فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ شنبه ٢٧ تیر ۱۳۸۸ توسط نمایه

کتابخوان سیار و الاغش

 

به گزارش خبرگزاری فارس، مارک روژه، که شغل‌اش کتاب خواندن برای مردم است، قصد دارد مسیری پنج هزار کیلومتری را طی کند.
در این مسیر الاغ‌‌اش، «بابل»، که بارش کتاب است، او را همراهی می‌کند.

این کتابخوان حرفه‌ای در طول سفرش کتاب‌های مورد علاقه‌‌اش را با صدای بلند برای مردم می‌خواند.

هدف او این است که از هر شهر و روستایی که می‌گذرد جرقه‌هایی را در ذهن مردم در جهت تشویق ایشان به کتاب خواندن ایجاد کند.
این سفر اولین تجربه‌ این «کتاب‌خوان سیار» نیست.

او پیش از این هم، به همراه همسرش، دو سفر ادبی دیگر داشته است.

یکی سفر به دور فرانسه بوده در سال‌های 1997 تا 1998 و دیگری سفر مدیترانه‌ای او در سال‌های 2003 تا 2004. اما این‌بار او تنها سفر می‌کند، با بار متون و کتاب‌هایی که الاغ پنج ساله‌اش برایش حمل می‌کند.

 

مارک، بابل را از بین بیست و پنج کاندیدای دیگر انتخاب کرده است.

این الاغ قادر است شصت کیلو بار و بندیل (لباس و چادر مسافرتی و کاغذ و کتاب و...) را پنج ساعت در روز بدون خستگی و توقف حمل کند. چهار کتابفروش هزینه‌ی مالی این حیوان را تأمین کرده‌اند.

مارک روژه به خبرگزاری فرانسه می‌گوید: «من با بابل نمی‌خواهم سیرک سیار راه بیاندازم. می‌خواهم کتاب‌هایی را که دوست دارم و نتیجه‌ هفده سال کتاب‌خوانی من است با صدای بلند برای مردم بخوانم.»

در این میان کتاب‌هایی برای نوجوانان و کتاب‌هایی مثل «مجموعه اشعار» سروده لئوپولد سنگور هم یافت می‌شود، که از آنجا که بیشتر مخاطبان مارک آفریقایی هستند این می‌تواند برایشان جالب باشد.

روژه که در مالی به دنیا آمده و بزرگ شده‌ پاریس است، از سال 1992 به همه‌جا سر زده، از خانه‌ سالمندان گرفته تا بیمارستان و زندان، و در این مکان‌ها کتاب‌هایی را که مورد علاقه‌اش بوده برای مردم خوانده است.

اما این‌بار او می‌خواهد به اصل خودش باز گردد، «به جایی که در آنجا به دنیا آمده‌ام، در ارتفاعات باماکو». و مسافرتش را از سن-مالو، جایی که پدر و مادرش آنجا به خاک سپرده شده‌اند، شروع می‌کند.

در این مسیر او 5000 هزار کیلومتر را می‌پیماید، هر روز حدود 15 کیلومتر و 160 برنامه‌ی کتاب‌خوانی اجرا می‌کند.

حامی او در این سفر یونسکو است. بعد از دو هفته پیاده‌روی این مرد حدوداً پنجاه ساله خودش را «خارج از زمان و مکان می‌یابد،‌ انگار که دارد در یک کتاب سفر می‌کند.»

پایان سفر مارک و الاغ‌اش بابل ژوئن 2010 پیش‌بینی شده است.

 


نوشته شده در تاريخ شنبه ٢٧ تیر ۱۳۸۸ توسط نمایه

کتابخانه سیار

 

 


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢۱ تیر ۱۳۸۸ توسط نمایه

حرفه‌ای ها چگونه می‌خوانند؟

مروری بر روش مطالعه پرسش محور

حکایت کتاب خوانی من

وقتی می‌گفتم «بله»، همه امیدم به دو کتاب خوبی بود که درباره این موضوع داشتم. موضوع، «عقل‌گرایی در تفسیر المیزان» بود، و جواب بله من، به درخواست مقاله‌ای درباره آن.

بله را دادم و یک راست آمدم خانه. کتابها را پیدا کردم؛ یادم آمد که یکی را پارسال خوانده‌ام و دیگری را هنوز از شرمندگی‌اش در نیامده‌ام. آن را که مثلاً خوانده بودم، به قول علما تورق کردم؛ اما ناگهان یک بار دیگر متوجه همان واقعیت تلخ و تکراری شدم: تقریباً هیچی از آن یادم نمانده بود! راستی چرا؟ حافظه من که بدک نیست. پس چرا تقریباً هیچی از کتابی که پارسال خوانده‌ام، درخاطرم نمانده است؟ اگر مقصود از خواندن، فهمیدن و یادآوری آن در مواقع لزوم است، این نوع کتاب‌خوانی چه سودی دارد؟ مگر اینکه قصد دیگری از خریدن کتاب و خواندن آن داشته باشم!

گرچه مقصود از کتاب، آن فن بود

گر تواش بالش کنی هم می‌شود

از دو حال بیرون نیست: یا اشکال در نوع خواندن من است یا همه کتابهای دنیا مشکل دارند! دومی را نمی‌شود ثابت کرد؛ ثابت هم بشود، دردی را از من دوا نمی‌کند. پس گویا چاره‌ای نیست جز اینکه از مرکب ابلیس (یا همان خر شیطان) پایین بیایم و خود را متهم به نابلدی در خواندن و فهمیدن کنم .

آری؛ «خواندن» هم اصول و روشهایی دارد که فراگیری آنها درعین آنکه آسان است، پر از فایده و بازدهی است. امتحانش ضرر ندارد.

 

◊ حرفه‌ای ها چگونه می‌خوانند؟

روش مطالعه پرسش محور(1) یکی از موثرترین روشهای مطالعه است که کارایی فراوانی در افزایش یادگیری دارد. در این روش، شما نگرانیهای زیر را ندارید:

 

● می‌خوانم، اما یاد نمی‌گیرم!

سئوال کردن، یکی از کارآمدترین راه‌های غلبه بر این نگرانی است. زیرا عدم توانایی خواننده در تمرکز حواس و یا وجود اضطراب در فرد (به ویژه برای امتحان) منجر به درک و گیرندگی ضعیف و پایین وی از مطالب می‌شود.

هنگام مطالعه، با طرح سوالات مناسب، می‌توانید نسبت به مطالعه و میزان فهم خود کسب اعتماد کرده، از نگرانیهای خود بکاهید.

 

● معمولاً هنگام مطالعه، سئوالی برای من پیش نمی‌آید!

اگر به طور طبیعی هنگام مطالعه یک متن، احساس کنجکاوی نمی‌کنید، باید آگاهانه بکوشید تا از طریق طرح سئوالات، این کنجکاوی را در خود برانگیزید. مثلاً می‌توانید با سئوالی کردن عنوان کتاب، یا موضوعات و سرفصلها، این کنجکاوی را در خود ایجاد کنید. بدین ترتیب حس‌ کنجکاوی شما تحریک می‌شود و خود را در فرایند مطالعه، فعال‌تر حس می‌کنید.

حتی با پاسخ دادن به سوالات ساده خود، برای شما رضایتی حاصل می‌شود که زمینه را برای طرح پرسشهای بیشتر و دشوارتر فراهم می‌کند. تمرین این روش، عادت سوال کردن را هنگام مطالعه، در شما افزایش می‌دهد.

 

● هنگام مطالعه، زود خسته می‌شوم!

 

1- از تنوع و تغییر ذائقه- به هر وسیله‌ای- غافل نباشید.

خواندن بی‌وقفه، هر کسی را خسته می‌کند. برای رفع و دفع خستگی، حتی‌الامکان مطالب مشابه را پشت سر هم نخوانید و در اثنای مطالعات خود، فرصتی را برای خواندن اشعار، داستانهای کوتاه، زندگی‌نامه‌ها و طرائف الحکم(2) قرار دهید.

 

2- تغییر و جابه‌جایی حالت بدنی هم بی‌تأثیر نیست.

بیش از یک ساعت مطالعه، کارایی را کاهش می‌دهد. در پایان هر ساعت مطالعه، به خود استراحت دهید و هرگز برای چندین ساعت متوالی مطالعه نکنید. پنج تا ده دقیقه تنفس در پایان هر ساعت مفید است.

 

● سئوال کردن را از کجا شروع کنم؟

خواننده حرفه‌ای، از هر فرصتی برای سؤال کردن استفاده می‌کند. در تمام اوقات به طرح سئوالات خود بپردازید: پیش از مطالعه، هنگام مطالعه، بعد از مطالعه…

طرح سئوال قبل از مطالعه، قدرت پیش‌بینی و علاقه شما را افزایش می‌دهد و در هنگام مطالعه، علاقه شما را ثابت نگه می‌دارد و به شما کمک می‌کند که مطالب دشوار را تجزیه وتحلیل کنید، و بعد از مطالعه، نشان می‌دهد درک شما از مطالب، چه اندازه و در چه سطحی است.

 

● کتابهای دشوار را چگونه بخوانم؟

طرح سئوال هنگام مطالعه متنهای دشوار، رودربایستی شما را با متن کم، و مسیر مطالعه را برای شما باز می‌کند، آهسته آهسته، احساس علاقه می‌کنید که کتاب را تا پایان بخوانید.

سئوال کردن به شما کمک می‌کند تا مطالب دشوار یا مطالبی را که به آنها علاقه ندارید، تجزیه و تحلیل کنید و آنها را بهتر بفهمید. پس از طرح سئوال، برای یافتن جواب، رغبت بیشتری به خواندن در خود احساس می‌کنید. مثلاً می‌توانید یک عنوان یا سرفصل یا جمله اول یک پاراگراف را به یک جمله سئوالی تبدیل کنید تا برای ادامه مطلب و پیدا کردن پاسخ تحریک شوید.

برای مثال، می‌توان از عبارت زیر:

فرق مفهوم «جنس» و «فصل» در این است که «جنس» مورد تقسیم واقع می‌شود؛ ولی «فصل» تقسیم کننده «جنس» است.

سئوالات زیر را مطرح کرد:

- بالاخره فرق مفهوم «جنس» و «فصل» چیست؟

- منظور از مورد تقسیم واقع شدن و مقسم بودن چیست؟

- آیا تنها همین فرق بین «جنس» و «فصل» وجود دارد؟

- اگر «جنس» و «فصل» را مستقلاً تعریف کنیم، آیا می‌توانیم این فرق را بهتر بفهمیم یا حتی فرقهای احتمالی دیگری را پیدا کنیم؟

- آیا شباهتی نیز بین این دو مفهوم وجود دارد؟

- دانستن فرق این دو مفهوم چه سودی دارد و در کجا استفاده می‌شود؟

 

◊ همچنین برای خواندن یک کتاب دشوار:

 

1- متنهای طولانی و بلند را تجزیه کنید.

 

2- در مطالعه از روش «پس ختام»(3) سود برید.

این روش؛ برای خواندن و فهم کتابهای دشوار، بسیار مفید و موثر است و مشتمل بر شش مرحله است:

1- خواندن اجمالی: هنگامی که می‌خواهید مطالعه کتاب دشواری را آغاز کنید، بهتر است قبل از خواندن کامل و جزء به جزء آن، ابتدا یک بار به طور اجمالی و سریع، کتاب را مرور کنید تا یک برداشت کلی از موضوع و قسمتهای مهم آن داشته باشید.

2- سئوال: برای هر قسمت یا فصلی از یک کتاب که می‌خوانید، متناسب با هدفی که از مطالعه دارید، سؤالهایی را طرح کنید. از عنوانهای کلی، فرعی و پاراگرفهای مقدمه و نتیجه، سئوال بسازید.

مثلا از خود بپرسید که به چه دلیل می‌خواهید این کتاب را بخوانید؟ به عبارت دیگر انتظار دارید از خواندن این کتاب چه چیزی عایدتان شود؟

پرسش از این هدف مطالعه، طرح فکری شما را نسبت به مطلب، روشن می‌سازد و علاقه و دلبستگی خاصی را برای مطالعه در شما ایجاد می‌کند.

در بسیاری از افراد، پس از طرح این سئوال، وابستگی خاصی به متن ایجاد می‌شود و این کلید فهم متن است.

3- خواندن: در این مرحله، مطلب یا موضوع را بخوانید.

4- تفکر: سعی کنید با تفکر درباره مطالبی که می‌خوانید، آنها را بفهمید و به آنها معنا بدهید.

5- از حفظ گفتن: پس از خواندن هر قسمت، بکوشید مطالب مهم آن را به یاد آورید و برای خود بازگو کنید. ضمن این کار به سئوالهایی که طرح کرده‌اید، بیندیشید.

6- مرور کردن: وقتی که خواندن تمام کتاب یا کلّ مطلب را به پایان رساندید، آن را مرور یا بازبینی کنید. بهترین راه مرور کردن این است که بکوشید تا بدون مراجعه به متن، سئوالهای مهم را جواب دهید.

 

3- با مؤلف، گفت و گو یا مباحثه کنید.

لزومی ندارد که دسترسی حضوری به مولف داشته باشید. شما می‌توانید با مولف، یک مکالمه ذهنی داشته باشید و سوالات خود را از او بپرسید.

- مبنای فکری شما برای این مسئله چیست؟

- من این قسمت از حرفهای شما را نمی‌توانم بپذیرم؛ چون…

- کاربردهای علمی این مطلب چیست؟

- آیا منظور شما از این مطلب، آن است که…

از طرح سئوالات دشوار نهراسید. حتی سئوالاتی که فکر می‌کنید پاسخ دادن به آنها برای مولف هم دشوار است!

 

◊ اکنون کتاب را ببندید، و ….

 

● آموخته‌های خود را ارزیابی کنید.

بعد از خواندن مطالب با طرح پرسش می‌توانید میزان فهم خود را از مطالب ارزیابی کنید. این گونه سئوالات، شما را برای بحثهای کلاسی، امتحانات و تهیه مقالات تحقیقی آماده می‌کند.

 

● مطالب را تجزیه و تحلیل کنید.

اگر هنگام مطالعه، سوالات خوبی مطرح کرده باشید، باید بتوانید از درک سطحی مطالب بگذرید و قادر به تجزیه و تحلیل آنها به طور عمیق باشید.

اگر این توانایی را ندارید، یک بار دیگر متن را با سوالات جدی‌تری بخوانید.

 

● انتقاد کنید

اگر مطالب را تا حدّ رضایت‌بخشی فهمیده باشید، باید بتوانید درباره نظم داخلی مطالب، ارزش اثر و اعتبار آن، سوالات انتقادی مطرح کنید.

همچنین می‌توانید درباره دسته‌بندی مطالب، اهمیت و روابط آنها با دانسته‌های قبلی خود، انتقاد کنید.

 

● در بازنویسی کتاب به مولف کمک کنید.

شاید مولف بخواهد کتاب خود را ویرایش علمی کند. خود را دست کم نگیرید. در این کار به او کمک کنید. انتقادها و پیشنهادهای خود را در حاشیه کتابتان یادداشت کنید.

 

◊ بد نیست بدانید که …

«اشکال کردن» غیر از «سوال کردن» است.

باید مرز بین «سؤال کردن» و «اشکال کردن» مشخص شود. مهم‌ترین تفاوت سؤال و انتقاد آن است که :

انتقاد پس از فهم کامل مطلب صورت می‌گیرد؛ در حالی که سؤال به منظور فهم و درک مطلب مطرح می‌شود. به عبارت دیگر، خواننده‌ای که سؤال می‌کند، می‌داند که هنوز به دیدگاه مورد نظر نویسنده دست نیافته است؛ پس سؤال می‌کند تا مطلب را بفهمد.

اگر مرز بین «سؤال» و «انتقاد» مشخص نشود، ممکن است سؤال کننده، پرسش خود را با لحن انتقادی مطرح کند و این مسئله سبب می‌شود تا پاسخی که نویسنده در کتاب خود بیان کرده است، مسیر همواری برای رسیدن به ذهن پرسشگر نیابد.

 

پاورقی‌ها:

1- Inquiry Reading

2- «دلها ملول می‌گردند همچون بدنها؛ پس برای آنها آماده کنید، حکمتهای تازه را» (نهج‌البلاغه، حکمت 91)

3- روش «پس ختام» یا «SQ4R» از حروف اول کلمات ذیل تشکیل شده است:

Survey (خواندن اجمالی)، Question (سئوال کردن)، Read (خواندن)، Reflect (تفکر)، Recite (از حفظ گفتن)، Review (مرور کردن).

منبع: سایت  باشگاه اندیشه  به نقل از مجموعه بروشورهای خشت اول، شماره 1

 


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٧ تیر ۱۳۸۸ توسط نمایه

فهرست نویسی در دورۀ اسلامی

(بخش دوم و پایانی)

دکتر رضا مصطفوی سبزواری

فهرست نامه های زیر نیز که برای نسخه های خطی فارسی، عربی و اردوی موجود در گنجینه های نسخه های خطی هند فراهم گردیده اندکی از بسیار هاست .

1 – فهرست نسخ فارسی اورینتل پبلک لائبریری ، بانکی پور، مسمی به مراۀ العلوم ، خان بهادر مولوی عبدالمقتد، به اهتمام مولوی محمد عبدالخلاق صاحب،صادق پور پریس، 1925م.

2 – فهرست مخطوطات فارسی خدابخش اورینتل پبلک لائبریری ، پتنا مسمی به مرآۀ العلوم ، سید اطهر شیر ، 1967م.

3 – فهرست نسخ قلمی (عربی ، فارسی و اردو) سبحان الله اورینتل لائبریری، مسلم یونیورستی علیگره، سید کامل حسین ، علیگره، 1929م.

4 – فهرست مخطوطات ، کتابخانۀ مولانا آزاد، علیگره مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ شیفته ، سید محمود حسن قیصر امروهوی ، زیر نگرانی سید محمد حسین رضوی ، علیگره ، 1982م.

5 – فهرست مخطوطات کتابخانۀ مولانا آزاد، علیگره مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ احسن مارهروی ، سید محمود حسن قیصر امروهوی زیر نگرانی سید محمد حسین رضوی ، علیگره ، 1983م.

6 – فهرست مخطوطات کتابخانۀ مولانا آزاد، مسلم یونیورستی ، ذخیرۀ آفتاب، سید محمد حسین رضوی زیر نگرانی سید محمود حسن قیصر امروهوی ، علیگره، 1406 هـ . / 1985م.

7 – فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان ، احمد منزوی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد ، اردیبهشت ماه 1365 هـ . ش / 1406 هـ . / 1986م.

8 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ گنج بخش ، احمد منزوی، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، اسلام آباد ، بهمن ماه 1359 هـ . ش

9 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ گنج بخش ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، محمد حسین تسبیحی ، جلد یکم ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، راولپندی ، پاکستان 1971م.

10 – فهرست نسخه های خطی فارسی موزۀ ملی پاکستان ، کراچی سید عارف نوشاهی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد 1362 هـ. ش / 1404 هـ . ق .

11 – فهرست نسخه های خطی فارسی انجمن ترقی اردو ، کراچی ، سید عارف نوشاهی ، باهمکاری با مرکزتحقیقات فارسی ایران و پاکستان و ادارۀ معارف نوشاهیه (ناحیۀ گجرات) ، اسلام آباد ، اردیبهشت ماه 1363 هـ . ش / شعبان المعظم 1404 هـ.

12 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ موسسۀ کاما، گنجینۀ مانکجی ، بمبئی ، دکتر سید مهدی غروی ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان ، اسلام آباد ، خرداد ماه 1365 هـ. ش / 1406 هـ . 1986م.

13 – فهرست نسخه های خطی تحقیق و اشاعت کتابخانۀ کشمیر و کتابخانۀ حمیدیه ، بهوپال ، مرکز تحقیقات زبان فارسی در هند ، خانۀ فرهنگ جمهوری اسلامی ایران ، دهلی نو ، بهمن ماه 1363 هـ . ش / فوریه 1986م.

14 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ ندوۀ العلماء لکهنؤ، مرکز تحقیقات فارسی در هند ، دهلی نو 1365هـ . / 1986م.

15 – فهرست نسخه های خطی کتابخانۀ راجه محمود آباد لکهنو، مرکز تحقیقات فارسی ، رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران ، دهلی نو ، بهمن ماه 1366 هـ . ش / جمادی الثانی 1408 هـ.

16 – تذکرۀ مخطوطات ادارۀ ادبیات اردو ، حیدرآباد ، دکتر سید محی الدّین قادری زور ، ژوئن 1957م.

17 – تذکرۀ اردو مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو،حیدرآباد، دکتر سید محی الدّین قادری زور، جلد اول ، ترقی اردو بیورو، دهلی نو، ژانویه – مارس 1984.

18 – تذکرۀ مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو، حیدرآباد، دکتر سید محیی الدّین قادری زور ، ترقی اردو بیورو ، دهلی نو ، ژانویه – مارس 1984م.

19 – تذکرۀ مخطوطات کتب خانۀ ادارۀ ادبیات اردو ، حیدرآباد، دکتر سید محی الدّین قادری زور ، ترقی اردو بیورو، دهلی نو، ژانویه – مارس 1984م.

20 – فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ موسسۀ تحقیقات علوم شرقی ، میسور (ایالت کارناتکا)پروفسور سید محمود حسین ، چاپ انجمن فارسی ، دهلی .

21 – دست نویس نسخ خطی عربی و فارسی کتابخانۀ مرکز مطالعات آسیا ، دانشگاه کشمیر ، نگاشته : جی.آر.بت، سال 1982م.

22 – فیشهای مربوط به نسخ خطی عربی و فارسی کتابخانۀ های مختلف تهیه شده در مرکز تحقیقات فارسی ، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایرن ، دهلی نو .

23 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ ذاکر حسین جامعۀ ملیه اسلامیه ، دهلی نو.

24 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مؤسسۀ مطالعات اسلامی جامعۀ همدرد، تغلق آباد ، دهلی نو.

25 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ موزۀ ملی، دهلی نو.

26 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مولانا آزاد، مسلم یونیورستی ، علیگره.

27 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ نواب سر مزمل الله خان ، علیگره.

28 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ تاگور، دانشگاه لکهنو، لکهنو.

29 – دست نویس کتاب های فارسی و عربی کتابخانۀ دانشگاه لکهنو.

30 - نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ ناصریه ، لکهنو.

31 – نسخه های خطی کتابخانۀ شخصی پروفسور مسعود حسن رضوی ، لکهنو

32 – نسخه های خطی فارسی ، بهندارکر اورینتل ریسرچ انستیتوت،  پونا.

33  – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ دانشگاه پتنا، بهار.

                                                34 – فهرست نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ دارالعلوم بلخیه فتوحیه ، پتنا.

                                                35 – نسخه های خطی فارسی و عربی کتابخانۀ مجیبیه بدریه ، پهلواری شریف، پتنا.

36 – Catalogue Raisonne of the Arabic, Hindustani, Persian and Turkish Manuscripts in the Mulla Firuz Library, Edward Rehatsek, M.C.F, Bombay, 1873.

37 – List of Arabic and Persian Manuscripts acquired on behalf of the Government of India by the Asiatic Society of Bengal during 1903- 07, E. Denison Ross, 1908.

38 – Subject Catalogue of Arabic, Persian and Urdu Books in the Public Library, Allahabad, The suprintendent, Government Press, United Provinces. 1927.

39 – Catalogue of Oriental Manuscripts in the Lucknow University Library, Lucknow, Kali Prasad, 1951.

40 – A Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Banaras Hindu University Library, Dr. Amrit Lal Ishrat, Banaras Hindu University, Varanasi.

41 – Catalogue of the Arabic, Persian and Hindustani Manuscripts of the Libraries of the King of Oudh, A. Sprenger, M.D.Calcutta,Vol. I,1854.

42 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Curzon Collection, Asiatic Society of Bengal, Waldimir Ivanow, Calcutta 1926.

43 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, First Supplement, Calcutta. 1927.

44 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, Second Supplement, Calcutta. 1928.

45 – Concise Descriptive Catalogue of the Persian Manuscripts in the Collection of the Asiatic Society of Bengal, Wladimir Ivanow, Calcutta.1985.

46 – Catalogue of the Arabic and Persian Manuscripts in the Oriental Public Library at Bankipore (Persian Poets Firdausi to Hafiz), Maulvi Abdul Muqtadir, Patna, 1962.

47 – Catalogue of Persian and Arabic Manuscripts of Saulat Public Library, Abid Raza Bedar, Saulat Public Library, Rampur, U.P. 1966.

48 – An Alphabetical Index of Persian , Arabic and Urdu Manuscripts in the State Archives of Uttar Pradesh, 1968.

49 – Catalogue of the Persian Manuscripts in the Maulana Azad Library, Aligarh Muslim University, Dr. Athar Abbas Rizvi, Aligarh, 1969.

50 – Catalogue of Manuscripts in the Maulana Azad Library , Aligarh Muslim University , Habib Ganj Collection (Persian) , A.M.U.,Aligarh. Vol. I, Part I, 1981.

51 – Catalogue of Manuscripts in the Maulana Azad Library, Aligarh Muslim University , Habib Ganj Collection (Persian) , Vol. I, Part II, Aligarh, 1985.

52 – Hand list of Manuscripts Pabjab Archives, Patiala (Punjab).

53 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol.IV( Poetry), 1967.

54 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol.VI (Poetry), 1975.

55 – A Catalogue of Persian Manuscripts in the Salar Jung Museum and Library, Hyderabad, Vol. VIII (Poetry), 1983.

56 – "Qasr-i'Ilm" A Bibliographical Survey of Arabic and Persian Rare Works of Tonk, Arabic and Persian Research Institute , Tonk, Rajasthan, Shaukat Ali Khan, 1980.

57 – Descriptive Catalogue of the Persian , Urdu and Arabic Manuscripts in the Dacca University Library, A.B.M. Habibullah and M. Siddiq Khan, Vol. I, 1966.

58 – Persian Manuscripts in the National Museum of Pakistan at Karachi, Mohammad Ashraf, 1971

مآخذ و پانوشتها

 

1 – اقراء باسم ربک الذی خلق . خلق الانسان من علق . اقراء و ربک الاکرم . الذی علم بالقلم ، علم الانسان ما لم یعلم (علق / 4 – 1 )

2 – ن و القلم و ما یسطرون (قلم / 1 )

3 – ر.ک : معجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم چ مطبعه دار الکتب المصریه – قاهره 1364 صفحه های 5 – 591.

4 – الکتب بساتین العلماء . الذریعه به نقل کتاب زیر بنای تمدن اسلامی ص 69.

5 – القلب یتکل علی الکتابه به نقل منیۀ المرید فی آداب المفید و المستفید . ترجمه دکتر سید محمد باقر حجتی ص 482 خرداد 59 از انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

6 – ر.ک : خرده اوستا از استاد پور داوود.

7 – ر.ک مروج الذهب مسعودی و الفهرست ابن ندیم.

8 – در کاوشهای سال 1312 در تخت جمشید گنجینه ای شامل سی هزار تخته لوح به دست آمده است. (ر.ک گزارش باستان شناسی سال 1329).

9 – ر.ک : لغت نامه دهخدا، زیر اوستا

10 – گزیدۀ اشعار رودکی به همّت دکتر شعار ودکتر انوری ، ص 146.

11 – مقدمۀ قدیم شاهنامه (مقالۀ علامه قزوینی ) هزارۀ فردوسی . از انتشارات دنیای کتاب، سال 1362 صفحه 165.

12 – ر.ک : راز بقای تمدن و فرهنگ ایران از دکتر حسینعلی ممتحن از انتشارات دانشگاه ملی (سابق ) ص 36.

13 – به نقل کتاب گنج و گنجینه به تحقیق دکتر علی اکبر خان محمدی از نشریات دفتر روابط عمومی کتابخانۀ – شهریور 1360 ص 25.

14 – ماخذ اخیر همان صفحه

15 – تاریخ بیهق به تصحیح شادروان استاد احمد بهمنیار ص 175.

16 – مثلاً شواهد زیر :

بدیهه گفته ست اندر کتابخانه

 

به فر دولت شاهنشه مظفر

مسعود سعد (دیوان مصحح رشید یاسمی – امیر کبیر – 1362 صفحه 237)

یا:

کتبخانۀ پارسی هرچه بود

 

اشارت چنان شد که آرند زود

یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     (نظامی)

یتیمی که نا کرده قرآن درست

 

کتبخانۀ هفت ملت بشست

یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     (سعدی)

از کتبخانه وَ عَلَّمنا

 

ذوق علمی چشیده ام که مپرس

و یا :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               (مولوی)

چون شدید برفت شداد به جای وی نشست او کتابخوان و زیرک بود خدیجه به نزد ورقه آمد که کتابخوان و زیرک بود ( قصص الانبیاء)

17 – ر.ک : کتاب النقض ص 112، روضات الجنات ص 478 به بعد.

18 – ر.ک : احسن التقاسیم صفحه 449 به بعد و معجم الادبا  در ذکر کتابخانۀ بهاء الدوله دیلمی .

19 – ر.ک : پورسینا ، سعید نفیسی صفحه 65 به بعد .

20 – ر.ک: احسن التقاسیم صفحه 413

21 – معجم الادبا، ج 2 ، ص 315.

22 – ر.ک : جهانگشای جوینی ج 3 ، ص 244، (تنی چند را از اعیان قزوین به الموت فرستادند تا کتبخانه های حسن صباح و اسلاف جلال الدّین بدیدند.

23 – مسعود سعد سلمان شاعر معروف «کتابداری» آن را به عهده داشته است :

دارالکتب امروز به بنده است مفوض

 

این عزو شرف گشت مرا رتبت والا

(دیوان مسعود سعد به تصحیح رشید یاسمی / 18)

24 – مطلع السعدین ج 2 ص 589.

25 – ر.ک : تذکره شوشتر

26 – ر.ک : ترجمه محاسن اصفهان ، ص 63.

27 – ر.ک: تاریخ طبرستان ص 4.

28 – ر.ک : معجم البلدان یاقوت ، ذیل «مرو»

29 – ر.ک : نسخۀ خطی نفیس منشات خواجه در کتابخانۀ حاجی محمد نخجوانی.

30 – ر.ک : بدایع الازمان ، ص 27.

31 – ر.ک : آثار البلاد و کتاب النقص ، ص 12.

32 – جامع نصیری ، ص 452.

33 – تاریخ کرمان موسوم به سمط العلی للحضرۀ العلیا، ص 43.

34 – بنا بر نقل مقدمه کتاب جوامع احکام النجوم از ابوالقاسم بن حسین بیهقی .

35 – برای اطلاع از دو کتابخانۀ اخیر که مورد استفادۀ نویسنده تاریخ بیهق قرار گرفته مراجعه شود به پاورقی مقدمه تاریخ بیهق به تصحیح استاد بهمنیار صفحه .«ید».

36 – ر.ک : مناظرات امام فخر رازی ، ص 28.

37 – 38  - دربارۀ این دو کتابخانۀ ابن فندق می نویسد :« و خواجه ابوالفضل بیهقی تاریخ آل محمود ساخته است به پارسی زیادت از سی مجلد در کتابخانۀ سرخس بود و بعضی در کتبخانه مدرسه خاتون مهد عراق به نیشابور» (تاریخ بیهق ص 20)

39 – گفته اند ابو نصر بن سبکتکین برادر سلطان محمود آنرا بنا کرده است .

40 – منسوب به ابو اسحاق اسفراینی (متوفی 417) نوشته اند : اهل عراق و خراسان به علم او مقرند ومدرسۀ مشهور نیشابور را برای او بنا کردند. ر.ک: لغت نامۀ دهخدا ذیل اسفراینی .

41 – منسوب به ابوسعید اسماعیل بن علی بن منشی استرآبادی .

42 – فهرست یاد شده تحت شماره 1406 از سوی انتشارات دانشگاه تهران با تصحیح و ترجمه و تعلیق استاد دکتر مهدی محقق در شهریور ماه 1366 انتشار یافته است.

43 – این کتاب ظاهراً هنوز چاپ نشده، ر.ک: شماره پنج نشریه کتابخانۀ ملّی تبریز ، 1 مرداد 1341 مقاله آقای عبدالعلی کارنگ تحت عنوان :« آثار ثقۀ الاسلام شهید.»

علاوه بر ماخذ یاد شدۀ بالا که ذیل هر مورد با ذکر شماره ذکر گردیده ، منابع زیر نیز به مناسبت مورد مراجعه و استفاده بوده است:

44 – ایران شهر ج یک و دو ، نشریه شماره 22 کمسیون ملی یونسکو چ 1342.

45 – فهرستنامه کتابشناسی های ایران تألیف ایرج افشار شماره اول بهمن 1342.

46 – دیوان مسعود سعد سلمان به تصحیح رشید یاسمی از انتشارات امیر کبیر 1362.

47 – تاریخچۀ کتابخانۀ های ایران و کتابخانۀ های عمومی گرد آورنده رکن الدّین همایون فرخ، از نشریات سازمان کتابخانۀ های عمومی شهرداری تهران آبان 1344.

48 – مقدمۀ ابن خلدون ترجمه محمد پروین گنابادی (دو مجلد) از انتشارات علمی و فرهنگی چ پنجم 1366.

49 – آداب تعلیم و تعلم در اسلام ، نگارش و ترجمه دکتر سید محمد باقر حجتی، نشر فرهنگ اسلامی، 1359ش.

50 – ر.ک : تذکره نویسی در هند و پاکستان تألیف دکتر علیرضا نقوی از انتشارات علمی ، تهران 1343ش.

51 – ر.ک : تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان ( از بابر تا اورنگ زیب ) نگارش دکتر آفتاب اصغر، از انتشارات خانۀ فرهنگ لاهور ، آذر ماه 1364.

52 – ر.ک : فرهنگ نویسی فارسی در هند و پاکستان تألیف دکتر شهریار نقوی از انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ 1341.

53 – ر.ک : «فهرست چاپخانه های شبه قاره » ، از دکتر شریف حسین قاسمی مجله قند پارسی از انتشارات رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران –دهلی شماره 6 زمستان 1372.

*****


 

                                                                            

* - استاد دانشگاه علامه طباطبایی – تهران



 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو