فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 

موسسه نمایه ؛ مدیریت نمونه ستادی نهاد کتابخانه های عمومی کشور

در هفدهمین جشنواره کتابخانه های عمومی و مطالعه مفید که جمعه 29 آبان ماه و به مناسبت هفته کتاب در سالن همایش های صداو سیما برگزار شد سرکار خانم جلیلی مدیر فهرست نویسی و نمایه سازی موسسه نمایه به عنوان کارشناس نمونه نهاد کتابخانه های عمومی و مدیر عامل موسسه نمایه به عنوان مدیر نمونه ستادی نهاد برگزیده شدند.

وبلاگ نمایه این انتخاب را حضور اصحاب نمایه که نقش به سزایی در این موفقیت  داشته اند صمیمانه تبریک و شادباش می گوید.

 


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ٢٦ آبان ۱۳۸۸ توسط نمایه

هفته کتاب

بر تمام کتاب خوانان ، کتابداران و کتاب دوستان

 بویژه اصحاب نمایه

مبارک باد.

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٢٠ آبان ۱۳۸۸ توسط نمایه

اشکالات استفاده از اینترنت در کتابخانه

 

نویسنده : سعیده ابراهیمی (دانشجوی علوم کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه شیراز)        

 

مقدمه :

عصر حاضر دارای عناوین متفاوتی است . در بین اندیشمندان گروهی عصر حاضر را عصر ارتباطات، گروهی عصر اطلاعات و عده ای عصر تکنولوژی رایانه ها نام نهاده اند . علاوه بر اینها برخی نیز عناوین دیگری بکار برده اند . اما در عصر حاضر آنچه معنا و مفهوم پیدا می کند، این است که عصر حاضر را ، تلفیقی از هر سه مورد یعنی اطلاعات ، ارتباطات و رایانه ها بدانیم . زیرا با به کارگیری هر کدام از اینها به تنهایی این نامگذاری ناقص است و فقدان هر کدام نیز همین نتیجه را به دنبال دارد و تنها از تلفیق این سه عنصر است که عصر حاضر معنا و مفهوم واقعی خویش را باز می یابد و اینجاست که دیدگاه مک لوهان ، جامعه شناس بزرگ کانادایی در خصوص دهکده جهانی مصداق پیدا می کند . شاید بارزترین نمونه ای که می تواند مفهوم دهکده جهانی را به طور دقیق و رسا نشان دهد ، وجود شبکه اینترنت است . در واقع اینترنت ترکیبی از سه عنصر اطلاعات ، ارتباطات و تکنولوژی است . یک ابزار اطلاعاتی ارتباطی فراملیتی است و به زمان ، مکان و گروه خاصی وابسته نیست . به عبارت دیگر اینترنت حد و مرز نمی شناسد . بزرگترین و طولانی ترین شبکه اطلاع رسانی جهان است . تنها کتابخانه ای است که بدون هیچ قید و شرطی ، در هر زمان و هر مکان ، ورود هر فردی را خوش آمد می گوید . در واقع بزرگترین کتابخانه دیجیتالی دنیاست . کتابخانه ای که در آن هرگونه اطلاعات اعم از خبری ، ورزشی ، سیاسی ، فرهنگی ، تاریخی ، ادبی ، علمی و را می توان یافت . اما شکل اطلاعات آن با شکل اطلاعاتی که در یک کتابخانه وجود دارد کاملاً متفاوت است . زیرا در اینترنت ، اطلاعات به شکل الکترونیکی وجود دارد . علی رغم اینکه شکل اطلاعات آن متفاوت است ، اما مکمل و حامی سایر کتابخانه هاست . به عبارت دیگر اینترنت نه تنها رقیب کتابخانه ها نیست ، بلکه مکمل و حامی آنهاست . زمانی که حضور اینترنت در کتابخانه ها غیر قابل انکار شده است ، در وهلة اول ابزار مناسب جهت حداکثر بهره وری از مجموعه اطلاعاتی اینترنت لازم می شود . برخلاف ظواهر امر که کمی فریبنده هستند ، باید به این نکته مهم توجه داشت که جستجو و دست یابی به اطلاعات مورد نظر در اینترنت به دلایلی چندان هم آسان و در دسترس و خالی از اشکال نیست . در واقع در اینترنت یافتن آنچه که دنبال آن هستیم ، مانند یافتن یک سر سوزن در انبارکاه است . بدون شک اگر با ابزار مناسبی به دنبال سورن نرویم ، در نهایت آنچه نصیب ما می شود ، اتلاف وقت ، سرگردانی و صرف هزنیه ای بدون نتیجه است . آگاهی از اشکالات موجود در کاربرد این فن آوری ، یکی از مهمترین ابزارهای استفاده از آن است که علم به آنها مسیر راه را تا حدود زیادی برای کاربر ، کتابدار و محقق هموار می سازد و به جرأت می توانیم بگوئیم که این وسیله بخش عظیمی از آن شناختی است که ما آن را سواد اینترنتی می نامیم .

مقالة حاضر بر آن است تا گوشه ای از اشکالاتی را که کاربرد اینترنت در کتابخانه می تواند در پی داشته باشد ، بیان کند . البته در این مقاله سعی شده است که تا حد امکان ، به دلائل وجود این اشکالات هم اشاره ای شود . زیرا بررسی این دلائل به طور جامع بحث جداگانه ای را می طلبد که از حوصله این مقاله خارج است .

***
دست یابی به اطلاعات ، جستجو در پایگاههای اطلاعاتی ، اشتراک و سهیم شدن در نتایج تحقیقات علمی در سراسر جهان از اهم اهداف کاربرد اینترنت در کتابخانه میباشد ، لذا وجود موانعی بر سر این راه که روند این استفاده را کندتر و مشکل تر می سازد نیز برای کتابخانه اهمیت دارد . بدلیل اینکه کتابخانه مکانی است عمومی و با توجه به تعدد کاربران در این مکان ، مسئله صرفه جویی در وقت ، و به دنبال آن مشکلاتی که بر سراین راه وجود داشته و باعث اتلاف وقت کاربران در جستجوی اطلاعات می شود ، جای بحث بیشتری پیدا می کند . اتلاف وقت در شبکه بدون نتیجة مناسب ، در نهایت هم کاربر را به ناامیدی و سرگردانی می کشاند و هم اینکه هزینه ای قابل توجه و بی هدف را متوجه کتابخانه می نماید . از این رو در ابتدای بحث به بررسی مشکلاتی می پردازیم که در جستجوی اطلاعات ، پیش روی کاربران قرار دارد .

***
یک سویگی زبان در وب

اولین و مهمترین مشکل جستجوی اطلاعات در اینترنت ، این است که تواناییهای اطلاعاتی وب آشکار را به سود کشورهایی است که از الفبای لاتین و به ویژه زبان انگلیسی استفاده می کنند . به عبارت روشن تر ، وب عرصة تاخت و تاز صاحبان اندیشه و حتی بی اندیشگان انگلیسی زبان است تا هر روز اطلاعات و ضد اطلاعات بیشتری را در این اقیانوس بریزند . این یکسویگی علمی ، فرهنگی و بازرگانی ، قسمت عظیمی از کند شدن روند استفاده و در نتیجه تولید اطلاعات بعدی توسط کاربران غیر همزبان را باعث می شود . برای روشن شدن اهمیت موضوع ، چند دلیل عقب ماندگی در زیر بیان شده است .

- تمرکز بیشتر حجم سرمایه و سرمایه گذاری جهانی در کشورهای انگلیسی زبان

- فقر پژوهشی و ناچیز بودن تولید اطلاعات

- نبود سیستمهای کارآمد مدیریت کلان اطلاعات و برهم افزایی ناچیز اطلاعاتی

- نبود یا ضعف فرهنگ ارائه نوشتاری اطلاعات

- ناتوانی در سرمایه گذاری بهینه و آینده نگر در زمینه ارتباطات و فن آوری اطلاعات

- پشتیبانی محدود سیستمهای عامل رایج و برنامه های کاربردی از زبانهای غیر لاتین و به ویژه زبانهای راست به چپ

- نوپایی استاندارد جهانی رمز گزاری کاراکترهای همه زبانها Unicode

- نبود توجیه اقتصادی برای سرمایه گذاری در رفع دشواریهای موجود در عرضه ، نمایش و پردازش رایانه ای اطلاعات در زبانهای دو سویه ( bid rectional ) بدلیل عدم الزام قانونی مؤثر برای رعایت حقوق پدید آورندگان نرم افزار

- ناتوانی موتورهای جستجو گر اطلاعات از تحلیل و ارائه اطلاعات سندهای غیر لاتین

2-حجم انبوه اطلاعات آن هم به صورت پراکنده و طبقه بندی نشده

3- مشکلات جستجوی کلید واژه ای

- در جستجوی کلید واژه ای چون تمام سایتهای وب در همة موتورهای جستجو به ثبت نرسیده اند ، لذا لازم است تا از چندین موتور در آن واحد استفاده کرد تا تمام منابعی را که موضوع در رشتة تحقیقی مورد نظر را پوشش می دهند ، پیدا نمود . این کار مستلزم صرف وقت زیاد است و بسته به محدودیت یا گستردگی کلید واژه ممکن است مجبور به کنکاش درون میلیونها فهرست شویم .

- همة سایتهای وب بازگشتی ، مرتبط با موضوع نخواهند بود . هنگامی که صاحبان سایت وب ، سایتهای خود را به موتورهای جستجو عرضه می کنند ، ممکن است از کلید واژه هایی استفاده نمایند که به طور ناقص منعکس کننده محتوای واقعی آن سایت باشد . لذا لازم است که به طور دستی آنهایی را که نامربوطند ، فیلتر نمود . غالباً این کار تنها با دیدن هر یک از این سایتها میسر است و زمان زیادی را می طلبد .

4- عدم آشنایی و نا آشنایی کاربران اینترنت با روشهای مناسب جستجو و یافتن اطلاعات مرتبط با هر زمینه کاری

5- بی توجهی کاربران اینترنت برای تفکیک دقیق اطلاعات مورد نظر برای جستجو از موارد مشابه .

6-القاء غیر واقعی و تبلیغاتی عرضه کنندگان کالا و خدمات و اطلاعات در اینترنت.

7- صحیح ، معمول و قابل اعتماد نیودن تمام اطلاعات بدست آمده از طریق اینترنت .

8- وجود نقاط اشتراک بین منابع اطلاعاتی که به طور کلی با یکدیگر تفاوت دارند و تنها در مواردی خاص با یکدیگر مشابه اند و اغلب همین نقاط مشترک کوچک ، تمایز آنها را از یکدیگر دشوار می سازد

9- تفاوتهای فرهنگی و اختلافات اعتقادی و اعتباری و برداشتهای مختلف از یک موضوع مشترک .

10-دائمی نبودن اطلاعات روی صفحات وب .

اگر کاربری در یک جستجوی یک یا دو ساعته به مطلب یا مقاله موردنظر خود دست یابد و به هر دلیلی مثلاً قطع ارتباط موفق به ذخیره آن نگردد و زمان دیگری مراجعه کند احتمال دارد که موفق به دست یابی به آن نشود . چون مرتباً اطلاعات در حال تغییر هستند .

11-هزنیه های گزاف جهت دست یابی و دریافت اطلاعات مورد نظر .

بعضی از مطالب و یا مقاله ها در شبکه فقط به صورت چکیده و یا بخشی از آنها وجود دارد و برای درخواست کل متن بایستی مبلغی ( که احتمالاً هم برای کاربران پرداخت ان مشکل می باشد ) به مرکز اطلاعاتی مورد نظر پرداخت نمود تا به مطلب مورد نظر دست یافت .

12- عدم اطمینان در اینکه نتایج استفاده از اینترنت توسط یک کاربر ممکن است در دسترس کاربران بعدی ایستگاههای عمومی اینترنتی در کتابخانه قرار گیرد .

13-اتلاف وقت و در نهایت اتلاف هزینه در اثر سرعت پائین بالا آمدن صفحات وب . از عمده ترین نتایج دیر بالا آمدن صفحات وب اتلاف وقت و و نهایت اتلاف هزینه کتابخانه می باشد عمده دلایل این موضوع عبارتند از :

الف) عدم رعایت استانداردهای اینترنتی

میکروسافتهای جدید و نرم افزارها می توانند فایلهایی را در آرایشهای HTML ارائه دهند . این مسأله می تواند کار ایجاد و تبدیل یادداشتهای اصلی را به صفحات وب بسایر آسان نماید . اما بعضی از سازندگان نرم افزاری شامل هیچ نمونه استانداردی نمی شوند که به بخشی از استانداردهای صنعتی کنسرسیوم وب جهانی ( W3C ) تبدیل گردند . تولید کنندگان نرم افزارهای اینترنتی به طور واضح در جلوی تولیدات خود مشخص نکرده اند که آنها به طور کامل سازگار می باشند و نیز اینکه آیا نمونه ای غیر استاندارد را شامل شده است یا نه . این مسئله می تواند زمانی که تولیداتی با نمونه استاندارد مورد استفاده قرار می گیرند ، مشکلات بسیاری را در زمینه صفحات وب منفرد یا تمام صفحات سایت ایجاد نماید . اینگونه صفحات ممکن است توسط تعداد کمی از کاربران اینترنت یا موتورهای جستجوگر دیده یا خوانده شوند . به عنوان مثال میکروسافت که مورد توافق آیین نامه های استاندارد صنعتی اینترنتی قرار گرفته است ، نرم افزارهایی با HTML ناسازگار منتشر ساخته است . اینگونه مشکلات وقت تعداد زیادی از افراد را تلف می کند و به ماهیت بنیادی همگانی بودن اینترنت آسیب می رساند . تمام کاربران اینترنت باید سعی نمایند از تولیدات و خدمات « ناسازگار » اجتناب نمایند . تا به ایمن بودن ماهیت آزاد و همگانی اینترنت و توسعة نامحدود آن برای استفاده عموم کمک نمایند .

ب) عکسها و تصاویر ناکارآمد

ساختار صفحات وب می تواند شامل عکسها و تصاویری باشد که به عنوان فایلهای جداگانه تصویری به بهترین شکل تهیه شده باشند . تصاویر باید از لحاظ حجم کاهش یابند که با سرعت بالاتری بتوان از شبکه استفاده کرد . تصاویر ناکارآمد ، در اندازه بزرگ زمان غیر ضروری زیادی را برای بالا آمدن صفحات وب و اجرا روی صفحه نمایش کاربران هدر می دهد . این بزرگترین دلیل برای صفحات کند می باشد که اغلب توسط تولید کنندگان و طراحان صفحات وب نادیده گرفته می شود . ممکن است همة ما روزانه سایتهایی با صفحات وب بسیار کند را تجربه کرده باشیم که دلیل آن فقط تصویرها و عکسهای ناکارآمد می باشند . هرچه زمان بالا آمدن و اجرای اطلاعات روی صفحه نمایش کاربران بیشتر باشد ، آنها علاقه خود را به استفاده از شبکه جهانی اینترنت بیشتر از دست می دهند .

تکنیک هایی وجود دارد که برای فشردن حجم تصاویر مورد استفاده قرار می گیرند . این تکینک ها شامل نرم افزارهایی ویژه می باشند . گاهی اوقات پردازش نرم افزار اتوماتیک دارای صلاحیت می باشد ، اما برای یک پیشرفت اساسی روی تصاویر وب و رسیدن به یک نتیجه بهینه ، ویرایش و پردازش دستی تصاویر لازم می باشد . نرم افزارهایی با قابلیت طراحی صفحات وب با تصاویر و عکسها ، معمولاً صفحاتی با سرعت رضایتبخش را ارائه نمی دهند . این مورد هنوز از ظوایف پردازش و طراحی دستی می باشد .


مشکلات اخلاقی و اجتماعی اینترنت در کتابخانه

کتابخانه ها یک منبع اطلاعاتی برای دست یابی به موضوعات متنوع در جامعه می باشند . برای عده ای کتابخانه ها تنها منبع اطلاعاتی هستند . کتابخانه ها با در دست داشتن خدمات شبکه اینترنت ، افراد را به عقاید و تفکرات ، اطلاعات و دیگر موارد جستجوی آنها می رساند و به افراد حق دسترسی به تمام مطالب موردنیاز خود را می دهند . موضوعات و مطالب موجود در شبکه ، شامل یک سری تجارب انسانی و عقاید افراد می شود که حتی بعضی از آنها دروغین ، نامناسب و یا خطرناک می باشند . روی میلیونها صفحه وبی که از طریق اینترنت در دسترس قرار می گیرند ، مواردی وجود دارد که با محیط کتابخانه ناسازگار است .

- آلودگیهای صوتی که ممکن است توسط کاربران استفاده شود و با توجه به موقعیت کتابخانه ، مشکلات چندی را به دنبال داشته باشد و باعث تضییع حق کاربران دیگر در رسیدن به یک گسترة وسیع منابع اطلاعاتی از طریق مزاحمتهای صوتی گردد .

- آلودیگهای تصویری موسوم به هوس نامه که قسمتی از آنها شامل موضوعات صریح و واضح جنسی واقعاً ناپسند و غیر اخلاقی و هوس انگیز می باشد .

- آلودگیهای نوشتاری از قبیل اطاقهای چت مربوط به مسائل جنسی .

- عدم رعایت copy right و قوانین ارتباطاتی مثل مزاحمتهای پستی و انتشار آگهی های ویروسی و یا جستجو برای دست یابی به سایتهای غیر مجاز توسط کاربران کاربرد شبکه در کتابخانه اگر طوری باشد که استفاده کاربران خواسته یا ناخواسته با این آلودگیها همراه شود ، باعث می گردد که کتابخانه و هویت آن زیر سؤال برود و کتابخانه به جای رسیدن به هدف متعالی خود ، غیر مستقیم تبدیل به یک کافة اینترنتی شود که هزینة زیاد کاربرد شبکه در آن صرف مسائل غیر اخلاقی و غیر قانونی گردد که اساساً مغایر با موقعیت و اهداف کتابخانه می باشد .

این مسائل غیر اخلاقی و خطرات ناشی از آن بیشتر شامل حال گروههای سنی پایین تر می شود و آنها را تهدید می نماید . بر این اساس در کتابخانه های آموزشگاهی و عمومی باید توجه بیشتری به این موارد شود


فیلترهای اینترنتی

فیلترهای اینترنتی مکانیزمهای طراحی شده به منظور تغییر مطالب ارتباطاتی می باشند . اما این فیلترها از انجام آنچه مهندسان نرم افزاری کامپیوتری مورد نظرشان بوده است ( مانند بلوکه کردن تمام سایتهای زننده و یا هوس نامه های اینترنتی ) ناتوان می باشند و حتی در بهترین نمونه های فرضی ، این مکانیزمها بعضی از این موارد را مشخص می نمایند . توسعه سریع سایتهای وب روی اینترنت و غیر ممکن بودن نگهداشتن آنها با این رشد سریع ، نیز از عواملی هستند که اعتبار این شیوه ( فیلتر نمودن ) را متزلزل و محدود می سازد . نه انسان و نه ماشین ، هیچ یک قدرت پردازش و مرور تمام مطالب موجود را ندارند و بدین ترتیب فیلترها فقط می توانند تعدادی از مطالب را تشخیص دهند و دیگر موضوعات مترادف جاری باقی خواهند ماند . گذشته از آن ، اینگونه فیلترها نه تنها سایتهای موردنظر را ممنوع می سازند ، بلکه بعضی از سایتهایی که به هیچ وجه شامل اینگونه مقالات یا موضوعات نمی باشند را تحت الشعاع قرار می دهند .

شیوه هایی برای کتابخانه ها می توان پیشنهاد نمود که تا حدودی بتوان با این مشکل کنار آمد .
- در ساعات مناسب به کاربران کتابخانه ( مثلاً والدین و کودکان در کتابخانه های عمومی ) در زمینه کاربرد اینترنت آموزش داده و انها را به حد وسیعی آگاه نمایند .

- به کاربران کتابخانه ، سایتهای اینترنتی را پیشنهاد نمایند به ویژه اینکه به جوانان و کودکان بر طبق گروه سنی شان آدرسهای مستقیمی را پیشنهاد نمایند که بتوانند از طریق این سایتها آموزشهای لازم را ببینند و یا سایتهایی که با نیازها و علائق ویژة هر گروه سنی مناسب باشد .

- قرار دادن Home page مناسب هر گروه سنی در کامپیوتر مورد استفاده آن گروه بسته به نوع کتابخانه .

- شیوه های جامع مدونی جهت کاربرد اینترنت و محدودیتهای استفاده از آن در کتابخانه ، در مورد کسانی که از امکانات کتابخانه ای برای دست یابی به موضوعات غیر قانونی و غیر اخلاقی که در سیاست کاربرد اینترنت در کتابخانه ممنوع شده است ، ارائه گردد و هرگونه تخطی از این قوانین ، باعث سلب امتیاز کاربر برای استفاده از خدمات شبکه در کتابخانه بشود .

نکته : متاسفانه توقیف این تصاویر بی پرده از انواع روابط در کشورهای تولید کننده این تصاویر با توجه به مضمون ارتباطات ( از طریق کتابخانه یا اینترنت ) متفاوت است .

عدم اطمینان در کاربرد خدمات پست الکترو نیک

- خوانده شدن پیغامهای یک کاربر توسط کاربر دیگر به علت عدم آگاهی یا عدم توجه به sign out .

- خوانده شدن پیغامهای محرمانه یا دست کاری شدن انها توسط مدیران شبکه ها .

- قابل تشخیص نبودن نامه های مزاحم از غیر مزاحم و تلف شدن زمان زیاد جهت چک کردن متن نامه ها

 زیرا در شبکه به همان نسبت که فرستادن از e .mail آسان و سریع است به همان نسبت هم مزاحمین کامپیوتری که بعضی از آنها ممکن است یک ویروس باشد بیشتر است . زیرا در شبکه امکان ردیابی فرستنده ، بدلیل وسعت آن او دلایل دیگر وجود ندارد . حتی سیستم های مزاحم گیر هم به طور کامل موفق نبوده اند .

- امکان بازیابی پیامهای حذف شده توسط سرویس دهنده ها و عدم اطلاع بیشتر کاربران از این امر .

- امکان تغییر دادن مسیر گیرنده نامه و یا دست کاری آن در بین راه توسط افراد مزاحم از طریق بعضی از برنامه های پستی ، ( بعضی از برنامه های پستی در اینترنت به کاربران این امکان را می دهد که نامه ای را در طول مسیر ، تغییر متن و تغییر آدرس گیرنده دهند با همان آدرس فرستنده . طوری که گیرنده با کمال اطمینان فکر می کند که این نامه از فرستنده ذکر شده و با همین متن به طور خصوصی به وی رسیده است . یعنی فرستنده نامه ای را به کسی فرستاده که خودش خبر ندارد و نامه ای را که فرستاده به مقصد مورد نظرش نرسیده است . )

این نبود اطمینان در استفاده از پست الکترونیک مشکلات بسیاری را هم می تواند در کتابخانه به بار بیاورد . البته این مسأله نباید باعث محروم شدن کاربران از این خدمت بزرگ و آسان شبکه ای گردد و بلکه باید آموزشهای لازم توسط کتابدار به کاربران داده شود .


مشکلات مالی کاربرد اینترنت

1- هزینه ابتدائی خرید سیستمهای کامپیوتری

2- هزنیه ثابت و مداوم اتصال به شبکه

3- هزینه پشتیبانی نرم افزاری

4- هزینه بالاتر چاپهای دیجیتالی در مقایسه با فتوکپی

5- هزینه دسترسی به اطلاعاتی که مراکز آنها در قبال دریافت وجه آنها را در اختیار کاربر قرار می دهند .
البته این هزینه ها در صورتی که در کنار بهره وری مناسب از شبکه باشد مطمئناً ارزش پوشش دادن را دارد اما وجود این هزینه ها به همراه عدم کارایی مناسب از شبکه مشکلات عدیده ای را به دنبال دارد . از مهمترین مواردی که باعث کارآئی بهتر در استفاده از شبکه در کتابخانه می شود بررسی مشکلات این فن آوری است که قدری در مورد آن بحث شد . مسئله دیگر آموزش کاربرد خدمات شبکه است چون این تکنولوژی بدون هیچ زمینه ای در کشورهای جهان سوم از جمله کشور ما ارائه شده است و هیچ نوع آموزش مقدماتی وجود نداشته ، خدمات و کاربردهای آن ناشناخته مانده است و این امر با تجربه حاصل نمی گردد . جهت بکارگیری بیشتر و در نتیجه رسیدن به اهداف بالاتر در زمینه این فن آوری یک آموزش همگانی از قبیل کلاسهای حضوری در کتابخانه ها ، توزیع و انتشار جزوه ها بروشورها و یا آموزش از طریق رسانه های گروهی ضروری به نظر می رسد که مسئولان امر بایستی در درجه اول این موضوع را مدنظر قرار دهند .


جمع بندی

امید است که مقالة حاضر توانسته باشد بخشی از مشکلاتی که در چارچوب کاربرد اینترنت درکتابخانه فراروی کاربران قرار می گیرد را بیان کرده باشد .

البته در کنار هر اختراعی به احتمال زیاد دشواریهای مربوط به آن هم وجود دارد که گذشت زمان به همراه تلاش متخصصین آنها را هموار می سازد . همانطوریکه که هر دارویی به همراه شفابخشی عوارضی هم می تواند داشته باشد و این عوارض به هیچ عنوان نمی تواند منکر مصروف آن دارو باشد زیرا در مقابل اثرات سودآور آن قابل چشم پوشی است ،در زمینه کاربرد اینترنت هم وجود مشکلات و بیان آنها مطمئناً نمی تواند بین انسانها و این فن آوری فاصله ایجاد نماید . زیرا خدمات و امکانات ارائه شده توسط این فن آوری قابل مقایسه با مشکلاتی که در کنار آن وجود دارد نمی باشد . بلکه بیان این مشکلات می تواند ما را در استفاده از این تکنولوژی روز ، هوشیار تر نماید و از این راه می توانیم بهره وری بهتری را از این فن آوری داشته باشیم . نه اینکه بخواهیم مسیری طولانی را بپیمائیم و زمانی که با این مشکلات رودر رو شدیم بازگردیم و راهی دیگر . بلکه ما در ابتدای راه با علم به این مشکلات بهترین و کارآمدترین مسیر را انتخاب می نمائیم که بتوانیم بنحوی منطقی مشکلات را درک نموده در وحله اول حل آن و در غیر اینصورت با پذیرش آنها مسیر خود را ادامه دهیم .

البته مثل هر سازمان دیگر ، بهره مندی کتابخانه ها در اینترنت نباید تنها به ویژگی اتصال آن به اینترنت و استفاده از امکانات متنوع آن محدود شود . امروزه بسیاری از کتابخانه های جهان به عنوان مراکز گردآوری ، سازماندهی و اشاعه اطلاعات در اینترنت حضور یافته اند و این حضور زمانی موفق خواهد بود که حضوری هدفمند باشد و خدمات ارزنده ای را به کاربران ارائه دهد . سایت هر کتابخانه می تواند دریچه ای باشد به آن کتابخانه و راهنمایی برای کاربران اینترنت . امید که کتابخانه های کشور ما هم به خصوص کتابخانه های دانشگاهی بتوانند روزی به عنوان سایتهایی مطرح از نظر اطلاع رسانی در شبکه اینترنت حضور یابند .


کتابنامه

1- ( وب ) ماهنامه آموزشی ، پژوهشی و طلاع رسانی مجتمع فنی تهران ، 1380

2- سلاجقه ، مژده . پایان نامه کارشناسی ارشد . بررسی نگرش کاربران مرکز اینترنت دانشگاه علوم پزشکی شیراز در مورد شبکه اینترنت و دست یابی به اطلاعات از طریق آن ، 1377

3- هان ، هارلی . راهنمای جامع اینترنت . مترجم : محمدرضا آیت الله زاده شیرازی

4- نشریه کتابداری . دفتر 37 ، 1380

5- نشریه رایانه ، شماره هفتاد و چهارم 1377

6- < http : // www . a1 a . org / alaorg / oif / filter sand filtering . html

7- < http : // www. adindex . co . uk / library education / internet / images . htm >

8- < http : // www . a1a . org/library/ >

9- < http : // www . adindex . co . uk / library / internet / w3c . htm >

برگرفته ازhttp://www.ketabdar.org

 


نوشته شده در تاريخ دوشنبه ۱۱ آبان ۱۳۸۸ توسط نمایه

پیام مقام معظم رهبری به مناسبت 13 آبان روز مبارزه با استکبار جهانی

١٣/٨/١٣۶٩

در آستانه 13 آبان روز ملی مبارزه با استکبار جهانی حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی و ولی امر مسلمین پیام مهمی صادر فرمودند.

این پیام در مراسمی که بهمین مناسبت در مقابل لانه جاسوسی آمریکا برگزار شده بود توسط حجت الاسلام والمسلمین موسوی خوئینی ها قرائت شد.

متن این پیام به این شرح است:


بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم‌

واذ یمکر بک‌ الذین‌ کفروا لیثبتوک‌ او یقتلوک‌او یخرجوک‌ ویمکرون‌ ویمکرالله‌ والله‌ خیرالماکرین‌

در میان‌ ایام‌الله ‌انقلاب‌ که‌ یادگارهای‌ دوران‌ مبارزه‌ی‌ بیست‌ و چندساله‌ی ملت‌ شجاع‌ و پیروز ما و هرکدام‌ حامل‌ خاطره‌یی‌ و پرتوی‌ از امام‌ راحل‌ عظیم‌ ماست‌، سیزدهم‌ آبان‌دارای‌ ابعادی‌ متنوعتر و پیامهایی‌ عمیقتر و بنیانیتر است‌. صف‌آرایی‌ دوجبهه‌ی‌ مبارزه‌یی‌ خونین‌، جبهه‌ی‌ ظالم‌ و جبهه‌ی‌ مظلوم‌: جبهه‌ی‌ استکبار وسلطه‌ و پیشاپیش‌ آن‌ امریکا و جبهه‌ی‌ حق‌ و عدل‌ و مشعل دار و امام‌ آن‌ خمینی‌ کبیر، در این‌ یوم‌الله‌ به وضوح‌ دیده‌ می‌شود و در هر سه‌ مناسبت‌ این‌ روزآشکار و روشن‌ خودنمایی‌ می‌کند و نسلهای‌ امروز و فردا را به‌ تأمل‌ و تدبر وا می‌دارد.

در شب‌ چنین‌ روزی، دستهای‌ آلوده‌ و خشن‌ جبهه‌ی‌ استکبار، امام‌جبهه‌ی‌ حق‌ و عدل‌ را دزدانه‌ از خانه‌ی‌ محقرش‌ که‌ در آن‌، همه‌ی‌ کاخ‌نشینان‌ مغرور را به‌ مبارزه‌ دعوت‌ می‌کرد و سپیده‌ی‌ طلعت‌ حق‌ را به‌ چشم‌ مستضعفان ‌شب‌نشین‌ می‌کشید، ربودند و خشم‌ بی‌ثمر خود را از باطل‌ شدن‌ ترفندکاپیتولاسیون‌، نابخردانه‌ فرو نشاندند...

آن‌ روز همه‌ی‌ توان‌ استکبار همین‌بود و کرد مگر یوسف‌ عزیز، در قعر چاه‌ دگر یوسف‌ نباشد زهی‌ خیال‌ باطل‌.

پس‌از سالها باز در چنین‌ روزی‌ در بحبوحه‌ی‌ طلوع‌ خورشید حق‌ و عدل‌، که‌ با مشعل‌گردانی‌ و تدبیر الهی‌ آن‌ رهبر نستوه‌، از روزن‌ دلهای‌ یکایک‌ مردم‌ این‌مرز و بوم‌ سرکشیده‌ بود دست‌ شوم‌ استکبار، خشمگین‌ و سرگردان‌، بی‌تدبیر وهدف‌، جمعی‌ از نونهالان‌ دانش‌آموز را هدف‌ گرفت‌ و مشتی‌ برگهای‌ نورس‌ بهاری‌را بر زمین‌ ریخت‌، تا خون‌ آن‌ جگرگوشه گان‌ معصوم‌، باز هم‌ زودتر دامن‌ دیوان ‌آدمی‌خوار را بگیرد و موج‌ خشم‌ آگاهانه‌ی‌ مردم‌، خس‌ و خاشاک‌ راه‌ پیروزی‌ رابروبد.

و باز در چنین‌ روزی‌ در هنگامه‌ی‌ پرشور پیروزی‌، آن‌گاه‌ که‌ کشتی ‌انقلاب‌، با حکمت‌ و توکل‌ نوح‌ کشتیبان‌، بر روی‌ امواج‌ متلاطم‌ حوادث‌ باصلابت‌ و قدرت‌ پیش‌ رفته‌ و به‌ ساحل‌ نجات‌ رسیده‌ بود دست‌ نیرومند انقلاب‌ گریبان‌ استکبار را گرفت‌ و آن‌ را از مسند موهوم‌ شکست‌ناپذیری‌ که‌ ازتبلیغات‌ دروغین‌ خود و اوهام‌ توده‌های‌ غافل‌ جهان‌ ساخته‌ بود به‌ زیر کشید وبا تحقیر دولت‌ مستکبر امریکا دل‌ ملتهای‌ تحقیر شده‌ی‌ جهان‌ را شاد کرد.زمره‌ی‌ دلباخته‌ و پرشور دانشجویان‌، لانه‌ی‌ توطئه‌گران‌ و جاسوسان‌ را زندان‌آنان‌ کردند و آشتی‌ناپذیری‌ اسلام‌ نجات بخش‌ را با کفر ستم‌پیشه‌، به‌ دنیا نشان‌ دادند. از آن‌ روز انقلاب‌ اسلامی‌ ما که‌ ضدیت‌ با ظلم‌ و استبداد رژیم‌دست‌نشانده‌ را به‌ پیروزی‌ رسانده‌ بود آخرین‌ امید طمعکاران‌ فرصت‌جوی‌ جهانی‌را هم‌ زایل‌ کرد و ابعاد گسترده‌ی‌ مبارزه‌ی‌ جهانی‌ خود را که‌ در آن‌، نه‌ فق طرژیم‌ وابسته‌ی‌ حاکم‌ بر ایران‌ بلکه‌ ریشه‌ و ام‌الفساد همه‌ی‌ گرفتاری ها یعنی‌ نظام‌ سلطه‌ی‌ جهانی‌ و در رأس‌ آن‌ امریکا، آماج‌ این‌ مبارزه‌ است‌،آشکار ساخت‌.

در این‌ حوادث‌ سه‌گانه‌ از تبعید حضرت‌ امام‌ در سال‌ 1343 که‌به‌ دنبال‌ اعتراض‌ ایشان‌ به‌ مصونیت‌ مستشاران‌ امریکایی‌ انجام‌ شد تا کشتار دانش‌آموزان‌ در سال‌ 1357 و تا تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ در سال‌ 1358 صف‌آرایی ‌میان‌ انقلاب‌ اسلامی‌ از یک‌سو و امریکا و رژیم‌ دست‌نشانده‌اش‌ در ایران‌ ازسوی‌ دیگر بود و این‌ مبارزه‌ که‌ در میانه‌ی‌ این‌ سه‌ حادثه‌ و پیش‌ از آن‌ وپس‌ از آن‌ ادامه‌ داشته‌، ترسیم‌کننده‌ی‌ طبیعت‌ اسلام‌ و انقلاب‌ اسلامی‌ وهدفها و مسیر آن‌ و نیز نمایشگر چهره‌ و هویت‌ استکبار جهانی‌ و مظهر آن‌ امریکا و روشها و نیز میزان‌ اقتدار و آسیب‌پذیری‌ آن‌ است‌ و مهمتر از همه‌، خط روشنی‌ از روند مبارزه‌ی‌ حق‌ و باطل‌ را ترسیم‌ می‌کند و چگونگی‌ رشد وسمت‌ حرکت‌ آن‌ رامعلوم‌ می‌دارد. مطالعه‌ در این‌ روند امیدبخش‌ نشان‌ می‌دهد که‌ هرگاه‌ جبهه‌ی‌حق‌ استقامت‌ و فداکاری‌ کند، جبهه‌ی‌ باطل‌ هرکه‌ و هرچه‌ و با هر حجم‌ ، دربرابر آن‌ تاب‌ نخواهد آورد و مجبور به‌ عقب‌نشینی‌ خواهد شد.

نه‌ سردمداران‌ رژیم‌ آمریکا و نه‌ دست‌نشانده‌های‌ حقیرشان‌ در ایران‌ در سال‌ 43 که‌ امام‌ ما را تنها و غریبانه‌ از قم‌ به‌ تهران‌ و از آن‌جا به‌ تبعیدگاه‌ بردند گمان‌نداشتند که‌ بزودی‌ خود گروگان‌ عملکرد جبارانه‌ی‌ خویش‌ خواهند شد و نمی‌فهمیدند که‌ این‌ توطئه‌ی‌ شیطانی‌ و این‌ یورش‌ کینه‌توزانه‌ به‌ قلب‌ جبهه‌ی‌ حق‌،یکسره‌ ابزار مکر الهی‌ علیه‌ خود آنان‌ خواهد شد و زمینه‌ی‌ سقوط قدرت‌ جبارشاهی‌ و زوال‌ امپراتوری‌ استکبار را فراهم‌ خواهد ساخت‌.

تسخیر لانه‌ی‌ توطئه‌ و جاسوسی‌ که‌ با الهام‌ از فرمان‌ حضرت‌ امام‌ خطاب‌ به‌ دانشجویان‌ و دانش‌آموزان‌ درباره‌ی‌ گسترش‌ اعتراضات‌ انجام‌ گرفت‌ اگرچه‌ عکس‌العملی‌ درقبال‌ تهاجم‌ جبهه‌ی‌ استکبار علیه‌ انقلاب‌ بشمار می‌رفت‌ لیکن‌ درعین‌حال‌ جهادی‌ ابتدایی‌ بود علیه‌ استکبار و علامتی‌ از فرا رسیدن‌ نوبت‌ سر برکشیدن‌جبهه‌ی‌ حق‌ و به‌ هم‌ خوردن‌ موازنه‌های‌ استعماری‌ و در هم‌ شکستن‌ صولت‌ آمریکا و بطلان‌ تلقینات‌ دهها ساله‌‌ آنان‌ برای‌ مرعوب‌ کردن‌ ملتها.

همان‌امپراتوری‌ قهاری‌ که‌ یک‌ روز داعیه‌ی‌ سروری‌ و مصونیت‌ قضایی‌ مستشاران‌ و اتباعش‌ در ایران‌ را داشت‌ و نزدیک‌ به‌ سی‌ سال‌ بود که‌ در صحنه‌ی‌ تصمیم‌گیری‌ سیاسی‌ و نظامی‌ و اقتصادی‌ ایران‌ قدرت‌ بی‌رقیب‌ و مسلط به‌ حساب ‌می‌آمد و همواره‌ منافع‌ نامشروع‌ خود را بر مصالح‌ ملت‌ ایران‌ طلبکارانه ‌ترجیح‌ داده‌ بود، اکنون‌ با بیداری‌ و عزم‌ راسخ‌ ملت‌ ایران‌ که‌ از ایمان‌پرشور آنان‌ ناشی‌ می‌شد ، در برابر حرکت‌ گروهی‌ از جوانان‌ مؤمن‌ این‌ ملت ‌انقلابی‌، احساس‌ ضعف‌ و شکست‌ کرد و دچار انفعال‌ شد. نه‌ فقط ملت‌ ایران‌ بلکه ‌همه‌ی‌ ملتهای‌ مسلمان‌ که‌ بر اثر تلقین‌ مستمر قدرتهای‌ ضد اسلامی‌ در نیم‌قرن‌ اخیر به کلی‌ امید به‌ خود و نیروهای‌ خود و حتی‌ نیروی‌ اسلام‌ را از دست‌ داده‌ بودند، در هریک‌ از حوادث‌ انقلاب‌ و در هر سخن‌ و اشاره‌یی‌ از سوی‌ امام ‌انقلاب‌ و در هر حرکتی‌ از سوی‌ مردم‌، پیامی‌ متضمن‌ امید و نشاط و اعتماد می‌گرفتند و به‌ نیروی‌ خود معتقد و از ضعف‌ ذاتی‌ استکبار آگاه‌ می‌شدند اگر دنیا شاهد آن‌ است‌ که‌ پس‌ از پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ در ایران‌ و تا امروز، ملتهای ‌مسلمان‌ در همه‌ جای‌ جهان‌، حرکاتی‌ از سر اعتماد به‌ خود، در جهت‌ بازگشت‌ به ‌هویت‌ و فرهنگ‌ اسلامی‌ خود انجام‌ می‌دهند، درست‌ به‌ این‌ دلیل‌ است‌ که‌مبارزه‌ی‌ فداکارانه‌ی‌ ملت‌ ایران‌ این‌ ترفند استعماری‌ و استکباری‌ را که‌ملل‌ شرق‌ و ملل‌ مسلمان‌ قادر به‌ عقب‌ نشاندن‌ قدرتهای‌ اروپا و امریکا نیستند، ابطال‌ کرده‌ و جایگاه‌ قدرت‌ واقعی‌ را نشان‌ داده‌ است‌ قدرت‌ واقعی‌، مردم‌باایمانند و در برابر چنین‌ مردمی‌، هیچ‌ قدرت‌ مادی‌ هرچند بزرگ‌ و مجهز قادربه‌ اعمال‌ اراده‌ی‌ خود نخواهد بود.

این‌ بزرگترین‌ درس‌ روز سیزدهم‌ آبان ماه ‌است‌. روزی‌ که‌ هم‌ شاهد غربت‌ و مظلومیت‌ امام‌ جبهه‌ی‌ حق‌ بود، هم‌ شاهد مقاومت‌ خونین‌ و فداکارانه‌ی‌ امت‌ آن‌ امام‌ و تا حد قربانی‌ دادن‌ نوجوانان ‌دانش‌آموز و هم‌ شاهد ذلت‌ دشمنان‌ آن‌ امام‌ به‌ دست‌ مریدان‌ و شاگردان‌ پرشور و انقلابیش... لذا درس‌ این‌ روز، درسی‌ بس‌ عبرت‌آموز و استثنایی‌است‌.

افسوس‌ که‌ غالب‌ سیاستمداران‌ کشورهای‌ اسلامی‌، قدرناشناسی‌ نسبت‌ به‌نیروهای‌ عظیم‌ ملتهای‌ خود را با خودباختگی‌ در برابر قدرتهای‌ بیگانه‌ توأم‌ ساخته‌ و به‌ جای‌ بهره‌گیری‌ از فرصت‌ بزرگی‌ که‌ پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ برای‌آنان‌ فراهم‌ ساخته‌ بود و تجدید نظر در روابط ناسالم‌ و حقارت‌آمیز با امریکا و اروپا، ناشیانه‌ در برابر این‌ انقلاب‌ نجات بخش‌ و پربرکت‌ که‌ ملت هایشان‌ شیفته‌ی‌ آن‌ بودند موضع‌ خصمانه‌ گرفتند و در نتیجه‌ بیش ‌از پیش‌ در منجلاب ‌ضدیت‌ با ملتهای‌ خود و اسارت‌ در دام‌ تحمیل‌ و زورگویی‌ قدرتهای‌ شیطانی‌گرفتار شدند. آنان‌ برخلاف‌ گفته‌ی‌ قرآن‌ که‌ می‌فرماید: «ان‌ العزه‌ لله ‌جمیعا» ، عزت‌ را نزد امریکا طلب‌ کردند. سزای‌ این‌ کج‌فهمی‌ و بدکرداری‌ جزاین‌ نیست‌ که‌ ذلیلانه‌ نگران‌ سرنوشت‌ خود و حکومت هایشان‌ که‌ به‌ هیچ‌نقطه‌ی‌ اطمینان ‌بخشی‌ متکی‌ نیست‌، بمانند و به‌ تجربه‌ و عیان‌ حس‌ کنند که‌ در هنگام‌ خطر، آمریکا و دیگر سردمداران‌ قدرت‌ استکباری‌ قادر به‌ نجات‌ آنان ‌نیستند و دروغ‌ بودن‌ این‌ پندار را که‌ امریکا بر هرچه‌ اراده‌ کند قادر است‌ باهمه‌ی‌ وجود دریابند. حوادث‌ دیروز و امروز خلیج‌ فارس‌ صفحه‌ی‌ عبرت‌ دیگری ‌است‌ که‌ هم‌ بطلان‌ افسانه‌ی‌ شکست‌ناپذیری‌ امریکا را و هم‌ ضعف‌ و زبونی ‌دولتهایی‌ را که‌ به‌ نیرویی‌ جز ملت‌ خویش‌ تکیه‌ می‌کنند، و هم‌ بی‌وفایی‌ وناتوانی‌ قدرتهای‌ بزرگ‌ در دفاع‌ از دولتهای‌ وابسته‌ و دست‌ نشانده‌شان‌ را بوضوح‌ نشان‌ داده‌ و در آینده‌ بیشتر نشان‌ خواهد داد.

خدا را شکر می‌گوییم‌ که‌ ملت‌ ایران‌ با گوش‌ حق‌نیوش‌ و چشم‌ حق‌بین‌، درسهای‌ بزرگ‌ زندگی‌ را ازانقلاب‌ بزرگ‌ و رهبر حکیم‌ خود آموخت‌ و روز به ‌روز با تحقق‌ وعده‌های‌ الهی‌ایمانش‌ به‌ حقانیت‌ این‌ راه‌ عمیقتر شد. ملت‌ ما پیروزی‌ بر رژیم‌ وابسته‌ی ‌شاهی‌ را، پیروزی‌ بر ترفندها و توطئه ‌های‌ امریکایی‌ را، پیروزی‌ بر جبهه‌ی ‌نظامی‌ پیش کرده‌ی‌ شرق‌ و غرب‌ را، پیروزی‌ بر محاصره‌ی‌ اقتصادی‌ را، پیروزی‌بر جبهه‌ی‌ سیاسی‌ و تبلیغاتی‌ جهانی‌ را و پیروزی‌ بر بسیاری‌ از مشکلاتی‌ راکه‌ به‌ دست‌ همان‌ دشمنان‌ برایش‌ فراهم‌ شده‌ بود، یکی‌ پس‌ از دیگری‌ باهمه‌ی‌ وجود حس‌ کرد و طعم‌ شیرین‌ آن‌ را چشید.

همه‌ی‌ این‌ پیروزیها به‌ برکت‌ تمسک‌ به‌ اسلام‌ و حفظ استقلال‌ و استغنا از بیگانگان‌ و توکل‌ به‌ خدا و تلاش ‌یکپارچه‌ی‌ ملت‌ پشت‌ سر رهبر یگانه‌ و بی‌بدیلش‌ به‌ دست‌ آمد. ملت‌ ما، متلاشی ‌شدن‌ بلوک‌ شرق‌ و پوچ‌ در آمدن‌ داعیه‌ی‌ ابرقدرتی‌ شوروی‌ را و مضمحل‌ شدن‌تفکری‌ و دستگاهی‌ را که‌ آشکارا به‌ ارزشهای‌ الهی‌ پشت‌ کرده‌ بود و در طول‌جنگ‌ تحمیلی‌ دست‌ در دست‌ امریکا با ملت‌ ما که‌ برای‌ خدا و ارزشهای‌ معنوی ‌قیام‌ کرده‌ است‌ کینه‌توزی‌ و دشمنی‌ می‌کرد، به‌ چشم‌ خود دید.اکنون‌ همه‌ی ‌آن‌ سیاستمدارانی‌ که‌ در صدر آن‌ امپراتوری‌ قدرت‌ تکیه‌ زده‌ بودند، از صفحه‌ی ‌روزگار با بدنامی‌ محو شده‌اند.

ملت‌ ما درماندگی‌ و ناتوانی‌ بلوک‌ غرب‌ را ازنگهبانی‌ و حراست‌ دولتهای‌ وابسته‌ که‌ به‌ امید آنان‌ نفس‌ می‌کشیدند و به‌امید آنان‌ در برابر جمهوری‌ اسلامی‌ صف‌آرایی‌ نظامی‌ و سیاسی‌ کردند و حتی‌ درماندگی‌ آن‌ بلوک‌ را از حل‌ مسایل‌ و مشکلات‌ اقتصادی‌ و اجتماعی‌ و گره های‌داخلی‌ و خارجیش‌ مشاهده‌ کرده‌ و می‌کند و طعم‌ شیرین‌ استقلال‌ و استغنا ازاین‌ قدرتهای‌ ظاهری‌ و میان‌تهی‌ را در حوادث‌ پیاپی‌ زندگی‌ خود می‌چشد.

این‌آن‌ نعمت‌ بزرگی‌ است‌ که‌ ملت‌ هوشمند و مجرب‌ ما باید قدر بداند و شکرگزارد وبرای‌ خود حفظ کند.

ملت‌ ایران‌ باید بداند ـ و می‌داند ـ که‌ حل‌ همه‌ی‌مشکلات‌ بزرگ‌ و کوچکش‌ که‌ غالباً معلول‌ دوران‌ طاغوتی‌ سلطه‌ی‌ بیگانگان‌ برکشور یا محصول‌ جنگی‌ است‌ که‌ همان‌ بیگانگان کینه‌ورز و استیلا طلب‌ بر ماتحمیل‌ کردند، تنها و تنها از همین‌ راه‌ میسر خواهد بود. یعنی‌ از راه‌ تمسک‌به‌ اسلام‌، تلاش‌ و مجاهدت‌ یکپارچه‌ و متحد، استغنا از بیگانگان‌ و دشمنان‌، دفاع‌ از مظلومین‌ و مبارزه‌ با سلطه‌جویی‌ و سلطه‌جویان‌ و تسلیم‌ نشدن‌ دربرابر ترفندها و توقعات‌ و تحمیلهای‌ استکبار و در رأس‌ آن‌ آمریکا.

در جمهوری‌اسلامی‌ اگر کسانی‌ تصور کنند که‌ با امتیاز دادن‌ به‌ آمریکا و دیگران‌ خواهند توانست‌ به‌ مقاصد و اهداف‌ نظام‌ اسلامی‌ برسند، سخت‌ در اشتباهند. این‌ تصورباطل‌، ناسپاسی‌ نسبت‌ به‌ پیروزیهای‌ بزرگی‌ است‌ که‌ ملت‌ مسلمان‌ ما درسایه‌ی‌ توکل‌ و استقامت‌ و مجاهدت‌ به‌ دست‌ آورده‌ است، و ناسپاسی‌ و کفران‌ نعمت‌، بلیه‌یی‌ است‌ که‌ از آن‌ باید ترسید و به‌ خدا پناه‌ برد.

اردوگاه‌ استکبار سرمایه‌داری‌، از سر برآوردن‌ نیروی‌ اسلامی‌ متوحش‌ و بشدت‌ نگران‌است‌ و آن‌ را زنگ‌ خطری‌ برای‌ بهره‌برداری‌ نامشروع‌ خود از مظاهر حیاتی ‌همه‌ی‌ عالم‌ بلکه‌ برای‌ ادامه‌ی‌ حیات‌ خود می‌داند اگر کسانی‌ تصور کنند که‌امریکا که‌ خود مرکز اصلی‌ این‌ اردوگاه‌ پرفتنه‌ و فساد است‌ ممکن‌ است‌ بانظام‌ اسلامی‌ که‌ مظهر حیات‌ مقتدرانه‌ی‌ اسلام‌ است‌، سر آشتی‌ و مساعدت ‌داشته‌ باشد، بسی‌ ساده‌لوحانه‌ اندیشیده‌اند.

امروز قدرت‌ و عظمت‌ جمهوری ‌اسلامی‌ که‌ محصول‌ خون‌ شهیدان‌ و فداکاری‌ ملت‌ و زحمات‌ توصیف‌ناپذیر مسؤولان‌صالح‌ و دلسوز و کارآمد است‌، حتی‌ سردمداران‌ استکبار را نیز وادار می‌کند که‌نقاب‌ دوستی‌ به‌ چهره‌ بزنند و منافقانه‌ ادعای‌ دوستی‌ کنند; بدون‌ این‌که‌ حتی‌ قدمی‌ در راه‌ دوستی‌یی‌ که‌ ادعا می‌کنند بردارند. کیست‌ که‌ امروز در پشت‌پرده‌ی‌ جنایات‌ شرم‌آور صهیونیستها در فلسطین‌ که‌ خونخواری‌ توأم‌ با وقاحت‌ رابه‌ حد اعلی‌ رسانده‌اند، دست‌ آمریکا را نبیند و سردمداران‌ آمریکا را در کشتاربی‌رحمانه‌ی‌ فلسطینیها مقصر نشناسد؟ و کیست‌ که‌ مقاصد استیلا طلبانه‌ی‌ رژیم‌آمریکا را در خلیج‌ فارس‌ از لابلای‌ گفتار و کردار آنان‌ درک‌ نکند؟ البته‌ هرحرکت‌ سلطه‌گرانه‌یی‌ از سوی‌ بیگانگان‌ در خلیج‌ فارس‌ با عکس‌العمل‌ شدیدملتهای‌ مسلمان‌ غیور این‌ منطقه‌ مواجه‌ خواهد گردید و دست‌ هر متجاوزی‌ قطع‌خواهد شد.

ملت‌ ما باید قدرت‌ و عظمتی‌ را که‌ در سایه‌ی‌ اسلام‌ و وحدت‌ ومجاهدت‌ به‌ دست‌ آورده‌، حفظ کند و بر آن‌ بیفزاید. کمترین‌ گرایش‌ تسلیم‌آمیزبه‌ دشمن‌ غدار، این‌ سرمایه‌ را که‌ با بیشترین‌ فداکاریها به‌ دست‌ آمده‌ برباد خواهد داد و دشمن‌ مستکبر را جری تر از پیش‌ خواهد کرد.

اینک‌ از باب‌ تذکرنکاتی‌ چند را به‌ ملت‌ و مسؤولان‌ عزیز عرض‌ می‌کنم‌:

1) به‌ فرزندان‌ وبرادران‌ عزیز و انقلابیم‌، جوانان‌، دانش‌آموزان‌ و دانشجویان‌ که‌ این‌ روزبزرگ‌ به‌ نام‌ آنان‌ است‌ عرض‌ می‌کنم‌ که‌ شأن‌ و وضع‌ شما چه‌ در حال‌ و چه‌ بیشتر در آینده ‌، به‌ گونه‌یی‌ است‌ که‌ بار اصلی‌ انقلاب‌ بر دوش‌ شماست‌ و اسلام‌ عزیز و اولیای‌ شهیدان‌ و امام‌ بزرگوار و صالحان‌ ملت‌ به‌ شما نظر وامید و از شما انتظار دارند بکوشید و برای‌ رسیدن‌ به‌ کمالات‌ و اهداف‌ انقلاب ‌اسلامی‌ عظیم‌، فرصتها را مغتنم‌ شمارید و معرفت‌ و فهم‌ دینی‌ را در ذهن‌ و دل‌خود وسعت‌ و عمق‌ بخشید. با تهذیب‌ نفس‌ و تقویت‌ روح‌ مسؤولیت‌، صحنه‌های‌انقلاب‌ را خصوصاً آنچه‌ به‌ پاسداری‌ از ارزشها و فرهنگ‌ و روحیه‌ی‌ انقلابی‌است‌ پر کنید و پیوند خود را با جامعه‌ و اقشار مختلف‌ و بخصوص‌ روحانیت‌ معظم ‌تقویت‌ کنید و از حیله‌های‌ شیطانی‌ و دسایس‌ و ترفندهای‌ ابلیسی‌ که‌ گاه‌ حتی‌در لحن‌ و قالب‌ دلسوزی‌ است‌ برحذر باشید. در مسیر مبارزه‌ی‌ افتخارآمیز ملت‌ایران‌، جوانان‌ همیشه‌ باید، پیشاهنگ‌ و پیشرو باشند، خود را آماده‌ی‌ پیشاهنگی‌در خط صحیح‌ و بی‌انحراف‌ نگهدارید و هوشمندانه‌ خط صحیح‌ و مستقیم‌ را ازکج راهه‌های‌ انحرافی‌ باز شناسید و صبغه‌ی‌ الهی‌ را ترویج‌ و شعایر اسلامی‌ راتعظیم‌ کنید.

2) به‌ کلیه‌ی‌ قشرهای‌ مردم‌ عزیز مخصوصاً کسانی‌ که‌ از آگاهی‌بیشتری‌ نسبت‌ به‌ حقایق‌ موجود جهان‌ و ایران‌ برخوردارند توصیه‌ می‌کنم‌ که‌بیش‌ از همه‌ چیز یک‌ عنصر اساسی‌ را همیشه‌ در مد نظر داشته‌ باشند و آن‌ وحدت‌کلمه‌ و حفظ یکپارچگی‌ عموم‌ ملت‌ است‌. این‌ را اصلی‌ بدانید که‌ باید بر همه‌ی‌گفتارها و کردارها و فعالیتهای‌ فردی‌ و اجتماعی‌ ملت‌ ما حاکم‌ وناظر باشد. کشوربزرگ‌ و پراستعداد و پرنشاط ما هنوز راههای‌ زیادی‌ هست‌ که‌ باید بپیماید;راه هایی‌ که‌ به‌ سعادت‌ کامل‌ ملتمان‌ منتهی‌ می‌شود و در زندگی‌ مردم‌ جهان‌ نیز تأثیراتی‌ عمیق‌ می‌گذارد. راههایی‌ که‌ به‌ امنیت‌ و رفاه‌ و معنویت‌ نه‌ فقط در سطح‌ کشور خودمان‌ بلکه‌ در سطح‌ منطقه‌ی‌ اسلامی‌ و حتی‌ در سطح‌ جهان‌ نایل‌می‌گردد، راههایی‌ که‌ از آغاز دوران‌ استعمار یعنی‌ از بیش‌ از دویست‌ سال‌ پیش‌تا کنون‌، قدرتهای‌ سلطه‌گر عالم هرگز اجازه‌ی‌ پیمودن‌ آن‌ را به‌ هیچیک‌ ازکشورهای‌ زیرسلطه‌ نداده‌اند و کشور عزیز ما هم‌ مانند دیگر کشورهای‌ اسلامی ‌همواره‌ از آن‌ محروم‌ بوده‌ است‌، امروز آن‌ کشوری‌ که‌ حق‌ دارد به‌ جرأت‌داوطلب‌ پیمودن‌ این‌ راهها شود و مطمئن‌ باشد که‌ دخالت‌ و تحمیل‌ قدرتهای ‌شیطانی، قادر نیست‌ او را از اقدام‌ به‌ حرکت‌ و استمرار آن‌ باز دارد کشور ما وملت‌ ماست‌. پایبندی‌ و ایمان‌ عمیق‌ به‌ اسلام‌ و رهایی‌ از نفوذ و سلطه‌ی‌قدرتهای‌ استکباری‌ این‌ امکان‌ را که‌ برای‌ کمتر ملتی‌ و کشوری‌ پیش‌ آمده‌، دراختیار کشور ما و ملت‌ ما قرار داده‌ است‌; لیکن‌ شرط اساسی‌، وحدت‌ و یکپارچگی‌ملی‌ است‌ و اگر نباشد، همه‌ی‌ آنچه‌ هست‌ بیهوده‌ خواهد بود پس‌ مرز میان‌پیروزی‌ همه‌جانبه‌ی‌ ملت‌ ما یا خدای‌ نکرده‌ ناکامی‌ و هدر رفتن‌ همه‌ی‌ زحمات‌ گذشته‌، یک‌ چیز بیش‌ نیست‌ و آن‌ وحدت‌ کلمه‌ی‌ میان‌ مردم‌ است‌. دشمن‌ به‌همین‌ دلیل‌ است‌ که‌ برای‌ شکستن‌ وحدت‌ ملت‌، سرمایه‌گذاری‌ مادی‌ و معنوی ‌هنگفتی‌ کرده‌ و می‌کند. گروهها و جناحها و اشخاص‌ و دستگاهها در هر نقطه‌ که‌تلاش‌ خود را مضر به‌ وحدت‌ ملت‌ دیدند باید آن‌ را متوقف‌ سازند. در تمام ‌حوادث‌ بزرگ‌ تاریخ‌ بیداری‌ و مبارزات‌ ملت‌، هرجا شکست‌ و نامرادی‌ پیش‌ آمده‌بر اثر شکسته‌ شدن‌ صف‌ واحد ملت‌ بوده‌ است‌. ما امروز حق‌ نداریم‌ تجربه‌های‌گذشته‌ را تکرار کنیم‌ و هیچ‌ عذر و بهانه‌یی‌ برای‌ صدور گفتار و عملی‌ که‌ ناقض‌ وحدت‌ است‌ پذیرفته‌ نیست‌.

ملت‌ ما بحمدالله‌ در تمام‌ دوران‌ پس‌ از انقلاب‌ و در تمام‌ حوادث‌ مهم‌ وحدت‌ کلمه‌ی‌ خود را پشت‌ سر امام‌ عظیم ‌الشأن‌ راحل‌ با استحکام‌ حفظ کرد و تعارضهای‌ گروهی‌ و جناحی‌ را به‌ چیزی‌ نگرفت‌ و امروز هم ‌بحمدالله‌ به‌ همین‌گونه‌ است‌ لیکن‌ صاحبان‌ بیان‌ و قلم‌ و تریبون‌ باید توجه‌کنند که‌ تعارض ها و مناقشات‌ گروهی‌، نخستین‌ ضررش‌ آن‌ است‌ که‌ آنان‌ را ازتوجه‌ به‌ مسایل‌ مهم‌ جهان‌ و منطقه‌ غافل‌ ساخته‌ و قهراً وظایف‌ آنان‌ در قبال‌ ملت‌ را از یادشان‌ خواهد برد. و ضرر بزرگتر آن‌که‌ راه‌ این‌گونه‌ افراد را ازملت‌ جدا خواهد ساخت‌.

3) صمیمیت‌ متقابل‌ میان‌ ملت‌ با دولت‌ و دستگاههای ‌خدمتگزار همواره‌ یکی‌ از عمده‌ترین‌ اسرار پیروزیها و کامیابی های‌ جمهوری‌اسلامی‌ بوده‌ است‌ و باید همچنان‌ باشد ملت‌ عزیز باید قدر دولت‌ خدمتگزار ورئیس‌جمهور عالی‌قدر و رؤسا و اعضای‌ قوه‌ی‌ قضاییه‌ و مقننه‌ را بداند و تلاش ‌ارزشمند آنان‌ را با تبعیت‌ و محبت‌ و نصیحت‌ خود پاسخ‌ گوید. مسؤولان‌ خدوم‌ کشور در مقایسه‌ با آنان‌ که‌ به‌ همین‌ مسؤولیتها در دیگر کشورها اشتغال‌ دارند،انسانهایی‌ استثنایی‌ و برجسته‌اند. آنان‌ از مردم‌ و برای‌ مردم‌ و دردشناس ‌مردمند و این‌ برای‌ متصدیان‌ چنین‌ مسؤولیتهایی‌ بزرگترین‌ ارزشهاست‌. کسی‌ که‌با زندگی‌ و رفتارها و روابط شخصیتهای‌ سیاسی‌ و حکومتی‌ جهان‌ آشنا باشد به‌داشتن‌ چنین‌ دولتمردانی‌ که‌ از سرچشمه‌ی‌ اسلام‌ نوشیده‌ و در مکتب‌ امام‌بزرگوار پرورش‌ یافته‌اند خدا را سپاس‌ می‌گوید.

به‌ دولت‌ خدمتگزار و لایق‌ نیزیادآور می‌شوم‌ که‌ این‌ ملت‌ بزرگ‌ و فداکار بخصوص‌ طبقات‌ محروم‌ و پابرهنگان‌که‌ بار اصلی‌ انقلاب‌ و کشور را همیشه‌ بر دوش‌ داشته‌اند، حقاً شایسته‌ی‌ خدمت‌ و سزاوار صمیمیتند. در تمام‌ برنامه‌ها و تصمیمها، پیش‌ از هر چیز لازم‌ است ‌استیفای‌ حقوق‌ و تأمین‌ رفاه‌ و آسایش‌ و رشد مادی‌ و معنوی‌ و حفظ عزت‌ و شرف‌آنان‌ مورد توجه‌ باشد. اگر در دورانهای‌ گذشته‌ همه‌ی‌ سرمایه‌ها و پول‌ و شغل‌و تحصیل‌ و عمران‌ و خلاصه‌ همه‌ی‌ خیرات‌ در جهت‌ منافع‌ مرفهین‌ به‌ کار می‌رفت‌ و قشرهای‌ ضعیف‌ یعنی‌ اکثریت‌ همواره‌ به‌ فراموشی‌ سپرده‌ می‌شدند، نظام‌اسلامی‌ به‌عکس‌ باید تمام‌ همت‌ خود را به‌ پرکردن‌ شکافهای‌ عمیق‌ اقتصادی‌ واجتماعی‌ میان‌ فقیر و غنی‌ مصروف‌ کند و سرمایه‌های‌ مادی‌ و معنوی‌ کشور را درراه‌ خدمت‌ به‌ پابرهنگان‌ که‌ حق‌ حیات‌ به‌ گردن‌ کشور دارند به‌ کار اندازد.هر لحظه‌یی‌ از عمر مسؤولان‌ که‌ در خدمت‌ مردم‌ صرف‌ کار و اندیشه‌ شود به‌عبادت‌ صرف‌ شده‌ است‌ و کارگزاران‌ کشور که‌ خدمتگزاری‌ مردم‌ بزرگترین‌ افتخارآنان‌ است‌ باید لحظه‌یی‌ را از این‌ عبادت‌ خالی‌ نگذارند.

در پایان‌ یادشهدای‌ عزیز دانش‌آموز و دانشجو را گرامی‌ داشته‌ برای‌ آنان‌ رحمت‌ و فضل‌ الهی‌را مسألت‌ می‌کنم‌ و توفیقات‌ همه‌ی‌ اقشار ملت‌ عزیز را از خداوند متعال‌ مسألت‌می‌نمایم‌.

                                                والسلام‌ علیکم‌ و رحمة‌الله‌

                                               علی‌الحسینی‌ الخامنه‌ئی

                                              13 آبان 1369‌

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٦ آبان ۱۳۸۸ توسط نمایه

اللهم صل علی علی ابن موسی الرضا المرتضی الامام التقی النقی و حجتک علی من فوق الارض و من تحت الثرا الصدیق الشهید صلاه کثیره تامه زاکیه متواصله متواتره مترادفه کافضل ما صلیت علی احد من اولیائک فان لم اکن اهلا لذلک فانت اهل لذلک

 

میلاد هشتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت

حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام)

خجسته و مبارک باد.

 

« درگه عشق »

کی کند صید از غم نادیدن صیاد, یاد

یا نخواهد بر خود از غوغای این بیداد, داد

در هوایش مرغ دل در تور زرینش فتاد

آن ضریح زرنشان و گنبدش آباد, باد

درگه عشقست اینجا ,مطلع نور خداست
بنگر این بارگه قدس علی, موسی الرضاست

لطف بیحدش گشاید بر دل احباب, باب

بیدلا سهمی از آن گنجینه نایاب, یاب

جانب طوس آ ,که دارد در صدف آن درناب

هر سحر دارد کران, زان شمس عالمتاب, تاب

درگه عشقست اینجا ,مطلع نور خداست
بنگر این بارگه قدس علی, موسی الرضاست

جان شد از این روزگار و اینهمه آزار, زار

جان من دستی بیار و دامن دلدار, دار

در جوار آن مزار و صحن نور آید قرار

کس نباشد همچو او در جمع این اغیار, یار

درگه عشقست اینجا, مطلع نور خداست
بنگر این بارگه قدس علی, موسی الرضاست

می کنی هر دم بما ,ای مهوش طناز, ناز

یک نظر بر دل فکن تا کی کند ابراز, راز

عزم کویت کرده ام از راه دور ای شهنواز

کن قبول این دل به بزم عشق خود دمساز, ساز

درگه عشقست اینجا, مطلع نور خداست
بنگر این بارگه قدس علی, موسی الرضاست

شاهدا ده از سبویت تا گه فرجام, جام

تا که از شهدش بگیرد این دل ناکام ,کام

می رسد بوی بهشت از گوشه این بوم وبام

طعم معنا می چشد زان خوان پر انعام ,عام

درگه عشقست اینجا ,مطلع نور خداست
بنگر این بارگه قدس علی, موسی الرضاست

دل افروز_مشهد الرضا ع

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم


اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى عَلِىِّ بْنِ موُسىَ الَّذِى ارْتَضَیْتَهُ وَرَضَّیْتَ بِهِ مَنْ

خدایا درود فرست بر على بن موسى آن بزرگوارى که او را پسندیدى و خوشنود ساختى بوسیله او هر که را

شِئْتَ مِنْ خَلْقِکَ اَللّهُمَّ وَکَما جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلى خَلْقِکَ وَقآئِماً بِاَمْرِکَ

خواستى از آفریدگانت خدایا چنانچه گرداندى آن حضرت را حجتى بر آفریدگانت و قیام کننده به دستورت

وَناصِراً لِدینِکَ وَشاهِداً عَلى عِبادِکَ وَکَما نَصَحَ لَهُمْ فِى السِّرِ

و یاور دینت و گواه بر بندگانت و چنانچه آن جناب خیرخواهى نمود براى ایشان در پنهانى


وَالْعَلانِیَةِ وَدَعا اِلى سَبیلِکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ فَصَلِّ

و آشکار و دعوت کرد براه تو با کلمات حکیمانه و پند و اندرز نیکو پس درود فرست

عَلَیْهِ اَفْضَلَ ما صَلَّیْتَ عَلى اَحَدٍ مِنْ اَوْلِیآئِکَ وَخِیَرَتِکَ مِنْ خَلْقِکَ

بر او بهترین درودى را که فرستى بر یکى از دوستانت و از برگزیدگان از خلق خود

اِنَّکَ جَوادٌ کَریمٌ

که تو بخشنده و بزرگوار هستى

 

زندگینامه امام علی بن موسی الرضا )علیه السلام)


مقدمه :

امام علی ‌بن موسی‌الرضا علیه‌السلام هشتمین امام شیعیان از سلاله پاک رسول خدا و هشتمین جانشین پیامبر مکرم اسلام می‌باشند.

ایشان در سن 35 سالگی عهده‌دار مسئولیت امامت ورهبری شیعیان گردیدند و حیات ایشان مقارن بود با خلافت خلفای عباسی که سختی‌ها و رنج بسیاری رابر امام رواداشتند و سر انجام مامون عباسی ایشان رادرسن 55 سالگی به شهادت رساند.دراین نوشته به طور خلاصه, بعضی ازابعاد زندگانی آن حضرت را بررسی می نماییم.


نام ،لقب و کنیه امام :


نام مبارک ایشان علی و کنیه آن حضرت ابوالحسن و مشهورترین لقب ایشان "رضا" به معنای "خشنودی" می‌باشد. امام محمدتقی علیه‌السلام امام نهم و فرزند ایشان سبب نامیده شدن آن حضرت به این لقب را اینگونه نقل می‌فرمایند :" خداوند او را رضا لقب نهاد زیرا خداوند در آسمان و رسول خدا و ائمه اطهار در زمین از او خشنود بوده‌اند و ایشان را برای امامت پسندیده اند و همینطور ) به خاطر خلق و خوی نیکوی امام ) هم دوستان و نزدیکان و هم دشمنان از ایشان راضی و خشنود بود‌ند".


یکی از القاب مشهور حضرت " عالم آل محمد " است . این لقب نشانگر ظهور علم و دانش ایشان می‌باشد.جلسات مناظره متعددی که امام با دانشمندان بزرگ عصر خویش, بویژه علمای ادیان مختلف انجام داد و در همه آنها با سربلندی تمام بیرون آمد دلیل کوچکی براین سخن است، که قسمتی از این مناظرات در بخش " جنبه علمی امام " آمده است. این توانایی و برتری امام, در تسلط بر علوم یکی از دلایل امامت ایشان می‌باشد و با تأمل در سخنان امام در این مناظرات, کاملاً این مطلب روشن می‌گردد که این علوم جز از یک منبع وابسته به الهام و وحی نمی‌تواند سرچشمه گرفته باشد.


پدر و مادر امام :

پدر بزرگوار ایشان امام موسی کاظم )علیه السلام ) پیشوای هفتم شیعیان بودند که در سال 183 ه.ق. به دست هارون عباسی به شهادت رسیدند و مادرگرامیشان " نجمه " نام داشت.


تولد امام


حضرت رضا )علیه السلام ) در یازدهم ذیقعده‌الحرام سال 148 هجری در مدینه منوره دیده به جهان گشودند. از قول مادر ایشان نقل شده است که :" هنگامی‌که به حضرتش حامله شدم به هیچ وجه ثقل حمل را در خود حس نمی‌کردم و وقتی به خواب می‌رفتم, صدای تسبیح و تمجید حق تعالی وذکر " لااله‌الاالله " رااز شکم خود می‌شنیدم, اما چون بیدار می‌شدم دیگر صدایی بگوش نمی رسید. هنگامی‌که وضع حمل انجام شد، نوزاد دو دستش را به زمین نهاد و سرش را به سوی آسمان بلند کرد و لبانش را تکان می‌داد؛ گویی چیزی می‌گفت" )2).

نظیر این واقعه, هنگام تولد دیگر ائمه و بعضی از پیامبران الهی نیز نقل شده است, از جمله حضرت عیسی که به اراده الهی در اوان تولد, در گهواره لب به سخن گشوده و با مردم سخن گفتند که شرح این ماجرا در قرآن کریم آمده است. )3)


زندگی امام در مدینه :

حضرت رضا )علیه السلام) تا قبل از هجرت به مرو در مدینه زادگاهشان، ساکن بودند و در آنجا در جوار مدفن پاک رسول خدا و اجداد طاهرینشان به هدایت مردم و تبیین معارف دینی و سیره نبوی می پرداختنند. مردم مدینه نیز بسیار امام را دوست می داشتند و به ایشان همچون پدری مهربان می نگریستند.تا قبل ازاین سفر با اینکه امام بیشترسالهای عمرش را درمدینه گذرانده بود, اما درسراسرمملکت اسلامی پِیروان بسیاری داشت که گوش به فرمان اوامر امام بودند.

امام در گفتگویی که با مامون درباره ولایت عهدی داشتند، در این باره این گونه می فرمایند:" همانا ولایت عهدی هیچ امتیازی را بر من نیفزود. هنگامی که من در مدینه بودم فرمان من در شرق و غرب نافذ بود واگرازکوچه های شهر مدینه عبورمی کردم, عزیرتراز من کسی نبود . مردم پیوسته حاجاتشان را نزد من می آوردند و کسی نبود که بتوانم نیاز او ر ا برآورده سازم, مگر اینکه این کار را انجام می دادم و مردم به چشم عزیز و بزرگ خویش، به من مى نگریستند.


امامت حضرت رضا (علیه السلام)

 

امامت و وصایت حضرت رضا )علیه السلام ) بارها توسط پدر بزرگوار و اجداد طاهرینشان و رسول اکرم )صلی الله وعلیه واله )اعلام شده بود. به خصوص امام کاظم )علیه السلام ) بارها در حضور مردم ایشان را به عنوان وصی و امام بعد از خویش معرفی کرده بودند که به نمونه‌ای از آنها اشاره می‌نمائیم.

یکی از یاران امام موسی کاظم )علیه السلام ) می‌گوید:" ما شصت نفر بودیم که موسی بن‌جعفر به جمع ما وارد شد و دست فرزندش علی در دست او بود. فرمود :" آیا می‌دانید من کیستم ؟" گفتم:" تو آقا و بزرگ ما هستی". فرمود :" نام و لقب من را بگوئید". گفتم :" شما موسی بن جعفر بن محمد هستید ". فرمود :" این که با من است کیست ؟" گفتم :" علی بن موسی بن جعفر". فرمود :" پس شهادت دهید او در زندگانی من وکیل من است و بعد از مرگ من وصی من می باشد"". )4)     در حدیث مشهوری نیزکه جابر از قول نبى ‌اکرم نقل می‌کند امام رضا )علیه السلام ) به عنوان هشتمین امام و وصی پیامبر معرفی شده‌اند. امام صادق )علیه السلام ) نیز مکرر به امام کاظم می‌فرمودند که "عالم‌ آل‌محمد از فرزندان تو است و او وصی بعد از تو می‌باشد".


اوضاع سیاسی :


مدت امامت امام هشتم در حدود بیست سال بود که می‌توان آن را به سه بخش جداگانه تقسیم کرد :      
1-
ده سال اول امامت آن حضرت، که همزمان بود با زمامداری هارون.

2- پنج سال بعد از‌ آن که مقارن با خلافت امین بود.

3- پنج سال آخر امامت آن بزرگوار که مصادف با خلافت مأمون و تسلط او بر قلمرو اسلامی آن روز بود.


مدتی از روزگار زندگانی امام رضا )علیه السلام ) همزمان با خلافت هارون الرشید بود. در این زمان است که مصیبت دردناک شهادت پدر بزرگوارشان و دیگر مصیبت‌های اسفبار برای علویان ) سادات و نوادگان امیرالمؤمنین) واقع شده است. در آن زمان کوشش‌های فراوانی در تحریک هارون برای کشتن امام رضا )علیه السلام ) می‌شد تا آنجا که در نهایت هارون تصمیم بر قتل امام گرفت؛ اما فرصت نیافت  نقشه خود را عملی کند. بعد از وفات هارون فرزندش امین به خلافت رسید. در این زمان به علت مرگ هارون ضعف و تزلزل بر حکومت سایه افکنده بود و این تزلزل و غرق بودن امین درفساد و تباهی باعث شده بود که او و دستگاه حکومت, از توجه به سوی امام و پیگیری امر ایشان بازمانند. از این رو می‌توانیم این دوره را در زندگی امام دوران آرامش بنامیم.


اما سرانجام مأمون عباسی توانست برادر خود امین را شکست داده و اورابه قتل برساند و لباس قدرت  را به تن نماید و توانسته بود با سرکوب شورشیان فرمان خود را در اطراف واکناف مملکت اسلامی جاری کند. وی حکومت ایالت عراق را به یکی از عمال خویش واگذار کرده بود و خود در مرو اقامت گزید  و فضل ‌بن ‌سهل را که مردی بسیار  سیاستمدار بود ، وزیر و مشاور خویش قرار داد. اما خطری که حکومت او را تهدید می‌کردعلویان بودند که بعد از قرنی تحمل شکنجه وقتل و غارت, اکنون با استفاده از فرصت دودستگی در خلافت هر یک به عناوین مختلف در خفا و آشکار علم مخالفت با مأمون را برافراشته و خواهان براندازی حکومت عباسی بودند؛ به علاوه آنان در جلب توجه افکار عمومی مسلمین به سوی خود ، و کسب حمایت آنها موفق گردیده بودند و دلیل آشکاربر این مدعا این است که هر جا علویان بر ضد حکومت عباسیان قیام و شورش می کردند, انبوه مردم از هر طبقه دعوت آنان را اجابت کرده و به یاری آنها بر می‌خواستندو این ،بر اثر ستم‌ها وناروائیها وانواع شکنجه‌های دردناکی بود که مردم و بخصوص علویان از دستگاه حکومت عباسی دیده بودند. ا زاین رو مأمون درصدد بر آمده بود تاموجبات برخورد با علویان را برطرف کند. بویژه که او تصمیم داشت تشنجات و بحران‌هایی را که موجب ضعف حکومت او شده بود از میان بردارد و برای استقرار پایه‌های قدرت خود ، محیط را امن و آرام سازد. لذا با مشورت وزیر خود فضل‌بن‌سهل تصمیم گرفت تا دست به خدعه‌ای بزند. او تصمیم گرفت تا خلافت را به امام پیشنهاد دهد وخود از خلافت به نفع امام کناره‌ گیری کند, زیرا حساب می‌کرد نتیجه از دو حال بیرون نیست ، یا امام می‌پذیرد و یا نمی‌پذیرد و در هر دو حال برای خوداو و خلافت عباسیان، پیروزی است. زیرا اگر بپذیرد ناگزیر, بنابر شرطی که مأمون قرار می‌داد ولایت عهدی آن حضرت را خواهد داشت و همین امر مشروعیت خلافت او را پس از امام نزد تمامی گروه‌ها و فرقه‌های مسلمانان تضمین می‌کرد. بدیهی است  برای مأمون آسان بود در مقام ولایتعهدی بدون این که کسی آگاه شود، امام را از میان بردارد تا حکومت به صورت شرعی و قانونی به او بازگردد. در این صورت علویان با خوشنودی به حکومت می‌نگریستند و شیعیان خلافت او را شرعی تلقی می‌کردند و او را به عنوان جانشین امام می پذیرفتند.ازطرف دیگر چون مردم حکومت را مورد تاییدامام می دانستند لذا قیامهایی که برضدحکومت می شد جاذبه و مشروعیت خود را از دست می‌داد.


او می‌اندیشید اگر امام خلافت را نپذیرد ایِشان را به اجبار ولیعهد خودمی کند که دراینصورت بازهم خلافت وحکومت او درمیا ن مردم و شیعیان توجیه می گردد ودیگر اعتراضات وشورشهایی که به بهانه غصب خلافت وستم, توسط عباسیان انجام می گرفت دلیل وتوجیه خودراازدست می دادوبااستقبال مردم ودوستداران امام مواجه نمی شد. ازطرفی اومی توانست امام را نزد خود ساکن کند و از نزدیک مراقب رفتار امام و پیروانش باشد و هر حرکتی از سوی امام و شیعیان ایشان را سرکوب کند.  همچنین اوگمان می کردکه ازطرف دیگر شیعیان و پیروان امام ، ایشان را به خاطر نپذیرفتن خلافت  در معرض سئوال و انتقاد قرار خواهند دادوامام جایگاه خودرادرمیان دوستدارانش ازدست می دهد.


سفر به سوی خراسان :


مأمون برای عملی کردن اهداف ذکر شده چند تن از مأموران مخصوص خود را به مدینه, خدمت حضرت رضا )علیه السلام ) فرستاد تا حضرت را به اجبار به سوی خراسان روانه کنند. همچنین دستور داد حضرتش را از راهی که کمتر با شیعیان برخورد داشته باشد, بیاورند. مسیر اصلی در آن زمان راه کوفه ، جبل ، کرمانشاه و قم بوده است که نقاط شیعه‌نشین و مراکز قدرت شیعیان بود. مأمون احتمال می‌داد که ممکن است شیعیان با مشاهده امام در میان خود به شور و هیجان آیند و مانع حرکت ایشان شوند و بخواهند آن حضرت را در میان خود نگه دارند که در این صورت مشکلات حکومت چند برابر می‌شد. لذا امام را از مسیر بصره ، اهواز و فارس به سوی مرو حرکت داد.ماموران او نیزپیوسته حضرت رازیر نظر داشتندواعمال امام رابه او گزارش می دادند.


حدیث سلسلة الذهب :


در طول سفر امام به مرو ، هرکجا توقف می‌فرمودند, برکات زیادی شامل حال مردم ان منطقه می شد. از جمله هنگامی‌که امام در مسیر حرکت خود وارد نیشابور شدند و در حالی که در محملی قرار داشتند از وسط شهر نیشابور عبور کردند. مردم زیادی که خبر ورود امام به نیشابور را شنیده بودند, همگی به استقبال حضرت آمدند. در این هنگام دو تن از علما و حافظان حدیث نبوی, به همراه گروه‌های بیشماری از طالبان علم و اهل حدیث و درایت، مهار مرکب را گرفته وعرضه داشتند :" ای امام بزرگ و ای فرزند امامان بزرگوار، تو را به حق پدران پاک و اجداد بزرگوارت سوگند می‌دهیم که رخسار فرخنده خویش را به ما نشان دهی و حدیثی از پدران و جد بزرگوارتان پیامبر خدا برای ما بیان فرمایی تا یادگاری نزد ما باشد ". امام دستور توقف مرکب را دادند و دیدگان مردم به مشاهده طلعت مبارک امام روشن گردید. مردم از مشاهده جمال حضرت بسیار شاد شدند به طوری که بعضی از شدت شوق می‌گریستند و آنهایی که نزدیک ایشان بودند ، بر مرکب امام بوسه می‌زدند. ولوله عظیمی در شهر طنین افکنده بود به طوری که بزرگان شهر با صدای بلند از مردم می‌خواستند که سکوت نمایند تا حدیثی از آن حضرت بشنوند. تا اینکه پس از مدتی مردم ساکت شدند و حضرت حدیث ذیل را کلمه به کلمه از قول پدر گرامیشان و از قول اجداد طاهرینشان به نقل از رسول خدا و به نقل از جبرائیل از سوی حضرت حق سبحانه و تعالی املاء فرمودند: " کلمه لااله‌الاالله حصار من است پس هرکس آن را بگوید داخل حصار من شده و کسیکه داخل حصار من گردد ایمن از عذاب من خواهد بود. " سپس امام فرمودند: " اما این شروطی دارد و من خود از جمله آن شروط هستم ".

این حدیث بیانگر این است که از شروط اقرار به کلمه لااله‌الاالله که مقوم اصل توحید در دین می‌باشد، اقرار به امامت آن حضرت و اطاعت وپذیرش گفتار و رفتارامام می‌باشد که از جانب خداوند تعالی تعیین شده است. در حقیقت امام شرط رهایی از عذاب الهی را توحید و شرط توحید را قبول ولایت و امامت می‌دانند.



ولایت عهدی :


باری ، چون حضرت رضا )علیه السلام ) وارد مرو شدند, مأمون از ایشان استقبال شایانی کرد و در مجلسی که همه ارکان دولت حضور داشتند صحبت کرد و گفت :" همه بدانند من در آل عباس و آل علی )علیه السلام ) هیچ کس را بهتر و صاحب حق‌تر به امر خلافت از علی‌بن‌موسی‌رضا )علیه السلام ) ندیدم". پس از آن به حضرت رو کرد و گفت:" تصمیم گرفته‌ام که خود را از خلافت خلع کنم و آنرا به شما واگذار نمایم". حضرت فرمودند:" اگر خلافت را خدا برای تو قرار داده جایز نیست که به دیگری ببخشی و اگر خلافت از آن تو نیست ، تو چه اختیاری داری که به دیگری تفویض نمایی ". مأمون بر خواسته خود پافشاری کرد و بر امام اصرار ورزید. اما امام فرمودند :‌ " هرگز قبول نخواهم کرد ". وقتی مأمون مأیوس شد گفت:" پس ولایت عهدی را قبول کن تا بعد از من شما خلیفه و جانشین من باشید". این اصرار مأمون و انکار امام تا دو ماه طول کشید و حضرت قبول نمی‌فرمودند و می‌گفتند :" از پدرانم شنیدم, من قبل از تو از دنیا خواهم رفت و مرا با زهر شهید خواهند کرد و بر من ملائک زمین و آسمان خواهند گریست و در وادی غربت در کنار هارون ‌الرشید دفن خواهم شد". اما مأمون بر این امر پافشاری نمود تا آنجاکه مخفیانه و در مجلس خصوصی حضرت را تهدید به مرگ کرد. لذا حضرت فرمودند :" اینک که مجبورم, قبول می‌کنم به شرط آنکه کسی را نصب یا عزل نکنم و رسمی را تغییر ندهم و سنتی را نشکنم و از دور بر بساط خلافت نظرداشته باشم". مأمون با این شرط راضی شد. پس از آن حضرت, دست را به سوی آسمان بلند کردند و فرمودند: " خداوندا ! تو می‌دانی که مرا به اکراه وادار نمودند و به اجبار این امر را اختیار کردم؛ پس مرا مؤاخذه نکن همان گونه که دو پیغمبر خود یوسف و دانیال را هنگام قبول ولایت پادشاهان زمان خود مؤاخذه نکردی. خداوندا عهدی نیست جز عهد تو و ولایتی نیست مگر از جانب تو، پس به من توفیق ده که دین تو را برپا دارم و سنت پیامبر تو را زنده نگاه دارم. همانا که تو نیکو مولا و نیکو یاوری هستی" .


جنبه علمی امام :


مأمون که پیوسته شور و اشتیاق مردم نسبت به امام واعتبار بی‌همتای امام را در میان ایشان می‌دید می خواست تااین قداست واعتبار را خدشه دارسازدوازجمله کارهایی که برای رسیدن به این هدف انجام داد تشکیل جلسات مناظره‌ای بین امام و دانشمندان علوم مختلف از سراسر دنیا  بود، تا آنها با امام به بحث بپردازند، شاید بتوانند امام را ازنظر علمی شکست داده ووجهه علمی امام را زیرسوال ببرند.که شرح یکی از این مجالس را می‌آوریم:


"
برای یکی از این مناظرات مأمون فضل‌بن‌سهل را امر کرد که اساتید کلام و حکمت را از سراسر دنیا دعوت کند تا با امام به مناظره بنشینند. فضل نیز اسقف اعظم  نصاری و بزرگ علمای یهود و روسای صابئین ) پیروان حضرت یحیی) بزرگ موبدان زرتشتیان و دیگر متکلمین وقت را دعوت کرد. مأمون هم آنها را به حضور پذیرفت و از آنها پذیرایی شایانی کرد و به آنان گفت:" دوست دارم که با پسر عموی من ) مأمون از نوادگان عباس عموی پیامبر است که ناگزیر پسر عمومی امام می باشد.) که از مدینه پیش من آمده مناظره کنید". صبح رروز بعد مجلس آراسته‌ای تشکیل داد و مردی را به خدمت حضرت رضا )علیه السلام ) فرستاد و حضرت را دعوت کرد. حضرت نیز دعوت او را پذیرفتند و به او فرمودند :" آیا می‌خواهی بدانی که مأمون کی از این کار خود پشیمان می‌شود". او گفت : "بلی فدایت شوم". امام فرمودند :" وقتی مأمون دلایل مرا بر رد اهل تورات از خود تورات و بر اهل انجیل از خود انجیل و از اهل زبور از زبورشان و بر صابئین بزبان ایشان و بر آتش‌پرستان بزبان فارسی و بر رومیان به زبان رومی‌شان بشنود و ببیند که سخنان تک ‌تک اینان را رد کردم و آنها سخن خود را رها کردند و سخن مرا پذیرفتند آنوقت مأمون می‌فهمد که توانایی کاری را که می‌خواهد انجام دهد ندارد و پشیمان می‌شود و لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم". سپس حضرت به مجلس مأمون تشریف ‌فرما شدند و با ورود حضرت مأمون ایشان را برای جمع معرفی کرد و سپس گفت : " دوست دارم با ایشان مناظره کنید ". حضرت رضا )علیه السلام)نیز با تمامی آنها از کتاب خودشان درباره دین و مذهبشان مباحثه نمودند. سپس امام فرمود:" اگر کسی درمیان شما مخالف اسلام است بدون شرم و خجالت سئوال کند". عمران صایی که یکی از متکلمین بود از حضرت سئوالات بسیاری کرد و حضرت تمام سئوالات او را یک به یک پاسخ گفتند و او را قانع نمودند. او پس از شنیدن جواب سئوالات خود از امام  شهادتین را بر زبان جاری کرد و اسلام آورد و با برتری مسلم امام، جلسه به پایان رسید و مردم متفرق شدند. روز بعد حضرت، عمران صایی را به حضور طلبیدند و او را بسیار اکرام کردند و از آن به بعد عمران صایی خود یکی از مبلغین دین مبین اسلام گردید.


رجاءابن ضحاک که ازطرف مامون مامور حرکت دادن امام ازمدینه به سوی مرو بود,می گوید: "آن حضرت در هیچ شهری وارد نمی شد مگر اینکه مردم از هرسو به او روی می آوردند و مسائل دینی خود را از امام می پرسیدند.ایشان نیز به آنها پاسخ می گفت و احادیث بسیاری از پیامبر خدا و حضرت علی )علیه السلام) بیان می فرمود.هنگامی که ازاین سفربازگشتم نزد مامون رفتم .او ازچگونگی رفتار امام در طول سفر پرسید و من نیز آنچه را در طول سفر از ایشان دیده بودم بازگوکردم . مامون گفت: "آری، ای پسرضحاک !ایشان  بهترین، دانا ترین و عابدترین مردم روی زمین است"".  


اخلاق و منش امام:


خصوصیات اخلاقی و زهد و تقوای آن حضرت به گونه ای بود که حتی دشمنان خویش را نیز شیفته و مجذوب خود کرده بود. با مردم در نهایت ادب تواضع و مهربانی رفتار می کرد و هیچ گاه خود را از مردم جدا نمی نمود.


یکی از یاران امام می گوید:" هیچ گاه ندیدم که امام رضا )علیه السلام) در سخن بر کسی جفا ورزد و نیز ندیدم که سخن کسی را پیش از تمام شدن قطع کند. هرگز نیازمندی را که می توانست نیازش را برآورده سازد رد نمی کرد در حضور دیگری پایش را دراز نمی فرمود. هرگز ندیدم به کسی ازخدمتکارانش بدگوئی کند.  خنده او قهقه نبود بلکه تبسم می فرمود. چون سفره غذا به میان می آمد, همه افراد خانه حتی دربان و مهتر را نیز بر سر سفره خویش می نشاند و آنان همراه با امام غذا می خوردند. شبها کم می خوابید و بسیاری از شبها را به عبادت می گذراند. بسیار روزه می گرفت و روزه سه روز در ماه را ترک نمی کرد. کار خیر و انفاق پنهان بسیار داشت. بیشتر در شبهای تاریک, مخفیانه به فقرا کمک می کرد". )5) یکی دیگر از یاران ایشان می گوید:" فرش آن حضرت در تابستان حصیر و در زمستان پلاسی بود. لباس او در خانه درشت و خشن بود, اما هنگامی که در مجالس عمومی شرکت می کرد ،  خود را می آراست )لباسهای خوب و متعارف می پوشید). )6) شبی امام میهمان داشت، در میان صحبت چراغ ایرادی پیدا کرد، میهمان امام دست پیش آورد تا چراغ را درست کند، اما امام نگذاشت و خود این کار را انجام داد و فرمود:" ما گروهی هستیم که میهمانان خود را به کار نمی گیریم". )7)


شخصی به امام عرض کرد:" به خدا سوگند هیچکس در روی زمین ازجهت برتری و شرافت اجداد، به شما نمی رسد". امام فرمودند:" تقوی به آنان شرافت داد و اطاعت پروردگار آنان را بزرگوار ساخت". )8)


مردی از اهالی بلخ می گوید:" در سفر خراسان با امام رضا) علیه السلام) همراه بودم. روزی سفره گسترده بودند و امام همه خدمتگذران حتی سیاهان را بر آن سفره نشاند تا همراه ایشان غذا بخورند. من به امام عرض کردم:" فدایت شوم بهتر است اینان بر سفره ای جداگانه بنشینند".امام فرمود:" ساکت باش, پروردگار همه یکی است. پدر و مادر همه یکی است و پاداش هم به اعمال است. )9)

یاسر، خادم حضرت می گوید: "امام رضا )علیه السلام) به ما فرموده بود:" اگر بالای سرتان ایستادم )و شما را برای کاری طلبیدم) و شما مشغول غذا خوردن بودید بر نخیزید تا غذایتان تمام شود:، به همین جهت بسیار اتفاق می افتاد که امام ما را صدا می کرد و در پاسخ او می گفتند:" به غذا خوردن مشغولند" و آن گرامی می فرمود: "بگذارید غذایشان تمام شود"". )10)


یکبار غریبی خدمت امام رسید و سلام کرد و گفت:" من از دوستداران شما و پدران و اجدادتان هستم. ازحج بازگشته ام و خرجی راه را تمام کرده ام اگر مایلید مبلغی به من مرحمت کنید تا خود را به وطنم برسانم و در آنجا معادل همان مبلغ را صدقه خواهم داد زیرا من در شهر خویش فقیر نیستم و اینک در سفر نیازمند مانده ام". امام برخاست و به اطاقی دیگر رفت واز پشت در دست خویش را بیرون آورد و فرمود:" این دویست دینار را بگیر و توشه راه کن و لازم نیست که از جانب من معادل آن صدقه دهی".


آن شخص نیز دینار ها را گرفت و رفت. از امام پرسیدند:" چرا چنین کردید که شما را هنگام گرفتن دینار ها نبیند؟" فرمود:" تا شرمندگی نیاز و سوال را در او نبینم ".)11)


امامان معصوم و گرامی ما در تربیت پیروان و راهنمایی ایشان تنها به گفتار اکتفا نمی کردند و در مورد اعمال آنان توجه و مراقبت ویژه ای مبذول می داشتند.


یکی از یاران امام رضا )علیه السلام) می گوید:" روزی همراه امام به خانه ایشان رفتم. غلامان حضرت مشغول بنایی بودند. امام در میان آنها غریبه ای دید و پرسید:" این کیست ؟" عرض کردند:" به ما کمک می کند و به او دستمزدی خواهیم داد".امام فرمود:" مزدش را تعیین کرده اید؟" گفتند:" نه هر چه بدهیم می پذیرد".امام برآشفت و به من فرمود:" من بارها به اینها گفته ام که هیچکس را نیاورید مگر آنکه قبلا مزدش را تعیین کنید و قرارداد ببندید. کسی که بدون قرارداد و تعیین مزد، کاری انجام می دهد، اگر سه برابر مزدش را بدهی باز گمان می کند مزدش را کم داده ای ولی اگر قرارداد ببندی و به مقدار معین شده بپردازی از تو خشنود خواهد بود که طبق قرار عمل     کرده ای و در این صورت اگر بیش از مقدار تعیین شده چیزی به او بدهی, هر چند کم و ناچیز باشد؛ می فهمد که بیشتر پرداخته ای و سپاسگزار خواهد بود"". )12)


خادم حضرت می گوید:" روزی خدمتکاران میوه ای می خوردند. آنها میوه را به تمامی نخورده و باقی آنرا دور ریختند. حضرت رضا )علیه السلام) به آنها فرمود:" سبحان الله اگر شما از آن بی نیاز هستید, آنرا به کسانی که بدان نیازمندند بدهید"".



مختصری از کلمات حکمت‌آمیز امام :     


امام فرمودند : "دوست هرکس عقل اوست و دشمن هرکس جهل و نادانی و حماقت است".     

امام فرمودند : "علم و دانش همانند گنجی می‌ماند که کلید آن سئوال است، پس بپرسید. خداوند شما را رحمت کند زیرا در این امرچهار طایفه دارای اجر می‌باشند :

     1- سئوال کننده           2- آموزنده  

     3- شنونده           4- پاسخ دهنده "

امام فرمودند :" مهرورزی و دوستی با مردم نصف عقل است".

امام فرمودند :"چیزی نیست که چشمانت آنرا  بنگرد مگر آنکه در آن پند و اندرزی است".

امام فرمودند :"  نظافت و پاکیزگی از اخلاق پیامبران است".


شهادت امام :


در نحوه به شهادت رسیدن امام نقل شده است که مأمون به یکی از خدمتکاران خویش دستور داده بود تا ناخن‌های دستش را بلند نگه دارد و بعد به او دستور دادتا دست خود را به زهر مخصوصی آلوده کند و در بین ناخن‌هایش زهر قرار دهد و اناری را با دستان زهر‌آلودش دانه کند و او دستور مأمون را اجابت کرد. مأمون نیز انار زهرآلوده را خدمت حضرت گذارد و اصرار کرد که امام ازآن انار تناول کنند.اما حضرت از خوردن امتناع فرمودند و مأمون اصرار کرد تا جایی‌که حضرت را تهدید به مرگ نمود و حضرت به جبر, قدری از آن انار مسموم تناول فرمودند. بعد از گذشت چند ساعت زهر اثر کرد و حال حضرت دگرگون گردید و صبح روز بعد در سحرگاه روز 29 صفر سال 203 هجری قمری امام رضا ) علیه السلام ) به شهادت رسیدند .


تدفین امام :


به قدرت و اراده الهی امام جواد ) علیه السلام ) فرزند و امام بعد از آن حضرت به دور از چشم دشمنان,  بدن مطهر ایشان را غسل داده وبر آن نماز گذاردند و پیکر پاک ایشان با مشایعت بسیاری از شیعیان و دوستداران آن حضرت در مشهد دفن گردید و قرنهاست که مزار این امام بزرگوار مایه برکت و مباهات ایرانیان است.


پانوشتها


)1)-  منتهی الاامال
)2)-  منتهی الاامال
)3)-   سوره مریم آیه 30
)4)-    عیون اخبارالرضا  جلد 1  صفحه 21
)5)-    اعلام الوری  صفحه 314
)6)-   اعلام الوری  صفحه 315
)7)-   اصول کافی جلد 6  صفحه 383
)8)-   عیون اخبارالرضا  جلد2  صفحه 174
)9)-   اصول کافی جلد 8  صفحه 230
)10)-  اصول کافی جلد 6  صفحه 298
)11)-   مناقب جلد 4  صفحه 360
)12) - اصول کافی جلد 5  صفحه 288

منبع
www.roshd.org

 

 

 

 

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٦ آبان ۱۳۸۸ توسط نمایه

مدیریت خلاق در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی

 تعاریف خلاقیت:

خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی مفاهیمی هستند که اغلب به جای یکدیگر به کار برده می شوند.  در تعریفی آمده است: "خلاقیت (Creativity) عبارت است از توانایی تلفیق ایده ها به شیوه ای منحصر به فرد برای برقراری ارتباط غیر معمول بین ایده های مختلف" و در جای دیگر خلاقیت این طور تعریف شده است: "توانایی ترکیب ایده ها در یک روش منحصر به فرد یا ایجاد پیوستگی بین ایده ها" و یا " به کارگیری توانائیهای ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید".  نوآوری (Innovation) فرآیند بکارگرفتن یک ایده خلاق و تبدیل آن به یک محصول، خدمت یا شیوه مفید می باشد.

به عبارت دیگر خلاقیت اشاره به قدرت ایجاد اندیشه های نو دارد و نو آوری به معنای کاربردی ساختن آن افکار نو و تازه است.

 کارآفرینی تمایل به پذیرش ریسک جهت بکار اندازی یک محصول جدید، خدمت جدید، فرایند جدید در سازمان است. تعدادی از افراد سازمان تمایل دارند که آینده را تغییر دهند و فکر می کنند که توانایی لازم برای ایجاد تغییر موفقیت آمیز در داخل سازمان را دارند که این افراد کارآفرینند.

تکنیک های خلاقیت:

1-    یورش فکری (Brain Storming)

2-    الگوبرداری از طبیعت (Bionics)

3-    تکنیک گروه اسمی (Nominal Grouping)

مراحل خلاقیت:

1-    کسب دیدگاه و نگرشی موافق نسبت به فکر (ایده)های نوین

2-    حساسیت نشان دادن نسبت به مساله

3-    آمادگی یافتن برای خلاقیت از طریق کسب مواد خام لازم

4-    به کارگیری سلاست فکر

5-    فعالیت ضمیر ناخودآگاه بر روی مساله

6-    درخشش ناگهانی یک فکر

عوامل سازنده خلاقیت:

1-    تخصص یا مهارت در یک زمینه

2-    تفکر خلاق و انعطاف پذیر

3-    انگیزه درونی

فرآیندهای حل خلاقانه مساله

1-    تحلیل محتوا:

2-    تشخیص مشکل

3-    شناسایی مشکل

4-    فرضیه سازی

5-    ایجاد شقوق مختلف

6-    ارزیابی و انتخاب بهترین راهکار

7-    اجرا

8-    کنترل

موانع خلاقیت:

1-    فقدان اعتماد به نفس

2-    ترس از انتقاد و شکست

3-    تمایل به همرنگی با جماعت

4-    فقدان تمرکز ذهنی

موانع حل خلاقانه مساله یا مشکل:

1-    موانع فردی:

الف- موانع ادراکی: عدم توانایی درک یک مساله یا اطلاعات مورد نیاز برای حل آن مثل اشتباه گرفتن علت و معلول

ب- موانع احساسی: زمانیکه تهدیدها متوجه نیازهای احساسی ما شوند مثل ترس از اشتباه یا مسخره شدن، بی صبری

ج- موانع ذهنی: عدم مهارت فکری لازم برای یافتن یک راه حل موفق یا عدم توانایی بکارگیری موثر آن راه حل

2-    موانع سازمانی: مثل سبک مدیریت، فقدان حمایت لازم، کار یکنواخت، انتظارات دیگران

3-  موانع فرهنگی: که از قبل به صورت قاعده یا اصل (خوب و بد) در جامعه شکل گرفتند و اختیار تفکر را از انسان سلب کردند مثل عدم علاقه به تغییر، تاکید بیش از حد به رقابت یا همکاری و ...

تقسیم بندی سازمانها بر اساس میزان خلاقیت:

1-    سازمانهای خلاق و نوآور

2-    سازمانهای محافظه کار و سنتی

3-    سازمانهایی با نوآوری های مقلدانه

4-    سازمانهایی با تئوریهای نو و خلاق (خلاقیت نظری)

شرایط محیط برای ایجاد خلاقیت در سازمان

1-    دسترسی راحت به مدیران برای ارائه افکار و نظرات

2-    بالابودن فرهنگ کارکنان و مدیران

3-  احترام به افراد و باورهای آنان و تقویت نظرات و عقاید جدید و آزادی تفکر و بکارگیری سیستم مدیریت استعداد (Talent Management System=TMS)

4-    ارائه خدمت مردمی و جذب آحاد مردم

5-    گردش شغلی مناسب

6-    انجام کار گروهی

7-    امنیت شغلی

8-    استقبال مدیران از عامل تغییر و آگاهی اعضای سازمان به اینکه تغییر به نفع آنها و سازمان است

9-    ایجاد محیط مشارکت

10-انعطاف پذیری سازمان در رویارویی با بحرانهایی که غالباً ناشی از رقابتهای اقتصادی است

11-داشتن ساختار ماتریسی و شبکه ای در سازمان (برای بروز خلاقیت این ساختار مناسب تر از تشکیلات بروکراتیک، مکانیستیک و غیر قابل انعطاف است)

12-وسعت منابع اطلاعاتی در سازمان و امکان تبادل اطلاعات بین واحدها

13-اعطاء مشاغل چالش انگیز به افراد خلاق

14-اعتقاد رهبر به ارزشمند بودن خلاقیت و انتقال این احساس به دیگران و ارزش قائل شدن برای افراد خلاق و سخت کوش

15-آموزش مستمر برای به روز درآوردن دانش افراد و آموختن مهارتهای تفکر خلاق

16-شناسایی افراد خلاق و بکارگیری نتایج حاصل از فعالیتهای خلاقانه آنها و دادن پاداش مناسب به افراد خلاق

17-ایجاد جو باز برای برقراری روابط متقابل بین اعضاء

18-شکیبایی در برابر شکست ها

19-تعیین اهداف به صورت مشخص و دادن آزادی عمل به اعضاء در جهت تامین آن اهداف

20-به کارگیری و جذب نیروهای خلاق و نوآور در سازمان

21-امکانات مناسب تحقیقاتی و مالی برای کوششهای نوآورانه

22-تبادل فرهنگی میان سازمانها و در کنار هم قراردادن افراد محافظه کار و سنتی با افراد نوجو و خلاق و ایجاد محیطی جهت مبادله اطلاعات

23-درک و همراهی اطرافیان از پیچیدگی کار فرد خلاق

24-بوجود آوردن دفترهای مخصوص برای کارکنانی که شایستگی لازم برای خلاقیت را دارند و دادن وقت برای خلاقیت (یا ایجاد واحدی مخصوص خلاقیت که در بعضی از سازمانهای به نام واحد تحقیق و توسعه وجود دارد)

25-برقراری سیستم پیشنهادات

خلاقیت در کتابخانه های و مراکز اطلاع رسانی

 خلاقیت به سازمانها، از جمله کتابخانه این امکان را می دهد که بیش از آنکه فقط بعد از وقوع تغییر نسبت به آن واکنش نشان دهند تغییراتی سازنده را که برای موجودیتشان ضروری است به وجود آورند.

برای ایجاد خلاقیت در سازمان فنون عملیاتی وجود دارد که رعایت چند عامل در مورد این فنون لازم است:

1-    کاربرد فنون عملیاتی خلاقیت باید تابع یک طرح پیشرونده باشد نه فعالیتی کوتاه مدت.

2-    برای دستیابی قطعی به اندیشه های سازنده باید دفعات زیادی تجربه را آزموده و کار را تکرار کرد.

3-    مدیریت باید از اندیشه های ارائه شده استفاده کند یا برای رد اندیشه ها توضیحی داشته باشد.

4-  تشویق خلاقیت کارمندان و برنامه ریزی برای خلاقیت آنان (که البته برنامه ریزی برای کارمند خلاق مستلزم آگاهی مدیر از نتایج بررسیهای شخصیت خلاق است که اساساً افراد خلاق درون نگرند و کارکردن در یک گروه بزرگ و همراهی با آنان برایشان دشوار است و انتقاد از وضع موجود سازمان دارند)

راههای ایجاد خلاقیت در کتابخانه

حدود 101 راه برای ایجاد، تشویق و پیشرفت خلاقیت تشخیص داده شده است که این راهها جرقه ای در خلاقیت بالقوه کارمندان ایجاد می کند. برخی از این راهها که در کتابخانه نیز کارآیی دارند عبارتند از:

1-    ریسک کردن

2-    پذیرفتن شکست

3-    پرورش صداقت و گشودگی، بازی آزاد، شوخ طبعی و آزادی

4-    تاکید بر روی نکات مثبت

5-    گروههای کاری خلاقیت را افزایش می دهند

6-    بررسی توسعه کارکنان

7-    فراهم کردن منابع

8-    پاداش به کارکنان

فهرست منابع:

1.     فیشانی، تیمور. خلاقیت و نوآوری در انسانها و سازمانها. تهران: ترمه، 1377.

2.     مقیمی، محمد. سازمان و مدیریت رویکردی پژوهشی. تهران: ترمه، 1377.

3.     سربی، عبدالمجید. «مقایسه موانع عمده خلاقیت در معلمان زن و مرد دوره ابتدایی ناحیه یک آموزش و پرورش شهرستان زنجان». پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، ۱۳۷۹.

4.     الوانی، مهدی. مدیریت عمومی. تهران: نشر نی، ۱۳72.

5.     رضاییان، علی. اصول مدیریت. تهران: سمت، 1373.

6.     اوانز، ادوارد. جی. فنون مدیریت برای کتابداران. ترجمه ناصری، فرشته. مشهد: آستان قدس رضوی، 1377.

7.     آروندی، سعید. «ارتباط موفقیت مدیران صنعتی با خلاقیت آنان». پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد رودهن)، ۱۳۸۱.

8.     باغدارنیا، مصطفی. «بررسی رابطه بین حل خلاقانه مساله توسط مدیران و جو سازمانی با عملکرد کارکنان ادارات آموزش و پرورش شهر تهران». پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد رودهن)، 1385.

9.     استونر، جیمز آرتور فینچ؛ فریمن، ادوارد. مدیریت. ترجمه پارساییان، علی؛ اعرابی، محمد. تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، ۱۳۷۵.

10. الهی، محمود. «بررسی عوامل موثر بر خلاقیت و نوآوری سازمانی از دیدگاه مدیران سازمانهای دولتی مرکز استان کرمان». پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد کرمان)، 1378.

11. طالب بیدختی، عباس؛ انوری، علیرضا. «خلاقیت و نوآوری در افراد و سازمانها». نشریه تفاهم، ۶و۵/ ۷/ ۸۴.

12. درویش، مهدی. «مدلی جامع برای معرفی خلاقیت در سازمانها». نشریه تحول اداری، شماره 18.

13. روحانی، عباس. «بهره گیری از خلاقیت و نوآوری در حل مشکلات سازمان». نشریه فولاد، شماره ۱۵۳.

14. «خلاقیت در سازمان». نشریه فرهنگ آشتی، ۱۶/ ۶/ ۸۲.

 15. Walton, graham." Theory, research, and practice in   library management 4: Creativity". Library management, vol. 1/2, 2008.(www.emeraldinsight.com)

16. upage.blogfa.com

 http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=860823019017.

18. http://www.knowclub.com/paper/?p=386

 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو