فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ٢٩ تیر ۱۳۸٩ توسط نمایه

کتابخانه های به هم پیوسته و نوآور

عواملی که کتابخانه ها را بیشتر به یکدیگر متصل می کنند

بخش نخست

نویسنده: پیتر وبستر

مترجم: نیلوفر برهمند*

 

این مقاله گسترش های فراوان فناوری و عملیاتی، که موجب اتصال و وابستگی بیشتر کتابخانه ها به یکدیگر می شود را، مورد توجه قرار می دهد. هم چنین خدمات پیوسته یکپارچه نوین و اهمیت فزاینده استانداردهای رسمی و غیر رسمی را مورد بررسی قرار می دهد. در این مقاله هم چنین در مورد خدمات جهانی متمرکز وب مورد بحث و بررسی صورت می پذیرد. روابط میان شرکت های صنعت اطلاعات و کتابخانه ها و هم چنین خدمات مرجع مجازی و طرح های رقومی سازی وسیع مورد کند و کاو قرار می گیرد. این مقاله چنین نتیجه گیری می کند که همکاری نزدیک کتابخانه ها را قادر می سازد تا خدمات خود را به سطوح جدید ببرند. این همکاری ها کلید نوآوری های مستمر برای این خدمات به شمار می روند.

کلیدواژه ها: فناوری اشتراکی؛ منابع رایگان؛ خدمات اطلاعاتی متمرکز.

١) مقدمه

ائتلاف های کتابخانه ای که در سطح محلی، استانی، ملی و بین المللی سازمان می یابند همان هایی هستند که بیشتر زمانی که از شبکه های اشتراک منابع صحبت به عمل می آوریم، به ذهن خطور می کنند. اهمیت و تأثیر ائتلاف های کتابخانه ای به منظور خدمات فهرست نویسی مشترک، امانت بین کتابخانه ای، تحویل مدرک و اجازه های مشترک الکترونیک درحال افزایش است. با این وجود، جوامع کتابخانه ای نیز به راه های مختلفی

- به صورت رسمی و یا غیر رسمی- با یکدیگر همکاری می کنند که این همکاری ها یا فراتر از ائتلاف های کتابخانه ای است یا اساس آن را تشکیل می دهد. آنچه که در ادامه خواهد آمد بررسی راه های مختلفی است که از طریق آن، جوامع کتابخانه ای بیشتر به یکدیگر وابسته می شوند.

قابلیت های ذاتی فناوری های شبکه، فرصت هایی را در اختیار کتابخانه ها قرارداده است تا خدمات خود را به سطوح جدیدتر منتقل کنند. کتابخانه ها تحت تأثیر روندهای عمومی فناوری رایانه ای قرار گرفته اند. کتابخانه ها هم چنین درچالش های فراوان یکپارچه سازی مهارت ها و روش های جدید، رو به رو شدن با منابع جدید رقابت و انطباق با تغییر سریع فناوری با یکدیگر شریک هستند.

«بررسی محیطی او. سی. ال.سی درسال ۲۰۰۳: تشخیص الگو» )ویلسون[۱]، ۲۰۰۳) بررسی مفیدی از دورنمای متغیر و چالش های وابسته به فناوری که کتابخانه ها با آن مواجه هستند را، ارائه می دهد. «شبکه های کتابخانه ای در هزارة جدید : ده روند برتر» )لافلین[۲]،۲۰۰۰) اثر ارزشمند دیگری است که نیروهای تأثیرگذار بر توسعة شبکه های کتابخانه ای را مورد بررسی قرار می دهد. هایمن[۳] )۲۰۰۳) رشد سریع انتظارات استفاده کنندگان از کتابخانه را، در دنیایی که ارتباطات آنی و دسترسی پر سرعت از راه دور به اطلاعات جهانی امری معمول است، مخاطب قرار داده است. هم ویلسون و هم هایمن )۲۰۰۰،ص ۹۷) به این نتیجه رسیده اند که همکاری و تشکیک مساعی، کتابخانه ها را به ابزارهای لازم برای مواجهه با چالش های آتی مجهز می کند. در «شناخت الگو» رگ کار[۴] چنین نقل می کند: اگر دهه های گذشتة توسعة کتابداری و اطلاع رسانی چیزی به ما آموخته باشد، به طور حتم آن است که پیشرفت های قابل توجه و راه حل های پایدار و سودمند آنهایی خواهند بود که مشترک باشند )ویلسون،۲۰۰۳،ص۸۳).

همان طور که فناوری، کتابخانه ها را با چالش های تازه و فراوانی مواجه می سازد، ابزارهای مشترکی را نیز برای مواجه شدن با این چالش ها در اختیار کتابخانه ها قرار می دهد. همگام با افزایش وسعت باند و اعتبار شبکه، خدمات پیوستة مشترک در کتابخانه ها رشد کرده اند. در حال حاضر ارتباطات شبکه ای، پست الکترونیکی، فهرست های پستی[۵]، خوراک های خبری یا «RSS»، بلاگ ها و ویکی ها[۶] امری بدیهی به شمار می روند. استفاده از این ابزارهای ارتباطی برای تمرکز بخشیدن به تلاش های گروه های مختلف، ویژگی اصلی پیشرفت های کنونی خدمات کتابخانه به وسیلة فناوری مشترک است.

۲) خدمات مبتنی بر فناوری اشتراکی نوین

نظام های یکپارچة کتابخانه ای[۷] به عنوان بخش کلیدی فعالیت های ائتلافی کتابخانه تداوم خواهند یافت. خدمات پیوستة کتابخانه ای نوین، به کانون توجه اشتراک کتابخانه تبدیل شده اند. بریدینگ[۸] )۲۰۰۵) در مقالة خود تحت عنوان «یکپارچه سازی دوبارة نظام یکپارچة کتابخانه» خلاصه ای از طیف رو به رشد خدمات پیوسته ای که کتابخانه ها قادر به ارائه آن هستند را، به تصویر می کشد. فناوری های نوین مهمی هم چون مرجع مجازی، تفکیک کنندة پیوند مکان یاب منبع جهانی باز[۹]، جستجو های فدراسیونی[۱۰]، نظام های مدیریت محتوا[۱۱] و خدمات تحویل مدرک مستقیم به کاربر نامزدهای خوبی برای تحویل مشترک و تعاونی به شمار می روند. اشتراک هزینه های زیرساخت های رایانه ای لازم برای چنین خدماتی و تقسیم کردن حجم کار میان کتابخانه ها، منافع اقتصادی مهمی به همراه خواهد داشت. هم چنین منافع افزودة مشترک قابل توجهی برای استفاده کنندگان از میان گروه های کتابخانه به همراه خواهد داشت.

همان طور که خدمات جدید به پیشنهادات فروشندگان نظام های یکپارچة کتابخانه ای افزون می شوند، ائتلاف های کتابخانه ای موجود نیز در طیف وسیع تری از خدمات کتابخانه ای با یکدیگر سهیم می شوند. این خدمات نوین همانند انگیزة کتابخانه ها برای پیوستن به ائتلاف ها به شمار می روند. بدیهی است در مورد خدماتی چون تحویل مدرک مستقیم به کاربر و مرجع مجازی، چنان چه گروه گسترده تری از کتابخانه ها با یکدیگر همکاری کنند از مزایای بیشتری برخوردار خواهند شد. اشتراک خدمات در میان کتابخانه ها سطحی از خدمات را میسر می سازد که از طریق یک کتابخانه به تنهایی میسر نخواهد شد. عجیب نیست که مارشال بریدینگ اظهار می کند همان طور که گروه های بزرگ تری از کتابخانه ها، منابع متمرکزی از دستة فزاینده ای از خدمات پیوسته را سهیم می شوند یکپارچه سازی مجددی نیز در محیط نظام های یکپارچه کتابخانه ای قابل مشاهده است )Breeding,۲۰۰۴).

۳) استانداردها، راهگشای اشتراک منابع

توسعه و استفاده از استاندارد های مشترک یکی از مهم ترین کارهایی است که کتابخانه ها به صورت گروهی انجام می دهند. کتابخانه ها پیش از توسعة نظام های رده بندی دهدهی دیویی و کنگره، تاریخچه ای طولانی در توسعة استانداردها دارند )Straw,۲۰۰۳). با تبعیت از استانداردها، شبکه های جهانی بدون نیاز به گفتگوهای میان دفاتر شرکت کننده، منابع را با موفقیت به اشتراک می گذارند. کتابخانه ها مواد را از طریق امانت بین کتابخانه ای مبادله می کنند. این امر تنها با تبعیت از پیش نویس های پذیرفته شده و بدون نیاز به مکاتبه های اضافی صورت می پذیرد. به همین صورت نیز، تبعیت از استاندارد «۵۰/۳۹کتابخانه ها و کاربرانشان را قادر می سازد تا بدون نیاز به هرگونه رابطة مستقیم و تنها با تکیه بر استاندارد جستجوی مشترک، اطلاعات فهرست هایشان را در سطح جهانی تسهیم کنند. استاندارد ها در محیط پیوسته اهمیت تازه ای می یابند. خدمات اطلاعاتی شبکه ای به نحو فزاینده ای بر قابلیت کارکرد متقابل خودکار ـ جایی که تراکنش های بین کتابخانه ها می تواند با کم ترین اقدام ممکن، با دخالت اندک انسان و با سرعت انتقال رایانه اتفاق افتد ـ پایه گذاری می شوند. روش های خودکار به منظور کاهش هزینه های خدمات کتابخانه ای و ارائة سرعتی که کاربران انتظار دارند، به امری ضروری تبدیل می شوند. از این رو ایجاد استانداردهای رویه ای، داده ای و قالبی نوین اجتناب ناپذیر خواهند بود. استانداردهای کاربردی بیشتری برای اینکه قابلیت کارکرد متقابل خودکار مطمئن تر و اثربخش تر انجام شوند، ضرورت می یابند.

نظام های رده بندی کتابخانه ای و فهرست نویسی ماشین خوان، مارک[۱۲]، دستاوردهای مهمی در زمینة استانداردسازی برای کتابخانه ها به شمار می روند. استاندارد جستجوی «۵۰/۳۹نخستین استانداردی بود که پیوندهای خودکار میان کتابخانه ها، که امروزه عنصری اساسی برای خدمات شبکه ای به شمار می روند، را امکان پذیر ساخت. عرضة استاندارد «۵۰/۳۹در سال ۱۹۸۸ گام بسیار مهمی به شمار می رفت، اما ایجاد «پروفایل بت»[۱۳] در سال ۲۰۰۰، در پیشرفت شبکه سازی به همان اهمیت ایجاد استاندارد «۵۰/۳۹بود )Lunaun,۲۰۰۳). پیاده سازی های پراکنده «۵۰/۳۹مزایای آن را محدود می کرد. کارکرد یک شکل و یک دست آن با استفاده از «پروفایل بت» به همان اهمیت کاربرد خود استاندارد بوده است. این مسأله در مورد مارک هم مصداق دارد. یک دست سازی هر چه بیشتر کاربرد مارک یک فرایند مداوم خواهد بود )of Congress, Network Development and Marc Standard Office,۱۹۹۸ Library).

سازمان ملی استانداردهای اطلاعات[۱۴]، «NISO»، منبع بسیار مهمی برای یکپارچه سازی خدمات کتابخانه ای به شمار می رود. «NISO» درتوسعة بسیاری از استاندارد های مهم که یکپارچه سازی نزدیک تر خدمات کتابخانه ای را میسر می سازند، راهگشا بوده است. استاندارد جستجوی «۵۰/۳۹و استانداردهای زیر بنایی مارک همگی استانداردهای «NISO» بوده اند. استانداردهایی چون استاندارد پیونددهی مکان یاب منبع جهانی باز[۱۵] و پیش نویس مبادلة امانت[۱۶] که چندی است توسعه یافته اند، نیز در این گروه قرار می گیرند. NISO,۲۰۰۵))) .)NCIDدر حال حاضر «NISO» گروه های ضربتی دارد که بر روی استانداردهای جدید جستجوی فدراسیونی و جستجوی متقابل در بین پایگاه اطلاعاتی فعالیت می کنند.

«NISO» سازمان استانداردهای اطلاعات متعلق به سازمان عمومی تری تحت عنوان «مؤسسة ملی استانداردهای آمریکا»[۱۷]، می باشد. «NISO» هم چنین بازیگر اصلی گروه استانداردهای فنی )T۴s) سازمان استانداردهای بین المللی است )NISO,۲۰۰۵b).

هر مرحله از فرایند استانداردها به نوبة خود فعالیتی گروهی است. سازمان های استاندارد از طریق فرایند گستردة مشورت با نمایندگان صنعت اطلاعات و کتابخانه ها فعالیت می کنند. تأیید نهایی استانداردهای «NISO» در میان اعضای سازمان به رای گذاشته می شود. کتابخانه ها و سایر سازمان ها داوطلب می شوند تا به عنوان دفاتر نگهداری یک استاندارد فعالیت کنند. به طور مثال، کتابخانة کنگرة آمریکا، مقر اصلی «۵۰/۳۹است و «NISO ILL» توسط او. سی. ال. سی نگهداری می شود. افزون بر فرایند سازمان یافتة استانداردها، گروه های علاقه مند و جوامع تحقیقاتی حول محور استانداردهای موجود و استانداردهای در حال ایجاد شکل می گیرند. این گروه های غیر رسمی به همان اهمیت فرایند رسمی پیاده سازی و توسعة استانداردها هستند.

افزون بر نظام استانداردهای بین المللی «ISO/NISO/ANSI»، بسیاری از سازمان های کتابخانه ای در گسترش استانداردها فعال هستند. سازمان شمارش استفادة پیوسته از منابع الکترونیکی شبکه ای[۱۸]، نمونة یک سازمان تک منظورة تنظیم استاندارد به شمار می رود و سازمان غیرانتفاعی بین المللی است که در سال ۱۹۹۲ شکل گرفت. این سازمان نمایندة گروه بزرگ تری از سهام داران شامل کتابخانه ها و شرکت های اطلاعاتی است. این گروه به صورت مشترک بر روی به کارگیری آمارهای استفادة استاندارد از پایگاه های مجله های پیوسته کار کرده است. این سازمان اقداماتی که تاکنون در این حوزه انجام شده )شامل دستورالعمل های توسعه یافته توسط اتحادیة بین المللی ائتلاف های کتابخانه ای[۱۹] و انجمن های کتابخانه های تحقیقاتی[۲۰]) را پایه گذارده است )COUNTER nd) )ARL). فدراسیون بین المللی انجمن ها و مؤسسه های کتابداری )ایفلا)[۲۱]، به صورت اختصاصی در ایجاد و گسترش بهترین دستورالعمل ها و کارها فعال است. انجمن های کتابخانه های تحقیقاتی و بخش های مختلف آن در میان سازمان های کتابخانه ای بسیاری گسترش یافته که در توسعه و پیشرفت استانداردها و علمیات مشترک در طیف وسیعی از حوزه ها، مشغول به کارند.

۴) استانداردهای غیر رسمی

کتابخانه ها هم چنین با استفاده از طیف وسیعی از استانداردهای غیر رسمی، منابع مهمی را با یکدیگر سهیم می شوند. البته فرایند استانداردسازی منحصر به صنعت کتابخانه نیست. سامانة ویندوز و یا رایانه های شخصی، نمونه های متعارف استانداردهای غیر رسمی به شمار می روند.

یک نمونه از استانداردهای غیر رسمی در کتابخانه ها نرم افزار «Ezproxy» است. «Ezproxy» که مربوط به شرکت خدمات سودمند[۲۲] است، یکی از محبوب ترین ابزارها برای کتابخانه هاست که آنها را قادر می سازد تا به کاربرانشان دسترسی از راه دور به پایگاه های اطلاعاتی مجله های الکترونیکی و سایر منابع الکترونیکی، که امتیاز آنها را در اختیار دارند، ارائه دهند. این نرم افزار استانداردی برای این هدف به شمار می رود. بیش از ۱۵۰۰ دفتر کتابخانه ای در بیش از ۳۵ کشور جهان از این نرم افزار استفاده می کنند. چندی است چین نیز به این مجموعه استفاده کننده پیوسته است.

, personal communication, April, ۲۰۰۵) Chris Zagar). این استاندارد به استانداردی برای ارائة دسترسی از راه دور به محتوای الکترونیکی کتابخانه ها مبدل شده است. نمونة دیگر، نرم افزار «Infotreive Ann.&#۰۳۹;s Ariel» است که به استانداردی برای انتقال مدارک پیوستة الکترونیک تبدیل شده است. در حال حاضر در حدود ۶۰۰۰ کتابخانه در سراسر جهان «Ariel» را به فهرست تارنمای کتابخانة خود اضافه کرده اند )Infotrieve,۲۰۰۵). همگام با استانداردهای رسمی، جوامع علاقه مند نرم افزارها، روش ها و خدمات مشترک مورد استفاده را شکل می دهند. استفاده کنندگان «Ezproxy» یا «Ariel» برای حل مشکلات یا تسهیم اطلاعات و بهترین عملکردها با یکدیگر تبادل اطلاعات می کنند. به همین صورت نیز کتابخانه های استفاده کننده از یک کاربرد مشترک و یا نظام خاص یکپارچه سازی کتابخانه ای، نرم افزار تحویل مدرک، ابزار ابرجستجو و یا تفکیک کنندة پیوند[۲۳] شبکه های اشتراک منابع غیر رسمی ولی بسیار ارزشمندی را تشکیل می دهند.

استاندارد زبان نشانه گذاری «XML» مورد دیگری از استانداردهای ظهورکننده است. روی تنت )۲۰۰۲) در مقالة خود تحت عنوان « XMLدر کتابخانه ها» بررسی بسیار مفیدی بر روی راه حل های مختلفی که چگونه «XML» می تواند در کتابخانه ها مفید باشد، ارائه کرده است. کارگزاران بزرگ نظام های کتابخانه ای مثل «اکس لیبریز»[۲۴]،«سیریز»[۲۵]و «الزویر»[۲۶] ویژگی های مبادله ای «XML» را در نرم افزارهای خود گسترش داده اند تا به عنوان وسیله ای برای مبادلة اطلاعات میان دیگر نظام ها، مورد استفاده قرار گیرد. فروشندگان محتویات الکترونیکی مثل «پروکوست»[۲۷] و «الزویر» میانجی های مبتنی بر «XML» را گسترش داده اند. استفاده از این زبان نشانه گذاری استاندارد غیر رسمی کتابخانه ها را قادر می سازد تا روش ها و خبرگی در برنامه نویسی «XML» را با یکدیگر تسهیم کنند. این مسأله هم چنین امکاناتی را برای ایجاد و ارتقای استانداردهای مبادلة رسمی جدید فراهم می کند.

متداول است که گسترش های مهم جدید در عملیات اطلاعاتی به عنوان استانداردهای غیر رسمی آغاز به کار کنند و سپس توسط دفاتر استاندارد حمایت شده و به استانداردهای رسمی تری تبدیل شوند. این مسأله در مورد استاندارد پیونددهی مکان یاب منبع جهانی باز نیز صادق بود که در ابتدا در «دانشگاه گنت»[۲۸] ایجاد شد و سپس توسط نرم افزار پیوند دهی «SFX» مورد استفاده قرار گرفت )Grogg & Ferguson,۲۰۰۴).

استانداردهای نرم افزاری غیر رسمی بیشتر موقتی اند. نرم افزار استاندارد یا روش انجام یک کار خاص ممکن است در طول سال ها تغییر کند. هم چنین بسیار متداول است که بسیاری از استانداردهای غیر رسمی با یکدیگر رقابت کنند.

۵) منابع رایگان و کتابخانه ها

نرم افزار منبع رایگان، نمونة دیگری از همکاری میان کتابخانه ها به شمار می رود. اثر اریک ریموند[۲۹] )۲۰۰۱) مقدمة سودمندی بر جامعة منبع رایگان و روش تسهیم و نگهداری مشارکتی نرم افزار رایگان را به دست می دهد. جامعة کتابخانه با اشتیاقش برای همکاری ثابت کرده است که به کار روش مشارکتی توسعة نرم افزارها می آید. جنبش نرم افزاری منبع رایگان، طرفدران پروپا قرصی در کتابخانه ها دارد. هزاران کتابخانه در سراسر جهان به نرم افزارهای کاربردی مثل سامــــانة لینوکس، نــرم افــزار «Apache Web Server» و یــا «My-SQL» و یا ابزارهای پایگاه «PHPweb» که با منابع رایگان گسترش پیدا کرده اند، تکیه دارند. این نرم افزارهای کاربردی منبع رایگان، به استانداردهای غیر رسمی چه در کتابخانه ها و چه در جاهای دیگر تبدیل شده اند.گسترش نرم افزارهای منبع رایگان ویژة کتابخانه ها نیز فراگیر شده است. نظام یکپارچه سازی خدمات کتابخانه ای «Koha» نمونة بسیار خوبی از طرح منابع رایگان کتابخانه ای به شمار می رود.)Koha Open Source Library System, nd). این نرم افزار کاربردی در سال ۱۹۹۹، در استرالیا گسترش پیدا کرد و هم اکنون در بیش از پنجاه کشور جهان در سراسر دنیا مورد استفاده است. مجموعة نرم افزارهای کتابخانه ای «Researcher»، گسترش یافته توسط شورای کتابخانه های دانشگاهی اقیانوس آرام و هامون[۳۰] در غرب کانادا، یکی از جاه طلبانه ترین و موفق ترین طرح های کتابخانه ای منبع رایگان بوده است )COPPUL,n.d). شبکة «PINE» متشکل از ۲۴۹ کتابخانة عمومی در ایالت جورجیا، چندی است اعلام کرده که برنامه هایی برای گسترش نظام یکپارچة کتابخانه ای منبع رایگان جدید دارد )Kenny,۲۰۰۴). «قابلیت ها برای نرم افزار منبع رایگان در کتابخانه ها» اثر اریک لیز مورگان[۳۱] )۲۰۰۲) مقدمة سودمندی بر روش های استفاده از نرم افزارهای منبع رایگان در کتابخانه ها ارائه می دهد. تارنمای نظام های منبع رایگان برای کتابخانه ها )OSS۴Lib,۲۰۰۵) منبع بسیار مهمی برای کسب اطلاعات دربارة فعالیت های در دست اقدام در زمینة منبع رایگان به شمار می رود. به طور کلی جنبش منبع رایگان ابزار مهمی برای کتابخانه ها به منظور اشتراک منابع نرم افزاری به حساب می آید. هر طرح منابع رایگان، شبکة اشتراک منابع خودش را خلق می کند.

***********************

* کارشناس ‌ارشد علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی  nilofar_barahmand@yahoo.com


نوشته شده در تاريخ دوشنبه ٢۱ تیر ۱۳۸٩ توسط نمایه

آشنایی با هوش‌های 8 گانه انسان

هوش‌ها انواع و اقسام دارند؛ باید هر کسی در وجود خودش به دنبال هوش خود بگردد و تحصیلات و شغلش را بر پایه آن قرار دهد. هوارد گاردنر روان‌شناسی بود که اولین بار این حرف را بر سر نظام آموزشی سنتی دنیا فریاد کشید.

تا موقعی که هوش به معنی همین آی‌کیویی بود که از تست‌های سنتی به دست می‌آمد بله؛ باهوش‌ترین‌ها همان آقا مهندس‌ها و خانم دکتر‌ها بودند. اما نظریه‌های جدیدتر هوش، چیز دیگری می‌گویند.

آنها برگشته‌اند به تعریف اصلی هوش یعنی (توان سازگاری و پیشرفت در شرایط مختلف) و به این نتیجه رسیده‌اند که یک مکانیک ماهر با تحصیلات سیکل، یک نوازنده دوتار بی‌سواد، یک فوتبالیست لیگ برتر یا یک کشاورز که از زمینش محصول بیشتری برداشت می‌کند هم باهوش هستند.

در واقع هوش‌ها انواع و اقسام دارند؛ باید هر کسی در وجود خودش به دنبال هوش خود بگردد و تحصیلات و شغلش را بر پایه آن قرار دهد. هوارد گاردنر روان‌شناسی بود که اولین بار این حرف را بر سر نظام آموزشی سنتی دنیا فریاد کشید.


هوش تصویری

هوش تصویری یا فضایی یعنی توانایی تجسم تقریبا هر چیزی حتی تجسم فکر‌ها؛ یعنی اینکه وقتی به شما می‌گویند دموکراسی، بتوانید برای مفهوم دموکراسی، یک تصویر ذهنی از آدم‌های یک جامعه دموکرات در ذهنتان بسازید.

اگر خیلی باهوش باشید، می‌توانید همین تصویر را تغییر بدهید طوری که مفهوم دیکتاتوری را القا کند. کسانی که هوش بالای تصویری دارند به جزئیات یک تصویر خیلی خوب دقت می‌کنند و می‌توانند تصویرهایی که در ذهنشان می‌سازند را روی کاغذ بیاورند.

پرورش: تصور کنید که کره چشمتان از بدنتان جدا شده و دارد در اتاقی که در آن نشسته‌اید سیر می‌کند. بگذارید این کره بازیگوش همه جا برود و بالا و پایین و پشت و روی همه چیز را ببیند. حالا تصور کنید چیز‌ها از دید کره چشمتان چگونه است. اگر این کارخیلی برایتان راحت است، مطمئن باشید از نظر تصویری با هوش هستید.

یک تمرین خلاقانه‌تر هم اینکه تصور کنید شما همزمان، هم مدیر هنری و هم عکاس همشهری جوان هستید. حالا عکس‌هایی که می‌شد برای مطالب همین هفته گرفت و صفحه‌بندی‌های احتمالی را‌ در‌ذهنتان تصور کنید، البته یادتان باشد فقط یک هفته وقت دارید!

کاربرد: معماری، نقاشی، عکاسی، تصویرسازی، صفحه‌بندی، مرمت بنا‌های تاریخی و جعل اسناد با فتوشاپ!


هوش زبان‌شناختی

نوع دیگرهوش یعنی هوش زبان‌شناختی، درواقع بخشی از همان چیزی است که میان عامه مردم هم به عنوان هوش پذیرفته شده است؛ داشتن اطلاعات عمومی‌زیاد، توانایی سخنوری و زبان بازی، توانایی خوب نوشتن و خوب خواندن؛روی هم‌رفته، کسی که بتواند از زبان به بهترین نحو استفاده کند.

پرورش: همه چیزهایی که در کارگاه‌های نویسندگی می‌گویند، می‌تواند این هوش را در شما پرورش دهد. توجه به ریشه‌های شفاهی فرهنگ خودمان (مثلا معنای ضرب‌المثل‌ها، قصه‌های پریان و قصه‌های پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها) و خواندن بازیگوشانه و لذت‌بخش کتاب‌ها - بدون اینکه هدفی خارجی مثل اضافه شدن معلومات یا پز دادن به خاطر اضافه شدن به کلکسیون کتاب‌های خوانده شده، مدنظرمان باشد- هم می‌تواند این هوش را پرورش دهد.

اگر شما می‌توانید برای همین مطلب یک تیتر جذاب‌تر انتخاب کنید، مطمئن باشید از این نوع هوش برخوردارید.

کاربرد: روزنامه نگاری، نویسندگی، تدریس ادبیات، مسئول روابط عمومی، وکالت و... .



هوش منطقی
ریاضی

انگار کسانی که اولین‌بار اصطلاح (دو دوتا چهار تا کردن) را به وجود آورده‌اند، ناخودآگاه می‌دانسته‌اند بین منطقی بودن و ریاضی دانستن، یک رابطه‌هایی هست! کسانی که هوش منطقی ریاضی بالایی دارند، هم در عملیات ریاضی - مثل حساب کتاب کردن - از دور و بری‌هایشان بهتر عمل می‌کنند، هم بهتر می‌توانند استدلال کرده و روابط علی و معلولی را درک کنند.

این هوش هم از آن نوع هوش‌هایی است که در تست‌های معمولی هوش سنجیده می‌شود و در مدرسه و دانشگاه زیاد به کار می‌آید.

پرورش: بروید ببینید چرتکه چطور کار می‌کند. یک زبان کامپیوتری، مثلا پاسکال را یاد بگیرید. برای مسئله‌های ساده ریاضی از ماشین حساب استفاده نکنید. به این فکر کنید که چه قوانین علمی‌ای ‌در سیستم‌های خانه شما تاثیر دارند و برای یک‌بار هم که شده سعی کنید از صفحه اقتصادی روزنامه ها سر درآورید.

کاربرد: مهندسی، حسابداری، برنامه‌نویسی کامپیوتر، متخصص فلسفه مخصوصا فلسفه علم و مجری طرح‌های پژوهشی.


هوش موسیقایی

کسی که به زیر و بم‌ آهنگ‌ها، ریتم و تن صداها و نغمه‌ها حساس است، مطمئنا از هوش موسیقایی برخوردار است.

آدم‌هایی که هوش موسیقایی بالایی دارند حتما لازم نیست که نوازنده یا خواننده باشند؛ کسی که می‌تواند از تن صدای شما تشخیص دهد که دارید دروغ می‌گویید یا به خوبی می‌تواند صدای مشابه 2 خواننده را از هم تشخیص دهد هم، به‌نوعی دارد از هوش موسیقایی‌اش استفاده می‌کند.

پرورش: آواز بخوانید. سوت بزنید. دوش بگیرید. سبک‌های مختلف موسیقی را گوش کنید. برای هر زمان از زندگی روزمره‌تان یک موسیقی متن تصور کنید. به آواز طبیعت (صدای پرنده‌ها یا رودخانه) دقت کنید.هر چه در یک روز بر سرتان آمده را برای یک دوست صمیمی ‌ با آواز بخوانید.

کاربرد: آهنگسازی، خوانندگی، نوازندگی،نقد آثار موسیقایی و تدریس موسیقی در کودکستان.


هوش جسمی‌
حرکتی

این نوع هوش را احتمالا هیچ کدام از شما تا به حال هوش به حساب نمی‌آوردید؛ استعداد کنترل حرکات بدن و دستکاری ماهرانه اشیا. حتی بعضی‌ها می‌گویند ما هوش نشستن و هوش پیاده‌روی هم داریم.

معلوم است که اولین تصویر که از این نوع هوش به ذهنتان می‌آید، تصویر ژیمناستیک‌کار‌های ماهر است اما خدمت‌تان عرض شود که جراح‌ها و کسانی که خوب از پس حرکات موزون بر‌می‌آیند هم در این زمینه تبحر خاصی دارند.

پرورش: برای اینکه یک بدنسازی ذهنی انجام دهید قبل از هرچیز باید ورزش کنید، یکی از صنایع دستی را یاد بگیرید، مانند (دختری با کفش‌های کتانی) از تجریش تا راه‌آهن را روی جدول کنار خیابان راه بروید و بالاخره اینکه، تا می‌توانید پانتومیم بازی کنید.

کاربرد: ورزشکاری حرفه‌ای (از فوتبال گرفته تا پرتاب دیسک)، جراحی، مکانیکی .


هوش میان فردی

بخشی از آن چیزی که این روزها به نام هوش هیجانی معروف شده است و همه جا توی بوق و کرناست، همین هوش میان فردی است که اولین بار گاردنر از آن نام برده است. هوش میان‌فردی، توانایی ارتباط برقرار کردن و خوب ارتباط برقرار کردن و خوب درک کردن دیگران است. اگر در دوستان‌تان به سنگ صبور مشهور هستید، حتما از این نوع هوش برخوردارید.

پرورش: به یک NGO (سازمان غیردولتی) بپیوندید و ببینید برای عمل‌کردن به شعارهای مردمی‌تان چند مرده حلاج هستید. هر روز 15 دقیقه به حرف یک نفر خوب گوش دهید (سخت است نه؟). اگر وبلاگ دارید به کامنت‌هایش جواب بدهید. در یک کلوب اینترنتی عضو شوید. زندگی آدم‌های مردم‌دار را بخوانید و ببینید چه کرده‌اند که این طور مشهور شده‌اند.

کاربرد: مشاور مدرسه، مشاور خانواده، مدیر روابط عمومی ‌یک شرکت، معلمی، پزشکی، مددکاری و فروشندگی.


هوش درون فردی

هوش درون فردی یعنی هوش درک کردن خود و استفاده از خودشناسی برای انتخاب هدف‌های زندگی. کسانی که هوش درون فردی دارند بسیار مستقل و فردیت یافته‌اند. آنها ریز و درشت عیب و خوبی‌های خودشان را می‌دانند و یک تصویر کامل از خودشان در ذهن دارند.

پرورش: مطلب‌های خودشناسی را بخوانید، زندگینامه خودتان را بنویسید، رؤیاهای خودتان را بنویسید و ردی از خودتان را در آنها کشف کنید. تست‌های معتبر خودشناسی یا شخصیت را علامت بزنید تا تصویر بهتری از خودتان در ذهن داشته باشید.

کاربرد: روحانی، روان شناس بالینی و مخصوصا روانکاو، متخصص الهیات و شغل‌هایی که آدم آقای خودش است.


هوش طبیعت

گاردنر وقتی که نظریه هوش‌های هفت‌گانه‌اش در تمام دنیا سر و صدا کرده بود، دریافت که نظریه‌اش یک چیزی کم دارد و آن هوشی بود که آدم‌های عاشق طبیعت دارند؛ کسانی که می‌توانند طبیعت را بفهمند، در آن کار کنند و از آن لذت ببرند.

پرورش: یک باغچه شخصی در گوشه‌ای از خانه درست کنید و گیاه پرورش دهید. آخر هفته‌ها بروید کوهنوردی و تغییرات فصل‌های مختلف را ببینید و از طبیعت عکاسی کنید.

کاربرد: کشاورزی، متخصص گیاه شناسی، متخصص جانور شناسی، نقاشی و عکاسی از طبیعت و عضویت در تیم ملی یا فدراسیون کوهنوردی

 

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۱٦ تیر ۱۳۸٩ توسط نمایه

عید بعثت خاتم النبیین و سید الانبیاء

حضرت محمد مصطفی(صلی الله علیه و آله و سلم)

مبارک و خجسته باد.

*****

رسول خدا به روایت حضرت علی (علیه السلام)

سکوت رسول خدا(ص) چهار نوع بود: حلم - حذر - تقدیر - تفکر.

سکوتش از حلم و صبر این بود که هیچ چیز آن حضرت را به خشم در نمی آورد و از جای به در نمی برد و سکوتش از حذر در 4 مورد بود:

1)    در جایی که می خواست وجه نیکو و پسندیده کار را پیدا کند تا مردم نیز در آن کار به وی اقتدا نمایند.

2)    در جایی که حرف زدن قبیح بود و می خواست به مخاطب یاد دهد تا او نیز از آن خودداری کند.

3)    در جایی که می خواست درباره صلاح امتش مطالعه و فکر کند.

4)    در جایی که می خواست دست به کاری بزند که خیر دنیا و آخرتش درآن بود.

و سکوتش از تقدیر این بود که می خواست همه مردم را به یک چشم دیده و گفتار همه را به یک نحو استماع فرماید. و اما سکوتش در تفکر عبارت بود از تفکر در این که چه چیزی باقی است و چه چیزی فانی.

*****

کلماتی گهربار از پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)

روزی مردی اعرابی محضر رسول گرامی اسلام (ص) رسید و چندین پرسش از ایشان پرسید:

عرض کردم میخواهم داناترین مردم باشم؟
حضرت فرمود از خدا بترس

عرض کردم میخواهم از خاصان درگاه خدا باشم؟
حضرت فرمود شب و روز قرآن بخوان

عرض کردم میخواهم همیشه دل من روشن باشد؟

حضرت فرمود که یاد مرگ را فراموش مکن

عرض کردم میخواهم همیشه در رحمت حق باشم؟
حضرت فرمود با خلق خدا نیکی کن

عرض کرد میخواهم از دشمن به من آفتی نرسد؟

حضرت فرمودهمیشه توکل بخدا کن

عرض کردم میخواهم در چشم مردم خوار نباشم؟
حضرت فرمود پرهیزکار باش

عرض کردم میخواهم عمر من طولانی باشد؟
حضرت فرمود صله رحم کن

عرض کردم میخواهم روزی من وسیع گردد؟
حضرت فرمود همیشه با وضو باش

عرض کردم میخواهم به آتش دوزخ نسوزم؟
حضرت فرمود چشم و زبان خودرا ببند

عرض کردم میخواهم بدانم گناه به چه چیز ریخته می شود؟
حضرت فرمود تضرع و توبه به حال بیچارگی

عرض کردم میخواهم سنگین ترین مردم باشم؟
حضرت فرمود از کسی چیزی مخواه

عرض کردم میخواهم پرده عصمتم دریده نشود؟
حضرت فرمود پرده ی عصمت کسی را مدر

عرض کردم میخواهم که گورم تنگ نباشد؟
حضرت فرمود مداومت کن به قرائت سوره ی تبارک

عرض کردم میخواهم مال من بسیار شود؟
حضرت فرمود مداومت کن به قرائت سوره ی واقعه هر شب
عرض کردم میخواهم فردای قیامت ایمن باشم؟
حضرت فرمود میان شام و خفتن به ذکر خدا مشغول باش

عرض کردم میخواهم خدای تعالی را در نماز حضور یابم؟
حضرت فرمود در وقت وضو گرفتن بسیار دقت کن

عرض کردم میخواهم از خاصان باشم؟
حضرت فرمود در کارها راستی و درستی پیشه کن

عرض کردم میخواهم برای من عذاب قبر نباشد؟
حضرت فرمود جامه ی خود را پاک نگهدار

عرض کردم میخواهم در نامه ی عمل من گناه نباشد؟

حضرت فرمود با پدر و مادرت به نیکی رفتار کن

 

 

 

 


گسترش و موانع پیش روی کتابخانه های دیجیتالی در جهان

یک کتابخانه دیجیتالی بر پایه سیستم کامپیوتری می باشد که به گرد آوری، ذخیره سازی، سازماندهی، جستجو و توزیع مواد دیجیتالی برای دسترسی کاربر نهایی می پردازد. کتابخانه دیجیتالی فقط مجموعه ای از مواد الکترونیکی نمی باشد بلکه شامل یک واسطه مرورگر و احتمالاً فضا و جامعه مجازی نیز می باشد. کتابخانه دیجیتالی به فضای کمی نیاز دارد و داده ها با جستجوی آسان از طریق شبکه های ارتباطی در دسترس هر کسی در هر کجای دنیا قرار می گیرند.

ساموئل جانسون”[۱] می گوید: “ یک فرد برای نوشتن یک کتاب بیش از نیمی از موجودی یک کتابخانه را جستجو خواهد کرد”.[۲] به عبارت دیگر او مشکلات یافتن مواد و منابع را برای تحقیق و نوشتن بیان میکند، اما از وقت و پولی که برای دستیابی به مواد کتابخانه ای در لندن صرف می شود ، سخنی نمی گوید. او یقیناً غبطه همتایان معاصر خود را می خورد که در هر کجا می توانند به تسهیلات کتابخانه ای دسترسی پیدا کنند و این مدیون مفهوم کتابخانه دیجیتالی و کاربرد آن به عنوان آخرین ابزار تکنولوژی اطلاعات می باشد.

تعریف کتابخانه دیجیتالی چیست

منظور ما از واژه “کتابخانه” چیست و چه فرقی با “ کتابخانه دیجیتالی” دارد؟ به طور سنتی کتابخانه محلی است که در آن کتابها، نسخه های خطی، صفحات موسیقی یا سایر متون و مواد زیبا شناختی برای استفاده ـ و نه برای فروش ـ نگهداری می شوند. . در واقع کتابخانه مؤسسه ای است که برای مجموعه سازی و امانت کتاب به وجود آمده است و افراد امکان استفاده از تسهیلات آن را دارند. در حالیکه یک کتابخانه دیجیتالی بر پایه سیستم کامپیوتری می باشد که به گرد آوری، ذخیره سازی، سازماندهی، جستجو و توزیع مواد دیجیتالی برای دسترسی کاربر نهایی می پردازد. کتابخانه دیجیتالی فقط مجموعه ای از مواد الکترونیکی نمی باشد بلکه شامل یک واسطه مرورگر و احتمالاً فضا و جامعه مجازی نیز می باشد. کتابخانه دیجیتالی به فضای کمی نیاز دارد و داده ها با جستجوی آسان از طریق شبکه های ارتباطی در دسترس هر کسی در هر کجای دنیا قرار می گیرند. کتابخانه دیجیتالی یک وجود انتزاعی نیست و با منابع و مجموعه های زیادی در ارتباط می باشد.

دابن کرافورد”[۳] می گوید: “ به موضو.ع خاصی در زمینه اطلاعات و چگونگی دیجیتالی کردن آن، دستکاری، دستیابی، اتصال، ذخیره، حفاظت و سهیم بودن در آن با بقیه جهان خوش آمدید. ما می توانیم کل این مجموعه را کتابخانه دیجیتالی بنامیم.” [۴]

رشد کتابخانه های دیجیتالی

برای رشد کتابخانه های دیجیتالی بایستی کارهای زیر انجام شوند: دیجیتالی کردن تمام منابع موجود در کتابخانه، ارتباط با کاربران به صورت پیوسته[۵] و غیر پیوسته[۶]، اتصال با شبکه و دسترسی به شبکه جهانی وب[۷].

در غرب مهمترین ابتکار در زمینه کتابخانه دیجیتالی، دسترسی به نشریات به صورت تمام متن بر روی وب می باشد. بسیاری از ناشرین از طریق مبادله داده های الکترونیکی[۸] با کتابخانه ها سروکار دارند. کتابخانه های سنتی که به عنوان گنجینه های دانش شناخته می شوند، اکنون به شکل “ پایگاه اطلاعاتی ” در دسترس هستند. اینترنت و وب باعث شده اند که دانش به شکل جهانی در آید و ارتباط و اتصال با آن به صورت بین المللی برقرار باشد.

کتابخانه های دیجیتالی گسترده خواهند شد و به صورت تمام متن از هر مکان و یا هر پایگاهی قابل دسترسی خواهند بود. داده های دیجیتالی کپی می شوند، لیکن در تمام این تغییرات و ترکیبات ـ که در مورد مواد چاپی با سرعت و سهولت انجام نمی گیرد ـ نتایج در خواستی می توانند با حداکثر سرعت و حداقل هزینه به هر گوشه دنیا فرستاده شوند.

اهداف رشد کتابخانه های دیجیتالی

این اهداف عبارتند از:

شناسایی روشهای عملی برای غلبه بر مشکلاتی که در راه تبدیل کتابخانه های سنتی به دیجیتالی به وجود می آیند.

شناخت نقش کتابخانه های دیجیتالی برای ایجاد دانش جهانی قابل دسترس

بررسی امکانات مشارکت خصوصی برای تامین منابع مالی و انسانی

جستجوی راههایی برای ایجاد رشد بدون وقفه کتابخانه های دیجیتالی

تغییر کتابخانه های سنتی به کتابخانه های دیجیتالی:

وقتی ما از لحاظ تاریخی در مورد رشد کتابخانه ها و بخصوص اتاقهای مطالعه، بررسی و تحقیق می کنیم در می یابیم که این ضرورت بوده است که آنها را پدید آورده است نه اجبار. آماری در مورد تعداد کتابخانه های سرتاسر دنیا وجود ندارد. اما جزئیاتی از کتابخانه های کشورهای پیشرفته و تعدادی از کتابخانه های کشورهای در حال توسعه در دسترس است.

مقایسه آماری کتابخانه های کشورهای پیشرفته و کشورهای در حال توسعه

همین حالت در مورد تعداد افرادی که از کتابخانه ها استفاده می کنند و تعداد کتابها و پیایندهایی که هر کتابخانه در طول یک دوره زمانی خاص گردآوری کرده اند، تعداد کل کتابداران و کارمندانی که در کتابخانه ها کار می کنند، وجود دارد. به طور ذاتی کتابخانه های هند جزء سازمانهای دولتی محسوب می شوند. دولت مرکزی فقط بر روی کتابخانه ها و مؤسساتی که دارای اهمیت ملی هستند، نظارت می کند. برای قشر تحصیلکرده هند که جمعیتی در حدود ۵۰۰میلیون نفر را شامل می شوند ـ یک ونیم برابر جمعیت کل امریکا ـ بیش از ۷۱۰۹۶ کتابخانه وجود دارد: ۸۲۶۷ کتابخانه دانشگاهی، ۵۴۸۴۵ کتابخانه عمومی، ۱۲۰۰ کتابخانه در زمینه علوم و تکنولوژی، ۴۵۰ کتابخانه در زمینه علوم اجتماعی، ۸۰۰ کتابخانه مربوط به شرکتها و سازمانهای دولتی، ۵۰۰کتابخانه در زمینه علوم انسانی و هنر، ۷ کتابخانه ملی، ۵۰۰ کتابخانه صنعتی و شرکتهای خصوصی [۹]. اما این تعداد به معنای عام کتابخانه محسوب نمی شوند. زیرا ۹۰ در صد آنها صرفاً اتاق مطالعه محسوب می شوند. طبق یافته های “ چکیده آماری ایالات متحده امریکا (۱۹۹۹(مجموع تعداد کتابخانه ها در امریکا تا ابتدای سال ۱۹۹۷م. ۳۷۵۹۱ باب می باشد.

نقش کتابداران و کارمندان کتابخانه

ما نمی توانیم از نقش کتابداران و کارمندان پشتیانی کتابخانه در ایجاد کتابخانه های دیجیتالی چشم پوشی کنیم. آیا این کارکنان آموزش کافی می بینند و آیا رهنمودهای لازم را برای اجرای انتقال آرام از کتابخانه های سنتی به کتابخانه های دیجیتالی در یافت می کنند؟ بررسی ورسیدگی به دانشکده ها و مؤ سسات تریبت کننده کتابداران آتی، امری حیاتی محسوب می شود. آیا آنها برای رفع نیازهای اضافی کتابخانه های دیجیتالی سرفصلها و روشهای آموزشی متداول را در اختیار دارند؟ جواب این سؤالات مسلماً “نه” و “ تاکنون هرگز” می باشد. با وجود تمام این مشکلات طرفداران کتابخانه های دیجیتالی دلسرد نمی شوند . اما آنها بایستی با سرعت و همکاری یکدیگر به رفع این مشکل بپردازند.

با وجود کتابخانه های دیجیتالی که بر روی اینترنت و اتصالات اینترانت هستند، ما هنوز نتوانسته ایم سیستم قابل اعتمادی برای جلوگیری از ضرر و زیان ویروس های کامپیوتری پیدا کنیم. بنابراین نگه داشتن کتابخانه های سنتی با وجود کتابخانه های دیجیتالی کاری عاقلانه می باشد. بخاطر اینکه فعالیتهای کتابخانه ها بدون وقفه و مداوم انجام شود و امکانات بیشتری برای سیستم کتابخانه به وجود آید، لازم است از هر دو سیستم (کتابخانه های سنتی ـ کتابخانه های دیجیتالی( استفاده کنیم.

چون اینترنت و اینترانت هسته تمام سیستم (کتابخانه های دیجیتالی( محسوب می شون، تفاوتهای تکنولوژیکی در بین کشورههای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه ادامه خواهد داشت. بهسازی و بهبود تکنولوژی اطلاعات امری حیاتی است و باید سهم زیادی به هر کشور داده شود. بهرحال باید برای کم کردن فاصله موجود در بین کشورهای درحال توسعه و کشورهای توسعه یافته قدمهایی برداشته شود و کشورهای در حال توسعه بایستی بدون هرگونه اتلاف وقتی به جدیدترین پیشرفتها دسترسی پیدا کنند. اگر چنین فرایند مستمری مورد توجه قرار نگیرد تمام مجموعه نظام دچار آشفتگی خواهد شد.

تحول در حرفه وتخصص کتابداری با ظهور کتابخانه های دیجیتالی

با ظهور کتابخانه های دیجیتالی، تخصص و حرفه کتابداری در حال تحول می باشد. کتابداران و کارمندان کتابخانه ها بایستی خود را برای انتقال از دوران مدیریت علمی به دوران مد یریت سیستم ها آماده کنند. این کار ( تغییر از حوزه مدیریت دانش به حوزه مدیریت سیستم ها و ساختارها( ترکیبی از فعالیتهای وابسته به سیستم ها و زیر سیستم های کامپیوتری است که در آنجا کارهای قراردادی جای خود را به قالبهای مدیریتی سازمانی نوینی می دهند.

الزامات مهاجرت کتابخانه ای از شکل سنتی به صورت کامپیوتری

برای تغییر سیستم ها از شکل سنتی به صورت کامپیوتری لازم است تدابیری اتخاذ شود. بعضی از نکاتی که بایستی مورد توجه قرار گیرند عبارتنداز:

پیش بینی ترافیک در شبکه ها ـ مشخص کردن منشا و هدف ترافیک ـ انواع برنامه هایی که از طریق شبکه قابل دسترسی هستند.

تنظیم روشهایی ( به منظور ادامه کار( چنانچه بخشی یا تمام شبکه از کار بیفتد.

علاوه براینکه بایستی مواد کتابخانه را به شکلی مناسب برای کامپیوتر سازماندهی کنیم، لازم است روشهای مطمئنی را برای تأمین خدمات مداوم اتخاذ نماییم. این کار بودجه و امکانات مالی زیادی را می طلبد که دائماً نیز در حال افزایش می باشد. در مراحل اولیه کتابداران مجبور هستند که بر موانع روانشناختی که در مواجهه با کاربر و کارکنان پشتیبانی داشتند؛ غلبه کنند. غلبه بر مشکلات ناشی از تغییر شکل تغییر شکل کتابخانه آسانتر از غلبه بر موانع روانشناختی است. ترس کارکنان فقط بخاطر جابجایی آنها نیست. بلکه آنها نگران حذف خود از خدمات کتابخانه (از دست دادن شغل شان( هستند. حل این مشکلات از طریق آموزشهای داخل کتابخانه ای امکان پذیر است. دستور العملهای مناسب و تعیین نقش های مشخص برای هر فرد نه تنها به ایجاد اعتماد به نفس در کتابداران کمک خواهد کرد بلکه بر روی ایجاد نقش توسط کتابداران در کل فرایند توسعه و پیشرفت کتابخانه نیز تأثیر مثبت خواهد گذاشت .

نگهداری از کتابخانه دیجیتالی مشکلتر است!

آکرمن”[۱۰] و “فیلدینگ”[۱۱](۱۹۹۵(عقیده داشتند که کتابخانه های دیجیتالی حاوی مواد غیر رسمی و پویایی هستند از جمله ساختارهای نرم افزاری و بنابراین با مشکلات نگهداری بیشتری (نسبت به کتابخانه های سنتی( مواجهه هستند که این مشکلات حتی ممکن است کارایی دراز مدت آنها را مورد تهدید قرار دهد. در کتابخانه های سنتی - کتابخانه ای که بر مبنای کاغذ استوار است - روشهایی برای نگهداری مواد کتابخانه وجود دارد اما تاکنون ما روشهایی برای نگهداری مواد کتابخانه دیجیتالی - که شامل مواد غیر رسمی و پویا می باشد - نداشته ایم. مجموعه های سنتی با بهبود روشهای سنتی نگهداری می شوند. در حالیکه نگهداری مواد پویا و غیر رسمی در کتابخانه های دیجیتالی فقط از طریق راه حلهای فنی جدید امکان پذیر می باشد.

در یک کتابخانه سنتی که بر پایه کاغذ استوار است کنترل قابل توجهی بر روی مجموعه صورت می گیرد، زیرا در اینگونه کتابخانه ها روشهای پیشرفته بسیاری وجود دارد که دسترسی به منابع کتابخانه را امکان پذیر می سازد مانند امانت، خدمات فنی و قفسه بندی منابع برای دسترسی به آنها در هر زمانی. این نوع کتابخانه ها هرگز نمی توانند محدویتهای فعالیتهای سنتی را که در ارتباط با مسائل زود گذر و بی اهمیت است بپذیرند و نیاز به منابع اطلاعاتی بیشتری خواهند داشت.

در کتابخانه های دیجیتالی لازم است مکانیسم ها و روشهای جدیدی را برای نگهداری مواد پیدا کنیم. کتابخانه های سنتی قلمرو محدودی دارند و مجموعه ها حد و مرز مشخصی دارند و کنترل مجموعه آسان است. در کتابخانه دیجیتالی قلمرو وسیع است و کاربر به مواد و منابع متنوعی دسترسی داردبنابراین کنترل و نگهداری این منابع در دراز مدت مشکل می باشد. کتابخانه دیجیتالی نه تنها یک مجموعه فن آوری بلکه یک نهاد اجتماعی با نیازهای درازمدت است و احتیاج به نگهداری و حفاظت دارد.

دسترسی به دانش جهانی , فن آوری اطلاعات در کشورهای مختلف جهان

هدف اصلی “تکنولوژی اطلاعات”[۱۲]دسترسی به دانش جهانی است که کتابخانه ها برای رسیدن به این هدف نقش اصلی را ایفا می کنند. هندبرنامه های جاه طلبانه ای را برای رسیدن به این هدف در طی ده سال اجرا می کند. هدف اینست که در هر مدرسه، دانشگاه و بیمارستان عمومی اینترنت در دسترس باشد [۱۳]. تکنولوژی اطلاعات درس اجباری درتمام رشته ها در سطح لیسانس می باشد و تسهیلات شبکه ای برای تمام مراکز آموزش عالی اختصاص یافته است. در حال حاضر در حدود ۸۷۳۰۹ مدرسه اعم از ابتدایئ، راهنمائی و متوسطه در هند وجود دارد که در حدود (۸( میلیون دانش آموز در آنها ثبت نام کرده اند. ۲۲۶ دانشگاه، ۶۵۶۹دانشکده عمومی و ۱۳۵۴ دانشکده تخصصی در هند وجود دارد. دسترسی تمام این مکانها به اینترنت امری دلهره آور و ترسناک است. این فقط مشکل هند نیست بلکه در سایر کشورهای در حال توسعه نیز این مشکل وجود دارد. برای کاربرانی که از کتابخانه دیجیتالی استفاده می کنند ضروری است که یک کامپیوتر شخصی که به اینترنت متصل است داشته باشند. در سال ۱۹۹۵م. برای هر ۱۰۰۰نفر در هند ۲/۱کامپیوتر شخصی وجود داشت. طبق برنامه ریزی های آینده قرار است این رقم به ۲ برسد ودر چند سال آینده این رقم به ۲۰ کامپیوتر برای هر ۱۰۰۰نفر برسد. بسیاری از این کامپیوترها ممکن است به اینترنت وصل باشند. این رقم در مقایسه با بسیاری از کشورهای در حال توسعه خیلی پائین است.

در سال ۱۹۹۵م. به ازای هر ۱۰۰۰نفر در سوئیس ۳۴۸کامپیوتر شخصی، در امریکا ۳۲۸ کامپیوتر شخصی، در استرالیا ۲۷۶، دانمارک ۲۶۹، نیوزیلند ۲۲۳، هلند ۲۰۱ کامپیوتر شخصی وجود داشته است. در آسیا صرفنظر از رشد اقتصادی چشمگیر اخیر، وضعیت امیدوار کننده نمی باشد. ژاپن بالاترین تعداد کامپیوترهای شخصی را ـ ۱۵۳ کامپیوتر به ازای هر ۱۰۰۰نفر ـ دارا می باشد و بعد از آن جمهوری کره ۳/۱۰۸ ، مالزی ۳/۳۷ و تایلند ۶/۱۳ کامپیوتر شخصی به ازای هر ۱۰۰۰نفر دارند. این موقعیت و ارقام در مورد تعداد کاربران اینترنت نیز چندان امیدوارکننده نمی باشد. فنلاند در بالاترین مرتبه ۱۳۹کاربر اینترنت به ازای هر ۱۰۰۰نفر بعد از آن ایسلند ۱۱۲، نروژ ۶۴، کانادا ۲/۴۱، هلند ۸/۳۸، امریکا۳۸، استرالیا ۴/۵۵، سوئیس ۵/۳۵ و بریتانیا ۶/۲۵کاربر اینترنت به ازای هر ۱۰۰۰نفر جمعیت دارا می باشند. در میان کشورهای آسیایی ژاپن ۲/۷کاربر اینترنت به ازای هر ۱۰۰۰نفر، مالزی ۲ و بقیه کشورها خیلی کمتر از یک کاربر اینترنت به ازای هر ۱۰۰۰نفر جمعیت خود دارند.[۱۴]

چنین واقعیتی نشان خوبی برای جهانی شدن کتابخانه های دیجیتالی نمی باشد. برطبق برنامه Action plan to IT که توسط دولت هند به تصویب رسیده است، هند احتمالاً تا پایان سال ۲۰۰۸م. در حدود ۵میلیون کاربر اینترنت خواهد داشت.

محدوییت های زبانی:

لودوینگ ویتگن استین”[۱۵]می نویسد: “ محدودیت زبان من به معنای محدودیت دنیای من است.”[۱۶]اگر این حرف درست باشد پس تمام مواد نوشته شده به سایر زبانها برای ما غیرقابل استفاده و دسترسی می باشند. در حدود شش هزار زبان در دنیا وجود دارد و نزدیک به ۹۰% آنها در حال از بین رفتن می باشند. برآورد می شود که بیش از نیمی از جمعیت جهان به یکی از پنج زبان زیر صحبت می کنند: چینی، انگلیسی، هندی، روسی، اسپانیایی.

در هند به تنهایی ۱۸ زبان رسمی وجود دارد و به بیش از ۱۰۰۰لهجه و گویش در بیش از ۶۰۸۷۵۲ دهکده و روستا تکلم می شود. آیا امکان فراهم کردن مواد و منابع از تمام این زبانها در کتابخانه دیجیتالی وجود دارد؟ این امر امکان پذیر نیست مگر اینکه دانش جهانی و مواد و منابع کتابخانه های دیجیتالی به یکی از زبانهای اصلی و برگزیده در دنیا محدود شود. این چالش، استراتژی را می طلبد که اطلاعات را به زبان خو اننده تأمین کنند. مؤسسات بین المللی بایستی در یک برنامه و با مشارکت نزدیک دولتها در هر کشور روی این موضوع کار کنند. زبان مظهر یک فرهنگ است و نگهداری هویت امری مهم و حیاتی می باشد.

مشارکت خصوصی

در گذشته کتابخانه ها تحت فرمان شاهان بودند و توسط اشراف حمایت می شدند. با تغییر حکومتها به شکل حکومتهای سیاسی و دمکراتیک مسئولیت کتابخانه ها بر عهده دولت قرار گرفت. بخش خصوصی و بخصوص بخش تعاونی در این کار ( مسئولیت کتابخانه ها ( هیچگونه نقشی نداشتند. کارها و فعالیتهایی که در ارتباط با کتابخانه ها انجام می گرفت صرفاً در ارتباط با علایق شخصی بود و هیچگونه ارتباطی با کتابخانه ها نداشت.

اکنون بخش خصوصی ـ بخصوص در کشورهای توسعه یافته که پایه واساس تجهیزات اینترنتی محسوب می شوند ـ هم از لحاظ پشتیبانی مالی و هم از لحاظ تأمین مواد نقش مهمی را ایفا می کنند. بزرگترین تهیه کنندگان تکنولوژی کامپیوتر قادر خواهند بود که چنین صنایعی را در کشورهای در حال توسعه نیز به وجود آورند.

کشورهای در حال توسعه می توانند برای جلب حمایت تهیه کنندگان تکنولوژی کامپیوتر، یکسری محرکهایی را ارائه نمایند مانند کم کردن مالیات، کمکهای دولتی در سرمایه گذاری و.. این امر انگیزه کافی برای مشارکت بخش تعاونی کشورهای توسعه یافته در توسعه و تولید کالاها ایجاد می کند. این به تنهایی موجب کاهش هزینه کالاهای مورد نیاز برای ایجاد کتابخانه دیجیتالی می شود.

هند از این نظر این مزیت را دارد که به اندازه کافی تکنیسین های کامپیوتر و متخصصین نرم افزار در اختیار دارد. با این وجود گرایش هایی به سمت سایر جنبه ها نیز به وجود آمده است مثلاً تأمین بدون وقفه نیروی برق یا توسعه سیستم های ارتباط از راه دور. نهمین برنامه دولت هند به این دو جنبه حیاتی اولویت می دهد.

حدود یکسال بعد از معرفی برنامه “ دانش برای همه”[۱۷]توسط دولت هند، بیشتر مراکز تلفن عمومی در کلان شهرها مجهز به تسهیلات اینترنت شدند. هزینه به عنوان یک مانع در گسترش و بهره برداری ا ز تکنولوژی اینترنت محسوب می شود. اما هنوز تکنولوژی اینترنت به مناطق روستایی نرسیده است. این امر به دو دلیل است: ۱- فقدان مواد و منابع به زبانهای محلی ۲- گران بودن تجهیزات اینترنتی. در این رابطه بخش خصوصی دو نرم افزار در زمینه زبانهای محلی منطقه های Kanada و Telgue تولید کرده است. در حال حاضر در هند در حدود ۲۱۰ دستگاه تلویزیون برای هر ۱۰۰۰نفر وجود دارد و شبکه های کابلی نیز در دسترس همگان می باشند. امکان استفاده از تلویزیونها برای دسترسی به اینترنت در دست تحقیق و بررسی است. موفقیت دراین زمینه سبب می شود که هر وسیله خانگی به عنوان بخشی از سیستم یک کتابخانه دیجیتالی محسوب شود. همچنین این امر سبب می شود که بخش خصوصی بتواند آسانتر در تبلیغ و به کار گیری خدمات کتابخانه دیجیتالی شرکت کند. دولت منطقه Tamil Nadu پیشنهاد کرده است که ۱۳ هزار جامعه عمومی اینترنت به منظور دسترسی آسان به تکنولوژی کامپیوتر و اینترنت در سرتاسر انی ایالت تأسیس شود.

این طرح با مشارکت و همکاری یک شرکت تجاری هندی با شرکت World Tel در انگلیس تحقق خواهد یافت. در سال آینده در حدود ۱۵۰۰ مرکز اینترنتی در هند تأسیس خواهد گردید. همچنین تأسیس ۱۲۰۰۰ مرکز اینترنت در طی سه سال آینده در دستور کار قرار دارد. این مراکز علاوه بر آن که به عنوان مراکز اطلاعاتی عمل می کنند انتظار می رود که در راه اندازی آنها به طور مستقیم و غیر مستقیم فرصت های شغلی و استخدامی برای ۱۵۰ هزار نفر به وجود آید.

رشد خود جوش

کتابخانه ها بخصوص در کشورهای در حال توسعه در وهله اول به کمک های مالی دولتی متکی هستند. بحران مالی بر تمامی قسمت های کتابخانه تأثیر می گذارد. بیشترین مشکل به خاطر افزایش هزینه کتاب و مجله در کشورهای توسعه یافته و کاهش ارزش پول رایج در کشورهای در حال توسعه در بازار جهانی است. افزایش دوره ای هزینه های مربوط به حمل بار مشکل تخصیص بودجه اندک را تشدید می کند.

بیشتر کتابخانه های عمومی و سازمانی فاقد کارمند کافی هستند. واضح است که تکیه صرف بر روی منابع مالی دولتی نمی تواند موجب رشد خود جوش گردد. در این شرایط ما بایستی راههایی را جستجو کنیم که موجب ایجاد درآمد و کاهش وابستگی به منابع مالی دولت باشد. در مورد جهانی شدن این مسأله اهمیت بیشتری پیدا می کند. بنابراین لازم است که به اندازه کافی فکر کنیم و منابعی را برای تأمین هزینه نگهداری کتابخانه های دیجیتالی پیدا کنیم.

علاوه بر هزینه هایی که از کاربران می گیریم بایستی راههای درآمد زای دیگری را نیر پیدا کنیم. در این زمینه توجه کافی در پیدا کردن حوزه های درآمد زایی شامل تأسیس مرکز بزرگ و مؤسسات وام دهنده و شرکت در سهام نشده است. همچنین مشارکت در شرکت های تجاری و مؤسسات مالی بین المللی بایستی مورد توجه قرار گیرد. برای شرکت های تجاری بایستی مالیات وضع شود مشروط بر آنکه قسمتی از سود ناشی از این مالیات صرف توسعه و پیشرفت کتابخانه های دیجیتالی شود. مؤسسات مالی بین المللی و محلی اغلب وام های بدون بهره را برای تبلیغ و تشویق کتابخانه های دیجیتالی ارائه می کنند.

جلوگیری از استفاده غیر مجاز

رشد به تنهایی کافی نیست. کتابدار تمام فعالیت های سیستم کتابخانه را مانند یک ژنرال تأمین می کند. دولت ها به منظور جلوگیری از سوء استفاده و دزدی اطلاعات بایستی قوانین و روشهای مناسبی را وضع و اجرا کنند. به منظور راحتی کاربران ذی صلاح باید سیستم های تصفیه کننده مورد استفاده قرار گیرند. تولید اطلاعات دارای مالکیت معنوی است (ترو،۱۹۹۷([۱۸]. حمایت از حقوق مالکیت معنوی و مطالب محرمانه دو حوزه ای هستند که سازمان جهانی مالکیت معنوی به طور جدی با آن مواجهه می باشد. در دسامبر سال ۱۹۹۶م. کنفرانس دیپلماتیک[۱۹]دو عهدنامه منعقد کرد: عهدنامه WIPO در زمینه حق مؤلف و عهدنامه WIPO در زمینه اجرا و ضبط صدا.[۲۰]

عهدنامه حق مؤلف اولین بار در صد سال قبل در شهر برن منعقد گردید. این عهدنامه در زمینه انتقال اطلاعات به صورت دیجیتالی و توزیع اطلاعات متون ادبی و آثار هنری و زیباشناختی بود ـ آثار تاریخی به طور سنتی محافظت و نگهداری می شدند. دومین عهدنامه در زمینه اجرا و ضبط صدا بود که تطابق و هماهنگی تولیدات را به منظور اولین تلاش جهانی برای جلب حمایت از بهره برداری صفحات صوتی ـ ضبط صدا، شامل می شد. به منظور حمایت از حقوق مالکیت معنوی، “ بروس لهمان” [۲۱] مسئول اداره پروانه ثبت اختراعات و نشانه های تجاری در امریکا، اینگونه اظهارنظر کرده است: ما اکنون تنها در آغاز توسعه تجارت الکترونیکی بین المللی و اینترنت هستیم. نیروی بالقوه عظیمی در زمینه رشد و ایجاد تکنولوژی های جدید مورد استفاده قرار نگرفته است که به صراحت می توان گفت دلیل آن ناکافی بودن حمایت های جهانی از حقوق معنوی است. یکی از عمده ترین تنش های تجارت بین المللی در زمینه مالکیت معنوی می باشد. دلیل این امر سرقت های گسترده ای است که انجام می شود. هر فرد حقیقی در جهان به نحوی در صنعت اطلاعات درگیر می باشد چه به صورت تولید کننده و چه به صورت مصرف کننده اطلاعات. بنابراین ما بایستی یک سیستم مشروع و قانونی جهانی داشته باشیم که از منابع الکترونیکی و دیجیتالی حمایت کند و عملکرد مناسبی را بدون فشار بازار برای ما فراهم کند.

این امر تنها در صورتی امکان پذیر است که قوانین مالکیت معنوی مورد حمایت قرار گیرند. اما محیط جدید شبکه دیجیتالی جهانی مشکلات خاصی را برای سیستم سنتی حق تألیف به وجود آورده است. یکی از این مشکلات مرزهای ملی است که در دنیای دیجیتالی بی معنی می باشد. برای یک کشور که ادعا می کند که هرگونه کنترل ملی بر روی تولیدات خود دارد و یا اینکه از حقوق مالکیت معنوی آثاری که توسط این کشور تولید شده است حمایت می کند، تشخیص اینکه آیا اثری از یک نویسنده در اینترنت توزیع شده است، کار مشکل و اغلب غیر ممکنی می باشد.

با ظهور آنچه انقلاب صنعتی سوم خوانده می شود مهارت و دانش منبعی قابل نگهداری می باشد که در دراز مدت سودمندی رقابتی دارد. در اقتصاد جهانی یک سیستم جهانی حقوق مالکیت معنوی نیز مورد نیاز است. از آنجا که کتابخانه و صنعت اطلاع رسانی تنها کانالهای توزیع اطلاعات محسوب می شوند.، برای مقابله با تخطی هر فردی که به عنوان کاربر محسوب می شوند مسئولیت مشترکی را دارند.

کم کردن شکاف تکنولوژیکی

قبول سریع تکنولوژی سریع برای موفقیت امری حیاتی محسوب می شود. ارتباط تحول الکترونیکی با پیشرفت ارتباطات ما را مجبور می کند که به فراتر از امروز بنگریم و برای فردا آماده شویم. تغییر مواد چاپی به شکل دیجیتالی کار مشکلی خواهد بود. در این هزاره جدید ما بایستی فاصله بین مدارک چاپی با دیجیتالی، مدارک کتابخانه ها با دانش پایه کتابخانه ها، متخصصین IT با متخصصین اطلاع رسانی و جستجوگران با تولید کنندگان اطلات را کم کنیم.

قبول تکنولوژی یک چیز است و رشد آن چیز دیگری می باشد. این دو گانگی از خود موضوع است. به منظور تشویق و تبلیغ ارتقاء مداوم کتابخانه های دیجیتالی، هر کشوری باید کمیته هماهنگ کننده ای را برای تأثیر گذاشتن بر مؤسسات مختلف ـ به خصوص افرادی که در زمینه کامپیوتر و ارتباط از راه دور فعالیت می کنند ـ تأسیس کند.

هند ـ بخصوص ـ به دلیل اینکه تکنولوژی تمام اعصار و دوران ها را مورد استفاده قرار می دهد، به یک تغییر شکل کامل در سیاست اطلاع رسانی خود به منظور هموار کردن مسیر برای ایجاد کتابخانه های دیجیتالی، نیاز دارد.

واقعیت های جهانی جدید در ارتباط با تکنولوژی ارتباطات، نظم سیاسی و فرهنگ ها بایستی مورد توجه قرار گیرند.

شکی نیست که تکنولوژی، تمام مردم جهان را در کنار هم قرار می دهد. اما به طور اساسی بسیاری عوامل فرهنگی مردم را تقسیم و جدا می کند. تنش موجود در بین کشورهای قوی و ضعیف از نظر تکنولوژی هم اکنون فشارهای سیاسی را در جهان به وجود آورده است، که موجب به خطر افتادن نظم و صلح جهانی در قرن ۲۱ می باشد.

چکیده:

کتابخانه های دیجیتالی ماندگار شده اند و تغییر کتابخانه ها از شکل سنتی به دیجیتالی اجتناب ناپذیر است. توسعه سیستم ها و بدست آمدن مهارتهای مدیریتی به دقت و توجه کافی نیاز دارد. تا وقتی که ما نتوانیم به فاصله تکنولوژیکی که بین کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته وجود دارد غلبه کنیم؛ جهانی شدن مفهومدیجیتالی” امکان پذیر نمی باشد.

برای غلبه بر تهدید ویروسهای کامپیوتری و استفاده غیرمجاز از آثار و منابع، اقداماتی مورد نیاز است. درباره نیل به رشد “خود جوش” در زمینه کتابخانه های دیجیتالی به قدر کافی تأمل نشده است. بنابراین لازم است برای نگهداری و حفاظت از کتابخانه های دیجیتالی راههای جدیدی را برای تامین بودجه جستجو کنیمبخصوص اینکه سرمایه گذاریهای اولیه در زمینه کتابخانه های دیجیتالی در سطح بالایی باشند.

 

پانوشتها:

[۱]. Samuel Johnson

[۲]. Cohen, J.M. and Cohen, M.J. (۱۹۶۰(, The Penguin Dictionary of Quotations, Penguin Books, Harmondsworth.

[۳]. Dian Crawford

[۴]. Kaul, H.K. (۱۹۹۸(, Library Resource Sharing and Networks, Virgo, New Delhi.

[۵]. On line

[۶]. Off line

[۷]. WWW

[۸]. EDI

[۹]. Kaul, H.K. (۱۹۹۸(, Library Resource Sharing and Networks, Virgo, New Delhi.

[۱۰] . Ackerman

[۱۱] . Fielding

[۱۲] . IT

[۱۳] . Ninth Five Year Plan Report, ۱۹۹۷-۲۰۰۲, pp. ۱۰۰-۴۴(

[۱۴] . Human Development Report (۱۹۹۸(, Oxford University Press, New Delhi.

[۱۵] . Ludwing Wittgen Stein

[۱۶]. Hutchinson Encyclopedia (۱۹۹۷, Helicon, London. Kaul, H.K. (۱۹۹۸), Library Resource Sharing and Networks, Virgo, New Delhi.

[۱۷] Action Plan for Knowledge for All

[۱۸] Thurow, L.C. (۱۹۹۷(, ``Needed: a new system of intellectual property rights’’, Harvard Business Review, September-October, pp. ۹۵-۱۰۳.

[۱۹] Diolomatic

[۲۰] Performances and Phonogrames

[۲۱] Bruse Lehman

منبع:

 

Sharma, R.K. and Vishwanathan, K.R. Digital libraries: development and challenges

Library Review, ۲۰۰۱, vol. ۵۰, no. ۱, pp. ۱۰-۱۶(۷)

The research register for this journal is available at

 http://www.mcbup.com/research_registers

The current issue and full text archive of this journal is available at

http://www.emerald-library.com/ft

http://www.yazdit.mihanblog.com/More-۱۰۸۲.ASPX

 

 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو