم چون کتابخانه در سابق، از لحاظ محل برای مطالعه مراجعین در مضیقه بود، به امر مرحوم آیةالله بروجردی سالنی به طول شانزده متر و عرض هشت متر، که از هر جهت جالب و دیدنی است، ساختند که به واسطه پنجره های بزرگ، که مشرف به رودخانه قم است، از هر جهت فرحبخش و برای مطالعه مناسب و مطلوب است. این سالن که به قدر کافی وسیع و گنجایش مراجعین را دارد، با هفت قطعه فرشهای مرغوب 4*3 مفروش شده و از این حیث نیز بر خلاف سابق، مخصوصاً در فصل زمستان مراجعین با راحتی و آسایش بیشتری می توانند مطالعه نمایند.

کتابخانه مدرسه فیضیه یگانه کتابخانه ای است که می توان گفت اغلب فضلاء و دانشمندانی که در گوشه و کنار کشور مشغول ترویج دین و راهنمایی مردم به سوی حق و حقیقت و راستی و درستی هستند، از سرچشمه آن استفاده کرده اند؛ چیزی که در اینجا لازم به ذکر می دانم این است که در سانحه اخیری که در دوم فروردین سال جاری برای مدرسه فیضیه روی داد، بحمد الله کتابخانه از آفت مهاجمین تبهکار و وحشیگریهای آنان مصون و اینک علماء و دانشمندان و محصلین حوزه علمیه از فیوضات آن بهره مند هستند.

2. کتابخانه مسجد اعظم

مرحوم آیةالله بروجردی پس از شروع به ساختمان مسجد اعظم، به فکر افتادند که این بنای با شکوه و با عظمت را با تأسیس یک کتابخانه مهم و مجهز تکمیل کنند. اعلام این موضوع و تصمیم آیةالله فقید برای تأسیس کتابخانه در مسجد اعظم در محافل علمی و دینی با شور و شعف استقبال شد؛ زیرا این بنای عظیم و مجلل، بدون کتابخانه برای مراجعین مختلف که از اطراف مملکت و خارج ایران به بازدید آن می آیند، ناقص به نظر می رسید.

کتابخانه در سمت مغرب صحن مسجد اعظم، واقع شده و دارای یک مخزن و دو سالن مطالعه و یک اطاق برای دفتر و یک راهرو مشترک می باشد. مخزن کتابخانه واقع در صحن مسجد و به مساحت 176 متر مربع است که از سمت مشرق آن ایوانی به مساحت 44 متر مربع در طرف صحن مسجد جدا شده و باقی مانده که به مساحت 123 متر مربع می باشد، مخزن کتابخانه است. این مخزن، مانند سایر قسمتهای مسجد از آهن و سیمان و آجر ساخته شده و به وسیله یک بالکن که آن نیز به شکل جالبی از آهن ساخته شده قفسه ها به دو طبقه تقسیم گردیده است.

در پشت این مخزن و ایوان بزرگ مجاور آن، راهروی در کنار رودخانه به طول چهل متر است. درب ورودی کتابخانه از آنجا باز شده و از طبقه فوقانی آن برای سالن مطالعه استفاده می شود. به صلاحدید معمار مسجد، مهندس لرزاده، بر روی راهرو و قدری از فضای رودخانه با آجر و آهن سقفی زده شده و بدین گونه یک اطاق دفتر و دو سالن بزرگ برای مطالعه بنا گردیده است.

مخزن کتابخانه با قفسه بندی فعلی گنجایش پانزده هزار جلد کتاب را دارد و چنانچه بر قفسه های آن افزوده شود، ظرفیت بیش از پنجاه هزار جلد کتاب خواهد داشت و در یک نوبت سیصد نفر می توانند به آسانی در سالنهای آن مطالعه نمایند.

متصدی و سرپرست و مدیر این کتابخانه از بدو تأسیس آن جناب حجة الاسلام آقای حاج میرزا ابوالقاسم دانش آشتیانی است که در توسعه این کتابخانه و جلب کتب برای آن بسیار ساعی و جدی است که با نشریات خود در خصوص کتابخانه خدماتی انجام داده و حقّاً عامل مؤثری برای حفظ و نگاهداری این مؤسسه علمی و دینی است و اکنون بالغ بر شصت هزار جلد کتاب در رشته های مختلف علمی و فنی دارد که حدود دو هزار جلد آن کتابهای مرحوم آیةالله حاج آقا حسن فرید محسنی، و حدود چهل هزار کتابهای آقای رمضانی، و بقیه کتب مرحوم آیةالله بروجردی است.

نخست بنا بود روز نیمه شعبان 1380ه . کتابخانه رسماً افتتاح شود، ولی آن روز متأسفانه حادثه درد پای آن مرحوم، مانع از آمدنشان شد. ناچار موکول به روز جمعه هفتم ماه شوال شد و مقدّمات جشن فراهم گردید و از علماء و فضلاء دعوت به عمل آمد که در جشن مزبور شرکت جویند؛ اما با کمال تأسف آن روز نیز مصادف با نخستین روز بیماری آیةالله فقید شد و سرانجام منجر به فاجعه رحلت جانگداز آن پیشوای عالیقدر گردید.

ناگزیر بعد از رحلت آن مرحوم، در روز جمعه 27 شوال مطابق 25 فروردین 1340ش طی مراسم بسیار ساده ای، با حضور فرزندان آیةالله فقید و جمعی از مراجع کنونی و علماء و فضلاء و سایر طبقات، در حالی که به جای جشن و شادمانی، قطرات اشک بر گونه حاضرین جاری بود، کتابخانه رسماً افتتاح شد.

3. کتابخانه مدرسه حجتیه

ساختمان این کتابخانه همان مدرسه کوچک مرحوم آیةالله حجت است که گفتیم سابقاً پارک کامران میرزا بوده و در سال 1364 توسط مرحوم آیةالله حجت خریداری گردید. در سال 1331ش به امر آن مرحوم طلاب ساکنین آن به مدرسه نو بنیاد و بزرگ حجتیه منتقل و آن محل اختصاص داده شد به کتابخانه. در آن موقع نخست تعدادی کتاب از طرف بانی عالیقدر آن اهداء گردید و به مرور ایام نیز بر آن افزودند. مرحوم آیةالله بروجردی نیز توجهی به آن کتابخانه داشتند. کتابخانه مدرسه حجّتیه، امروز دارای شش هزار جلد کتاب در رشته های مختلف دینی و ادبی و تاریخی و رجالی و تفسیری و حدیثی است. کتابخانه مدرسه حجتیه، واقع در طبقه فوقانی مدرسه قدیم حجتیه و دارای یک مخزن بزرگ و دو مخزن کوچک و دو سالن برای مطالعه است و ایام تحصیلی شب و روز در اختیار مراجعین است که اغلب طلاب مدرسه حجتیه می باشند.

4. کتابخانه آستانه مقدسه

کتابخانه آستانه مقدسه حضرت معصومه علیها السلام در سال 1331ش از طرف حاج ابوالفضل تولیت، تولیت آستانه تأسیس گردید. ایشان نخست 1500 جلد کتب کتابخانه خود را به کتابخانه آستانه اختصاص داده و بدین گونه مواد اولیه آن تأمین و سپس به هزینه آستانه مقدسه، به مرور ایام کتب لازم را خریداری و به آن افزودند. مرحوم آیةالله بروجردی نیز تا در قید حیات بودند، از کمک و اهدای کتب به آن دریغ نمی فرمودند. همچنین از طرف بعضی از مؤلفین و علماء نیز کتابهایی به کتابخانه اهداء و بالنتیجه، امروز دارای شش هزار جلد کتاب مختلف و نفیس است. مزیّت آن نسبت به کتابخانه های قم در این است که کتب ادبی و تاریخی و نشریات جدید فراوان دارد.

محل کتابخانه تا دو سال پیش در یک اطاق مستطیل شکل فوقانی، سمت جنوب صحن بزرگ متصل به ایوان آیینه و گنبد مطهر و صحن موزه بود؛ ولی چون کتب آن افزایش یافت و مراجعین زیاد گردید و جا برای هر دو تنگ بود، طبقه فوقانی سمت مشرق صحن کوچک متصل به مدرسه فیضیه را از طرف آستانه اختصاص به آن دادند که تاکنون نیز کتابخانه است.

این محل دارای دو اطاق و یک سالن مطالعه و یک مخزن و اطاق مدیر و آبدارخانه است. کتابخانه آستانه در تمام سال به استثنای دو ماه تابستان، از صبح تا ظهر به طور رسمی باز و همه طبقات از آن استفاده می نمایند.

5. کتابخانه آیةالله العظمی نجفی مرعشی

این کتابخانه، که در خیابان ارم در مقابل مدرسه علمیّه معظّم له واقع است، دارای بنای مجلل چهار طبقه می باشد و بیش از پنجاه هزار کتاب مختلف در هر رشته و علوم و فنون دارد که 35 هزار کتاب آن از کتب شخصی آن جناب است که وقف عموم فرموده اند و بقیّه کتابهایی است که مردم متدین و علاقه مند اهداء و تقدیم به کتابخانه معظم له نموده اند. بالغ بر پانزده هزار کتب خطی و نفیس دارد که صدها میلیون ریال ارزش دارد و از جهت کم و کیف از کتابخانه های کم نظیر ایران و بلکه خاورمیانه است. مساحت آن 1500 متر مربع و شامل قسمتهای مختلف به شرح زیر می باشد:

1. مخزن کتب چاپی در طبقه چهارم؛ 2. مخزن کتب خطی در طبقه زیر؛ 3. صندوقهای نسوز برای کتب نفیس خطی؛ 4. قسمتهای عکس برداری از کتب خطی؛ 5. نمایشگاه؛ 6. چاپخانه؛ 7. صحّافی؛ 8. اطاق مخصوص نویسندگان؛ 9. اطاق جهت اطّلاع نابیناها از راه گوش و غیره؛ 10. قسمتی برای پذیرایی از مستشرقین و توریستهای خارجی.

فهرست کتب خطی این کتابخانه بیست مجلد است که دو جلد اوّل و دوم آن طبع شده و مجلدات دیگر آماده و متدرجا به طبع خواهد رسید. و از برنامه های اختصاصی این کتابخانه، اهدای کتب است به کتابخانه های دنیا.

سالن بزرگ و مدرن مجهزی برای مطالعه و قرائت صدها نفر دانشمند و دانشجو و غیره دارد که در شب و روز برای استفاده آماده و مهیّاست.

کتابخانه مزبور به همّت والا و سعی بلیغ حضرت آیةالله العظمی مرعشی نجفی (دام مجده) بنا و تأسیس شده و مخزن دهها هزار کتب نفیس و ارزنده متنوع و مختلف در هر علم و فن قدیم و جدید و به زبانهای مختلف از عربی و فارسی و اردو و کجرات و انگلیسی و آلمانی و فرانسوی و روسی و سانسکریت و غیره است و از کتابخانه هایی است که مورد توجّه جهانگردان و توریستها و اسلام شناسان و ایران شناسها و مستشرقین دیگر می باشد.

6. کتابخانه دار التبلیغ اسلامی قم

این کتابخانه، که در جنب دارالتبلیغ اسلامی در خیابان بیمارستان فاطمی قرار دارد، از کتابخانه های مهم حوزه علمیه قم است و بالغ بر بیست هزار کتاب مطبوع و مخطوط در علوم و فنون مختلفه بالاخص کتب متنوّع دینی و درسی دارد و در شبانه روز در ساعات معینی باز و در اختیار دانشجویان و دانشمندان می باشد و سالن مطالعه وسعت صدها نفر را دارد و با وسایل روز، از صندلیها و میزهای مدرن مجهز، و در حال حاضر از بهترین و پرجمعیت ترین کتابخانه ها و قرائتخانه های حوزه علمیه و شهرستان مذهبی قم است.(1)

پی نوشت:

1) گنجینه دانشمندان، ج 1، ص 201 - 215.


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو