فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

فهرست نویسی در دورۀ اسلامی

(بخش اول)

دکتر رضا مصطفوی سبزواری *

چکیده:

                                                کتاب و تعلیم در تمدّن اسلامی پایگاهی رفیع دارد . از قول امام جعفر صادق(ع) نقل کرده اند « جان و روح انسان برنبشتار تکیه کرده و بدان آرام می گیرد» تردیدی نیست که در کشور کهن سال ایران کتاب و کتابت عمری به درازایی تاریخ و تمدّن آن دارد. گزارشگران تعداد کتابهای موجود در کتابخانه های مراغه و بغداد و قاهره را از هشتاد هزار نسخه تا یک میلیون و حتی چهار میلیون نسخۀ کتاب  یاد کرده اند . فهرست نامه های فراهم آمده حکایت از آن دارد که دانش دوستی بدان پایگاهی رسیده بود که ضرورت تـدوین آنها را جـهت استـفاده ایـجاب میکرد. برخی از آنها فهرست ابن الندیم، تألیف 377 هـ . ق ، کشف الظنون حاجی خلیفه (م 1068 هـ . ق) ایضاح المکنون و هدایۀ العارفین، تألیف اسماعیل پاشا بغدادی (م 1339 هـ . ق ) ارشاد القاصد از ابن اکفانی (م 749 هـ . ق ) مرآت الکتب علی آقا ثقۀ الاسلام (م 1330 هـ . ق)، مفتاح السعاده و مصباح السیاده از طاشکبری زاده (م 968 هـ . ق ) ، الذریعه الی التصانیف الشیعه از آقا بزرگ تهرانی و فرزندش ع.منزوی، فهرست مؤلفان علمی و فنّی فارسی قرون چهارم و پنجم هجری از دکتر غلام حسین صدیقی ، فهرست کتابهایی چاپی فارسی، تألیف خان بابا مشار در پنج مجلد از آغاز صنعت چاپ تا 1345 ش می باشند. باید متذکّر گردیم که در کلّیه کشورهای منطقه صد ها فهرست نامه ها به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی و اردو و ترکی تدوین ومنتشر گردیده که در سراسر جهان ، مورد استفادۀ محافل علمی و فرهنگی و پژوهشی می باشند که به بعضی از آنها  اشارت شده .

***

                                                کتاب یکی از تجلّیات مبارک تمدن بشری در درازای زندگی و تکامل معنوی اوست که در ایران زمین سابقه ای بسیار طولانی دارد. از پیش از اسلام آگاهی کافی نداریم ولی در دورۀ اسلامی از کتاب وفهرست نویسی برای کتابخانۀ ها اطلاعاتی مستند به دست داریم. «کتاب» و « تعلیم » در تمدّن اسلامی پایگاهی رفیع دارد تا بدان اندازه که نخستین پیام پروردگار به رسول اکرم(ص) با «اقراء » آغاز می گردد و در آن به آموختن و تعلیم سفارش می شود (1) . نیز در کلام الهی «قلم» یعنی وسیلۀ کتابت مورد سوگند قرار می گیرد (2) و حدود سیصد و بیست بار واژۀ کتاب و مشتقات آن به کار می رود (3) جانشیان پیامبر اکرم(ص) نیز برای کتاب ارجی فوق العاده قائل بودند. مولای متقیان «کتابها» را یعنی در حقیقت کتابخانه را گردش گاه دانشمندان می دانستند(4) و نیز از قول امام جعفر صادق نقل کرده اند که : « جـان و روح انـسان بـر نبشتار تکـیه کـرده و بـدان آرام میگیرد».(5) از سویی دیگر ایرانیان نیز خود تمدنی بسیار قدیمی داشتند، متخصّصان خط شناس نخستین خطی را که در ایران باستان سابقه ای تاریخی داشته، خط « دین دبیره» دانسته اند که کتاب اوستا به آن نگارش یافته و طبق اسناد معتبر اختراع آن را دو هزار سال پیش از میلاد مسیح دانسته اند (6). پیدایی خط ، وجود اسناد مکتوب را تایید می کند علاوه بر کتاب اوستا بسیاری کتابها و نوشته های دیگر حداقل مانند فرمانهای حاکمان ونامه ها ی فرمانروایان وقت و همچنین کتابهایی در زمینه های سیاست و ارشاد مردم وغیره وجود داشته است وشکی نیست که این نوشته ها و کتب به پیش از اختراع کاغذ برمیگردد و ما شواهد و اسناد معتبری نیز از نوشتن بر روی الواح گل پخته یا پوست درخت یا گاو و سنگ وغیره در دست داریم (7)که بسیاری از آنها تاکنون نیز باقی مانده است (8). مثلاً نوشته اند : زردشت در سال سی ام پادشاهی گشتاسب اوستا را با خطی زرین بر روی دوازده هزار پوست گاو برگشتاسب عرضه داشت(9). شکی نیست که در کشوری کهن سال و باستانی چون ایران کتاب و کتابت عمری به درازای تمدن و تاریخ آن دارد و به گفته رودکی :

تا جهان بود از سر آدم فراز

 

کس نبود از راه دانش بی نیاز

مردمان بخرد اندر هر زمان

 

راه دانش را به هر گونه زبان

گرد کردند و گرامی داشتند

 

تا به سنگ اندر همی بنگاشتند (10)

                                                باتوجه به دو نکته اخیر توجه به کتاب و کتابخانۀ و کتابت در دورۀ اسلامی حداقل در ایران روشن می گردد ، چه از سویی سابقۀ دیرینۀ علاقه به خط و کتابت در سرزمین باستانی ایران و از سویی دیگر عنایت و حمایت خاص پیشوایان دینی ما در دورۀ اسلامی سبب گردیده تا کتاب و کتاب خوانی از رونق خاصی برخوردار گردد. در نخستین متنهای پارسی دری بجا مانده از روزگاران پیشین شواهدی داریم که تایید می کند تألیف و تدوین کتاب دست کم تا زمان نوشتن آن متن ها مراحل ابتدایی را پشت سرگذاشته بوده و چنان پایگاهی یافته که باید « هفت چیز» را به جای می آورده اند:

                                                در مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری که بعد از دو یا سه متن قدیمی بازمانده از روزگاران کهن ، باید آن را قدیم ترین نثر فارسی موجود به حساب آورد و به نیمۀ نخستین سـدۀ چـهارم هـ . ق و سـال 346 مربوط میگردد،روش تألیف «کتاب» یا برابر فارسی آن «نامه» چـنین بیان میگردد:

                                                «پس دانایان که نامه خواهند ساختن ایذون سزد که هفت چیزی به جای آورند، مر نامه را یکی بنیاد نامه یکی فرنامه سدیگر هنرنامه چهارم نام خداوند نامه  پنجم مایه و اندازۀ سخن پیوستن ششم نشان دادن از دانش آن کس که نامه از بهر اوست هفتم درهای هر سخنی نگاه داشتن...»(11)

                                                تعداد کتابهای موجود در کتابخانۀ های مسلمانان به نقل بعضی از مؤرّخان با درنظر گرفتن کمی کاغذ و لوازم التحریر در آن زمان بسیار شگفت انگیز می نماید: جرجی زیدان محقق مسیحی عرب ( بیروت 1816 – 1914 قاهره) کتابهای کتابخانۀ سلطنتی قاهره را یک میلیون مجلّد و کتابهای کتابخانۀ « بیت الحکمه » بغداد بزرگترین کتابخانه و مرکز تحقیقات ادبی و علمی دورۀ عباسیان را چهار میلیون مجلّد و کتابهای موجود در کتابخانۀ رصدخانۀ مراغه را نیز چهار میلیون مجلد ذکر می کند (12) ابن جوزی (متوفی به 597 هـ . ق ) تعداد کتابهای مدرسۀ نظامیۀ بغداد را شش هزار مجلّد ذکر کرده که دایم به تزاید بوده و کتابهای «خزانۀ الکتب » مدرسه مستنصریه بغداد را هشتاد هزار مجلد نفیس یاد کرده اند (14).

                                                متون معتبر ادب فارسی به مناسبت از وجود کتابخانۀ های گرانبهای دیگری در ایران خبر می دهد. مثلاً  ابن فندق نویسندۀ تاریخ بیهقی در شرح حال ابوالفضل بیهقی و تاریخ بیهقی می نویسد :« و آن همانا سی مجلد منصف زیادت باشد ، از آن مجلدی چند در کتابخانۀ سرخس دیدم و مجلدی چند در کتابخانۀ مهد عراق و مجلدی چند در دست هر «کسی» (15) و اصولاً نفس استعمال الفاظ  کتابخانه «کتبخانه »، «دارالکتب » و  «کتاب خوان » و الفاظ مشابه دیگر در متون یاد شدۀ قدیمی فارسی بر وجود آنها در قرون اولیۀ اسلامی حکایت دارد (16)

                                                همچنین از کتابخانۀ های شخصی علما و دانشمندان دورۀ اسلامی و دیگر کتابخانۀ هایی که متون یاد شده از وجود آنها خبر می دهد . می توان به عنوان نمونه کتابخانۀ های زیر را یاد کرد.  

                                                کتابخانۀ صاحب بن عباد (وزیر دانشمند ایرانی که گفته اند در ری بوده و صدو هفده هزار مجلد کتاب داشته و چهار صد شتر آن را می کشیده است ) – کتابخانۀ جاحظ – کتابخانۀ الکندی – کتابخانۀ فتح بن خاقان معروف به خزانۀ الحکمۀ – کتابخانۀ وزیر آل بویه در ری – کتابخانۀ علم الهدی سید مرتضی (17) کتابخانۀ ابو الوفاء بن سلمه در همدان – کتابخانۀ رشید وطواط در خوارزم - کتابخانۀ مدرسۀ صابونی در نیشابور – کتابخانۀ آل خجند در اصفهان – کتابخانۀ عضد الدوله دیلمی در شیراز (18) – کتابخانۀ نوح بن منصور در بخارا (19)(که مورد استفادۀ ابو علی سینا قرار میگرفته است ) کتابخانه های مدارس نظامیه در نیشابور و بغداد – کتابخانۀ رامهرمز (20) و کتابخانۀ ری (21) ( که فهرست آن ده مجلد بوده است ) و کتابخانۀ الموت (22) کتابخانۀ غزنه (23) – کتابخانۀ تیموریان در هرات (24) – کتابخانۀ بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در اردبیل – کتابخانۀ خاندان شوشتری در شوشتر(25) – کتابخانۀ مسجد عتیق اصفهان (26) – دارالکتب رستم بن علی در طبرستان (27) – کتابخانۀ های مسجد کمالیه و عزیزیه در مرو (28) – کتابخانۀ ربع رشیدی (بنای ربع رشیدی از یادگارهای خواجه رشید الدّین فضل الله همدانی ( 718 – 645 هـ . ق ) دبیر با لیاقت سلطان محمد خدا بنده است و چنانکه از دو نامۀ او به پسرانش مستفاد می گردد، به منزلۀ دانشگاهی بوده همه علوم  آن روزگار در آنجا تدریس می شده و شش هزار دانشجو داشته، خواجه رشید تعداد کتابهای آنجا را شصت هزار نوشته است (29) – کتابخانۀ مسجد جامع گواشیر در بردسیر (30) – کتابخانۀ بوطاهر خاتونی در ساوه (31) کتابخانۀ مشهد رضا (ع) – کتابخانۀ رکنیه در یزد (32) – کتابخانۀ مسجد قطبیه در کرمان (33) – کتابخانۀ مسجد جامع منیعی نیشابور (در سال 548 در حملۀ غزان ویران گردید) – کتابخانۀ دار السنه نیشابور (تأسیس در سال 330 به همت ابوالعباس محمد بن الحسن ایوب صبغی) – کتابخانۀ بیهقی در بیهق (34) – کتابخانۀ شمس المعالی ابوالمظفر امیر اسماعیل گیلکی در طبس – کتابخانۀ خاندان بلعمی – کتابخانۀ امام حسن بن محمد قطان در مرو نیز کتابخانۀ علی بن مطهر در مرو (35) – کتابخانۀ شجری در نیشابور ( مؤسس ، مسعود بن ناصر الشجری متوفی به سال 477) – کتابخانۀ ابو حامد محمد عزالی در طوس (36) ، کتابخانۀ سرخس (37) – کتابخانۀ مدرسه خاتون مهد عراق (38) – کتابخانۀ مدرسه سعیدیه (یا سعدیه) نیشابور (39) – کتابخانۀ مدرسۀ بیهقیۀ نیشابور که پیش از نظامیۀ آنجا ساخته شده است. کتابخانۀ اسفراینی نیشابور  (40) – کتابخانۀ ابو سعید نیشابور (41) . بعضی دانشمندان ایرانی نیز تعداد تألیفات شان به اندازه ای بوده که خود فهرستی بـرای آنها تنظیم می کرده اند از آن جمله میتوان کتاب «فهرست کتابهای رازی و نامهای کتابهای بیرونی » (42) تألیف ابوریحان بیرونی را نام برد.

                                                فهرست نامه ها و مجموعه های فراهم آمده از نام کتابها در دورۀ یاد شده حکایت از آن دارد که دانش دوستی و عنایت به کتاب بدان پایگاهی رسیده بود که ضرورت تدوین فهرست نامه هایی را ایجاب می کرد که فهرست نامه های زیر که به عنوان نمونه ذکر می گردد ، اندکی از بسیار هاست .

الفهرست : یا فهرست العلوم تألیف ابوالفرج ابن اسحاق بن یعقوب الندیم بغدادی تألیف سال 377 هـ . ق که در آن فهرست کتب همراه با شرح حال مختصر مؤلفان آنها با ترتیبی موضوعی در ده مقاله تدوین یافته است .

         دانشمندان اروپایی از سدۀ هفدهم میلادی الفهرست را می شناخته اند و برای آن ارزش و اعتبار قائل بوده اند . فلوگل خاورشناس مشهور آلمانی نسخه های آن را که در وین و لیدن و پاریس موجود بود مقابله کرد تا برای چاپ آماده کند، امّا پس از پانزده سال کار بر روی آن درگذشت و کتاب زیر نظر هرمان ردیگر H.Roediger واوگوست مولر A.Muller به سال 1871 در لایپزیک در 1360 صفحه به چاپ رسید.

 

کشف الظنون عن اسامی الکتب والفنون : تألیف حاجی خلیفه شامل نام کتابهای فارسی ، عربی و ترکی تا زمان مؤلف (فوت 1068 هـ. ق ) و نیز تعریفهایی از علوم مختلف است که مکرّر در لایپزیک و استانبول به چاپ رسیده است. این کتاب الفبایی و در بردارندۀ کتابهای دورۀ اسلامی و مؤلفان آنهاست که نویسندۀ آنها را در کتابخانۀ های عثمانی دیده بوده و شامل حدود بیست و پنج هزار نام کتاب با مشخصات آنهاست . این فهرستنامه همراه با فهرستها و ملحقاتی وسیله فلوگل به چاپ رسیده است.

 

ایضاح المکنون فی الذیل علی الکشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون :

تألیف اسماعیل پاشا بن محمد امین البابانی مشهور به بغدادی (م1339 هـ . ق ) ، به همان شیوۀ کشف الظنون است و بر ذکر نام حدود پانزده هزار نام کتابی که در کشف الظنون نیامده و یا بعد تألیف گردیده ، اشتمال دارد.

 

هدایۀ العارفین (اسماء المؤلّفین و آثار المصنّفین ) در دو مجلّد از همان اسماعیل پاشا که سالهای 5 – 1951 زیر نظر رفعت بیگله و محمد کمال اینال در استابنول به چاپ رسیده است .

 

ارشاد القاصد الی اسنی المقاصد : از ابن اکفانی سنجاری(متوفی 749 هـ . ق ) این فهرستنامه شامل نام کتابهای مهم هر یک از علوم است و به سال 1318 هـ . ق در هند و به سال 1908م در بیروت زیور طبع یافته است .

 

مرآت الکتب : از میرزا علی آقا ثقۀ الاسلام (م 1330 هـ . ق ) شامل هفت مجلّد در شرح حال و آثار علمای شیعه است (43)

 

مفتاح السعاده و مصباح السیاده : از عصام الدّین ابی الخیر احمد بن مولا مصلح الدّین مصطفی ملقب به طاشکبری زاده (م 968 هـ. ق ) اصل کتاب به عربی است که وسیلۀ فرزند مؤلف کمال الدّین به ترکی نیز ترجمه گردیده است. مفتاح السعاده در سالهای 1328 تا 1356 هـ . ق در سه مجلد در حیدرآباد هند به چاپ رسیده است .

 

الذریعه الی تصانیف الشیعه : از شیخ آغا بزرگ تهرانی و فرزندش ع. منزوی در ذکر کتابهای فارسی یا عربی مؤلفین شیعه یکی دیگر از امّهات فهرست نامه های کتابهای دورۀ اسلامی است.

 

فهرست مؤلفان علمی و فنی فارسی : متعلق به قرون چهارم و پنجم هـ. ق از دکتر غلامحسین صدیقی در مقدمۀ قراضۀ طبیعیات از انتشارات انجمن آثار ملّی ، سال 1332 ش شامل نام حدود نود و پنج کتاب، یکی دیگر از این فهرست نامه ها است.

                                                فهرست کتابهای چاپی فارسی تألیف خان بابا مشار در سه مجلد شامل نام کتابهای فارسی از آغاز صنعت تا پایان سال 1345 ش همراه با مشخصات آنها از انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب . سال 1352 ش.

                                                علاوه بر فهرست نامه های یاد شده ، مجموعه های پراکنده بسیار دیگری نیز در سالهای اخیر به صورت مستقل و یا به پیوست دیگر کتابها انتشار یافته است و فهرست نامه های نسخه های خطّی فارسی یا عربی موجود در کتابخانۀ های مختلف ایران و جهان و همچنین فهرست کتابهای چاپی کتابخانۀ های ایران که درنیم قرن اخیر تدوین یافته نیز جزو همین فهرست نامه های مفیدی است که بر روی هم نقش حساس و زیر بنایی پژوهشهای مربوط به کتاب و کتابشناسی را به عهده داشته است.

 

تدوین وتألیف کتاب به زبان فارسی و عربی به محدوده جغرافیایی ایران کنونی محدود نمیگردد و در دیگر کشورهای اسلامی نیز گسترش کم سابقه ای داشته که از آن جمله شبه قاره هند، یکی از بزرگترین این مراکز به شمار می رود و در آن خِطۀ پهناور شعر و ادب فارسی یکی از پایه های اصلی «کمالیات » همواره مورد توجه خاص دولتمردان گورکانی محسوب می گردید و هر شاه یا حاکمی که می خواست براریکه قدرت تکیه زند باید «ادبیات » می آموخت و در حقیقت ادب مفهومی وسیع به معنای «فرهنگ» داشت. در چنین شرایطی تألیف کتاب و فراهم آوردندیوانها و مجموعه های شعری و تذکره ها (49) و تاریخ ها (50) و لغت نامه های فارسی (51) و نهایتا «فهرستنامه نویسی برای آنها رونقی تمام داشت.

                                                نگاهی به فهرست چاپخانه های شبه قاره (52) در شهرهای زیر که بعضی از آنها جمعیت زیادی هم نداشته ، نشان می دهد که چاپ کتابهای فارسی، عربی و اردو (که زبان رسمی مسلمانان شبه قاره محسوب می گردد) تا چه اندازه رونق داشته است . محل چاپخانه های شبه قاره بر اساس پشت جلد کتابهایی که در آن شهرها به چاپ رسیده ، شهرهای زیر بوده است:

آگره، اله آباد، امرتسر، اکبر آباد، اورنگ آباد، بریلی، بمبئی ، بنارس، بهوپال ، بهاولپور، پتنا(عظیم آباد)، حیدرآباد، دیوبند، دهلی، راولپندی، رامپور، سهارنپور، علیگر، کانپور، کراچی، کلکته، گورکهپور، لاهور، لکهنو، مدراس، مرشدآباد، ملتان ، میروت ، مرادآباد...

فهرست نویسی کتب فارسی ، عربی و اردو چه خطی یا چاپی در دورۀ اسلامی در هند رواج داشت و به عنوان نمونه می توان فهرستهای زیر را نقل کرد:

 

کشف الحجب والاستار عن اسماء الکتب و الاسفار: از مولانا سید اعجاز حسین نیشابوری (م 1268 هـ. ق ) که نام 3414 کتاب از مولفین شیعه امامیه را در بردارد . این کتاب به سال 1330 هـ . ق جزو انتشارات انجمن آسیایی کلکته به همت محمد هدایت حسین انتشار یافته است .

 

تألیف القلب الالیف فی فهرست مؤالیف : که در قرن یازدهم هجری قمری وسیله شیخ عبدالحق دهلوی تألیف گردیده است .

 

الثقافه الاسلامیه فی الهند : تألیف عبدالحی حسنی لکنهوی دربردارنده نام کتابها و دانشمندان علوم مختلف که به سال 1341 هـ . ق در دمشق به چاپ رسیده .

محبوب الالباب : از خدابخش خان عظیم آبادی که شامل فهرست کتابهای نادری است که در اختیار خود او بوده است .

 



 

* - استاد دانشگاه علامه طباطبایی – تهران 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٢٠ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

کتاب به شکل تی شرت!!

 

 

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٢٠ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه
کتاب درمانی چیست ؟

کتاب درمانی یک واژه قدیمی است. مفهوم اساسی کتاب درمانی، بازپروری از راه خواندن است. فکر کتاب درمانی از آن جا بر می خیزد که انسان به تعیین هویت با دیگران از راه ادبیات و هنر علاقمند است. کتاب درمانی تعامل بین خواننده و ادبیات است. در روش درمان با کتاب، مطالب خواندنی که در اختیار خواننده قرار می‌گیرد، تاثیر درمانی و شفابخشی دارد.

اگرچه این مفهوم طیف گسترده ای از کاربری ها را در بر می گیرد، در این بخش ما تنها به کاربری آن در گستره کودکان و نوجوانان در بحران می پردازیم: زمانی که کودکان و نوجوانان با مشکلات اجتماعی، احساسی یا شخصی رو به رو هستند و نیاز به کتاب درمانی دارند.

متخصصین رشد و پرورش کودکان، بارها، کتاب درمانی را برای مواردی که کودکان در فشارهای روحی مانند بستری بودن در بیمارستان، از دست دادن دوست و جدایی والدین،‌ یا در شرایط جنگ و رخداد های طبیعی همچون سیل و زلزله قرار می گیرند، توصیه کرده‌اند. ادبیات می‌تواند کودکان را در درک عواطف خود، همذات‌پنداری با شخصیت‌هایی که احساس‌های مشابه را تجربه می‌کنند و نیز کسب بینشی نوین نسبت به چگونگی برخورد دیگران با همان مشکلات، یاری رساند.کتاب می‌تواند نقشی همچون آینه را برای کودکان بازی کند؛ به این معنا که بازتاب‌‌دهنده‌ی ویژگی‌های ظاهری، روابط، احساس‌ها، اندیشه‌های آن‌ها در پیرامونشان باشد. همچنین کتاب می‌تواند چون پنجره‌ای رو به جهان باشد که کودکان را به نگاه فراتری از خود و پیرامون‌شان دعوت کند تا با شخصیت‌ها و شرایط پیوند برقرار نمایند.

ادبیات به چهار شیوه در رشد عاطفی کودکان سهیم می‌شود. نخست، ادبیات به کودکان ثابت می‌کند که در بسیاری از احساس‌ها مانند دیگران هستند و این ‌که بروز این احساس‌ها و عواطف در آن‌ها امری عادی و طبیعی است. دوم، ادبیات، هرگونه احساس را از نقطه‌نظرهای گوناگون به بررسی می‌گیرد و تصویری کامل از آن به دست می‌دهد و برپایه‌ی اصولی، آن احساس ویژه را شناسایی می‌کند. سوم، کنش‌های شخصیت‌های گوناگون نقطه‌نظرهایی را برای شیوه‌های برخورد با عواطفی ویژه ارائه می‌دهد. چهارم، ادبیات به روشنی نشان می‌دهد که هر فرد عواطف گوناگونی را تجربه می‌کند و دیگر این ‌که این عواطف گاهی در تضاد و کشمکش با یکدیگر قرار می‌گیرند.

کودکان هنگام کتاب درمانی سه فرایند را تجربه می کنند: فرایند همانند سازی، فرایند پالایش روانی و فرایند بینش درون.

 از آن جا که کودکان و نوجوانان در بیشتر موارد خود را به جای شخصیت های کتاب یا قهرمان های  اصلی داستان می گذارند، چنانچه در پروژه های کتاب درمانی، کتاب های مناسبی گزینش شوند، همانند سازی به آن ها کمک می کند تا مشکلات خود را شناسایی کنند و هنگامی که در می یابند در رویارویی با این گونه مشکلات تنها نیستند،‌ احساس آرامش و امنیت می کنند و از تنهایی و تشویش آن ها کاسته می شود. زمانی که این همانند سازی صورت گرفت،‌ فرایند پالایش روانی نیز انجام می شود. کودک و نوجوان از جنبه احساسی در گیر داستان می شود و می تواند احساسات خود را در شرایطی امن بروز دهد. با همانند سازی و پالایش روانی، کودک و نوجوان برای تجزیه و تحلیل مشکلات خود توانمندتر می شود. این گونه تحلیل ها سبب افزایش آگاهی و در ک عمیق تر آن ها از خود و ارتباط با دیگران می شود. این خود آگاهی کودک و نوجوان را قادر می سازد تا دریافت های خود را از رخدادها دگرگون کند و رفتارهایش را بهبود بخشد.

کتاب درمانی می تواند به شکل انفرادی و یا گروهی انجام شود. در کتاب درمانی های انفرادی، ‌کتابی برای یک فرد خاص با یک نیاز ویژه برگزیده می شود. آن کودک یا نوجوان خاص می تواند کتاب را خود بخواند یا برایش خوانده شود. فعالیت هایی که پس از خواندن کتاب طراحی شده اند به شکل انفرادی با آن کودک و یا نوجوان انجام شود. کودک و یا نوجوان درباره آن کتاب با آموزگار، کتابدار و یا هر فرد بزرگسال که با او کار می کند، می تواند گفت و گو کند،‌ گزارشی درباره داستان بنویسد و یا احساسات خود را به شکل هنر نقاشی یا هر گونه دیگر از هنر بیان کند. در این پروسه کودک و نوجوان از فشار های احساسی رها می شود و در ضمن با تحلیل ارزش های اخلاقی و برانگیخته شدن تفکر انتقادی در او، بر خود آگاهی او افزوده می شود و می تواند ارزیابی های شخصی و اجتماعی خود را بهبود بخشد. نتیجه آن خواهد شد  که او رفتارش را بهبود بخشد و بتواند موضوع های مهم زندگی را درک کند.

در کتاب درمانی های گروهی، کودکان و نوجوانان داستانی را بلند می خوانند یا برایشان کتابی خوانده می شود. گفت و گوی گروهی و فعالیت های جمعی در پی این خواندن انجام می شود. آن ها در این بحث ها در می یابند که تنها نیستند و می توانند مشکلات خود را با دیگران سهیم شوند. 

اگرچه کتاب درمانی برای حل مشکلات کودکان در بحران است، اما تنها به این موارد محدود نمی شود. به طور کلی ادبیاتی که زندگی کودکان را بازتاب می دهد، می تواند کودکان را در حل مشکلات و ناشناخته های زندگی خود یاری دهد.

گام های کتاب درمانی

• شناسایی نیازهای کودکان و نوجوانان مورد هدف

• گزینش مواد مناسب:

- کتاب ها باید در سطح درک و علاقه کودکان باشند.

- درونمایه داستان ها با نیازهای کودکان منطبق باشند.

• طرح داستان باید واقعگرا باشد و خلاقیت کودکان را درحل مشکلات برانگیزاند.

طراحی فضا و زمان نشست ها (از پیش مخاطبان را درباره چگونگی گرداندن جلسه آگاه کنید).

• طراحی فعالیت های پس از کتاب خوانی

 - گفت و گو درباره داستان یا کتاب

 - نوشتن درباره کتاب یا داستان،‌ نقاشی و اجرای نمایش

• برانگیختن کودکان برای فعالیت ها بیشتر (پرسش های بیشتر درباره موضوع کتاب یا داستان).

• اختصاص زمان استراحتی به کودکان – دادن فرصتی برای واکنش آن ها به داستان 

• معرفی فعالیت های بیشتر :

- بازگویی دوباره داستان

- گفت و گوی عمیق تر درباره داستان (برای نمونه می توان  درباره کارهای درست و غلط شخصیت های اصلی، ضعف و قوت آن ها، درباره اصول اخلاقی و قوانین  بیشتر گفت و گو کرد).

- فعالیت های هنری (صحنه هایی از داستان را تصویرگری کنند، با استفاده از کلاژ عکس و روزنامه تصویرهایی از داستان را بازنمایی کنند).  

- نوشتن خلاق (برای نمونه داستان را به شکل دیگری بازنویسی کنند، ‌تصمیم های شخصیت های داستان را تجزیه و تحلیل کنند)

- نمایش خلاق (نقش بازی کنند، و یا با ساختن عروسک های داستان، آن را به شکل نمایش عروسکی اجرا کنند)

گزینش کتاب :

گزینش کتاب در جلسه های کتاب درمانی یکی از دشوارترین و حساس ترین مراحل به شمار می آید. بزرگسالانی که جلسات کتاب درمانی را برای کودکان و نوجوانان به شکل فردی یا گروهی ساماندهی می کنند، باید از یکسو با مشکلات گروه مخاطبان آشنا باشند و از سوی دیگر با شناحتی که از کتاب های کودکان و نوجوانان دارند بتوانند بهترین گزینش ها را برای کتاب درمانی داشته باشند. برای نمونه اگر کودک خردسالی از تنهایی یا تاریکی بترسد، فرد بزرگسال می تواند کتاب «خرس کوچولو، خوابت نمی برد؟» اثر مارتین ودل را که بر ترس خرس کوچولو از تاریکی متمرکز می‌شود، برگزیند. در این کتاب دلسوزی، مهربانی و درک خرس بزرگ، به خرس کوچک کمک می‌کند تا بر ترس خود چیره شود.

از این گونه کتاب ها که مشکلات کودکان و نوجوانان را بازتاب می دهند، بی شمارند. تنها باید دانست کدام کتاب برای کدام مشکلات گزینش شود و در اختیار مخاطبان قرار گیرد .

منابع: 

Nola Kortner Aiex.”Bibliotherapy” . ERIC Clearinghouse on reading, English, and communication Digest 82.

Mardziah Hayati Abdullah(2002) “ What is Bibliotherapy?” ERIC Clearinghouse on reading, English, and communication Digest 177,EDO-CS-02-08[2]


نوشته شده در تاريخ شنبه ۱٦ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

کتاب و کتابداری در چین (بخش دوم و پایانی)

 

تأسیس کتابخانه‏های عمومی

در اواخر قرن نوزدهم، چین به تدریج، درهای خود را به روی غرب گشود. و برخی از نخبگان سیاسی و دانشگاهی، ایده‏های پیشرفته غربی را پذیرفته و به دنبال آن، فرهنگ و علوم غربی را در چین رواج دادند.

از آنجا که، کتابخانه مهمترین مرکز نشر ایده‏ها و دانش جدید بود شمار زیادی کتابخانه در همین دوران در سطوح مرکزی و استانی و توسط ارگان‏های دولتی و دانشگاهها تأسیس گردید. کتابخانه مشهور «برج گویوئه» نخستین کتابخانه مدرن چینی در سال 1902- 1204 تأسیس گردید که یکی از اهداف آن‏روشنگری و احیای فکری مردم ازطریق آموزش بود. دراین برج، کتاب‏های غربی و روزنامه‏های جدیدالانتشار و نشریات ادواری این کشور در اختیار مردم قرار می‏گرفت و درب سالن‏های مطالعه این کتابخانه، به روی عموم مردم باز بود. این کتابخانه فقط یک مرکز نگهداری کتاب به حساب نمی‏آمد بلکه از طریق آن، خدمات مفیدی به خوانندگان کتاب ارائه می‏شد. درعین حال، مقررات مدیریتی و سیستم جدید طبقه‏بندی کتاب در آن به نحو مطلوبی اجرا می‏گردید.

با شروع قرن بیستم شمار بیشتری کتابخانه مدرن در استان‏های جه‏جیانگ، هوبی، فوجیان و هونان تأسیس و درهای این مراکز به روی عموم مردم گشوده شود.

تا سال 1914، مجموعه 18 کتابخانه استانی در چین ساخته شد و کتابخانه پایتخت اکنون به کتابخانه ملی تبدیل شده درسال 1912م. به صورت رسمی افتتاح و به روی مردم باز شد.

همزمان کتابخانه‏های دانشگاهی نیز دراین کشور شکل گرفت و از جمله آنها می‏توان به کتابخانه دانشگاههای پایتخت چینگخوا و تربیت‏معلم، اشاره کرد.

دردهه 1930م. تمامی دانشگاهها و دانشکده‏های سراسر چین، کتابخانه ویژه خود را تأسیس کردند مضافا این که، شماری از کتابخانه‏های تخصصی و شخصی نیز بوجود آمد.

درسال 1938م. به شمار کتابخانه‏های چین به 5196 باب رسید ولی به دلیل آغاز جنگ ضدژاپنی درچین و درپیامد آن، جنگهای داخلی این کشور، فقط 391باب از این کتابخانه‏ها توانستند تا سال 1949م. که جمهوری خلق چین تأسیس گردید، ادامه حیات دهند.

دربیش از پنجاه سال گذشته، سیستم کتابخانه در چین به سرعت رشد کرده‏است که شامل: کتابخانه‏های عمومی، دانشگاهی، پژوهشی - تخصصی، شخصی و کتابخانه‏هایی به اشکال مختلف می‏شود. طبق آمار، درسال1995م. شمار کتابخانه‏های سراسر چین به 258 هزار باب رسید. براساس آمار رسمی، شمار کتابخانه‏های عمومی سراسر کشور به 2767 باب با مجموع 350 میلیون جلد کتاب می‏رسد.

مضافا این که درسیستم‏های ساختاری قابلیت‏های حرفه‏ای و سطح و کیفیت ارائه خدمات کتابخانه‏ای بهبود چشمگیری حاصل شده‏است. درحال حاضر، دولت چین با اختصاص سرمایه‏های بیشتر درحال توسعه کتابخانه‏های کشور است و مقررات و قوانین حاکم بر مدیریت کتابخانه‏های کشور تنظیم شده و به اجرا درآمده است.

نخستین کتابخانه مدرن چین

اولین کتابخانه مدرن چین، کتابخانه «گویوئه» است که درسال1902 م. توسط فردی به نام «شو شولان» در شهر «شائوشینگ» دراستان «جه‏جیانگ» در جنوب شرق چین تأسیس و درسال1904م. به روی مردم، بازگشایی شد.

این کتابخانه، نه تنها کتب کلاسیک چینی، بلکه آثار غربی را در خود جای داده و مجموع کتاب‏های موجود در آن، به 70 هزار جلد می‏رسید.

این کتابخانه، اولین کتابخانه‏ای بود که خوانندگان و علاقمندان به کتاب می‏توانستند آزادانه از کتاب‏های آن استفاده کنند.

در حقیقت، هدف «شولان» این بود که کتاب‏هایی را که شخصا جمع‏آوری کرده است در اختیار مردم قرار دهد. او به هیچوجه علاقه‏ای به شیوه کتابداری درگذشته که منجر به جمع‏آوری کتاب بود، نداشت و امکان استفاده عمومی از کتب را فراهم ساخت. این کتابخانه دارای اتاق مطالعه و 60 صندلی برای خوانندگان و یک اتاق مطالعه روزنامه بود و هر روز درساعات مشخصی به روی عموم باز بود و برای بازدیدکنندگان، کارت عضویت کتابخانه صادر می‏گردید. و به امانت‏گرفتن کتاب نیز دراین کتابخانه همانند کتابخانه‏های غربی اجرا می‏شد و در آن نشریات ادواری و کتب قدیمی نیز نگهداری می‏شد.

کتابخانه شولان به عنوان یک کتابخانه عمومی، منابع بیشتری نسبت به کتابخانه‏های قبلی خود داشت و خدمات مختلف و بهتری به خوانندگان در زمینه فرهنگی ز آموزش ارائه می‏کرد. به تدریج نشریات ادواری و کتب معاصر نیز به کتب این کتابخانه افزوده گشت و از کمک‏های مردمی نیز برای رونق‏دادن به این کتابخانه استفاده گردید و شمار متقاضیان استفاده از کتابخانه افزایش یافت.

«شولان» پس از گشایش درهای کتابخانه به روی مردم، مقررات مدیریتی نیز برای اداره آن به اجرا گذارد و سیستم سنتی دسته‏بندی کتاب را مورد اصلاح قرار داده و از روش‏های جدید برای طبقه‏بندی و عنوان‏بندی کتاب‏ها و سیستم مدیریتی این کتابخانه استفاده کرد.

درسال 1932م. مقام‏های محلی اداره کتابخانه را به دست گرفتند و در مدت نیم قرن نام آن، بارها تغییر کرد و نهایتا کتابخانه «شائوشینگ» نامگذاری شد که امروز نیز به همین اسم شناخته می‏شود.

اکنون این کتابخانه، یک مرکز آموزش و اطلاع‏رسانی مدرن و محل نگهداری 440 هزار جلد کتاب است که بیش از 160 هزار جلد از آنها کتاب‏های قدیمی است که همه آنها در دسترس مردم قرار دارد و به امانت داده می‏شود.

درسال‏های اخیر، این کتابخانه با توجه به اجرای فناوری شبکه‏ای و دیجیتالی، مدرن‏تر و با کتابخانه‏های داخلی و خارجی و موءسسات دیگر مرتبط شده‏است. دراین کتابخانه، اطلاعات زیادی در مورد منطقه «شائوشینگ» نگهداری می‏شود که در هیچ کتابخانه دیگر موجود نیست. مراجعه‏کنندگان می‏توانند ازطریق سایت اینترنتی کتابخانه، به کلیه کتاب‏ها و آثار این گنجینه دسترسی داشته‏باشند.

کتابخانه قدیمی «سوجو»

عمارت «سوجو» در شهر سوجو واقع در جنوب شرق چین به واسطه باغ‏ها و رودخانه‏های زیبا و طبیعت سرسبز آن دراین کشور، از شهرت زیادی برخوردار است، اما امروزه نام کتابخانه «سوجو» به فرهنگ دیرینه این شهر، غنای بیشتری بخشیده‏است.

شهر «سوجو» قدمتی درحدود2500 سال دارد و فرهنگ باشکوه و متعلق به این منطقه نیز از شهرت جهانی برخوردار است مضافا این که از دیرباز مردم این منطقه شیفته کتاب بوده و بسیاری از مقام های محلی و مردم عادی به جمع‏آوری کتاب علاقه داشته و به این فعالیت می‏پرداخته‏اند.

مدارک موجود تاریخی نشان می‏دهد که خانواده‏های سوجو، حتی خانواده‏های فقیر غالبا صدها جلد کتاب درمنازل خود نگهداری می‏کردند.

درسلسله مینگ و چینگ بسیاری ازمجموعه‏داران بخش خصوصی و مردم، به جمع‏آوری کتاب روی آوردند و این باعث شکل‏گیری فرهنگ کتابداری و کتابخانه درجنوب شرق چین گردید و کتابخانه «سوجو» نیز در نشر این فرهنگ و فرهنگ خاندان «وو» و توسعه کتابخانه نقش به‏سزایی داشت.

این کتابخانه که 90 سال پیش تاسیس شده، ابتدا به عنوان یک مرکز آموزشی و یادگیری و نشر دانش در نزد مردم از محبوبیت زیادی برخوردار بود. اما از آنجا که این کتابخانه کوچک بود و نمی‏توانست پاسخگوی نیاز روزافزون مردم برای فراگیری علوم باشد، کتابخانه مدرن و بزرگی تاسیس گردید که فضایی به مساحت 25هزار متر مربع را پوشش می‏داد و دو میلیون کتاب در خود جای داده است.

هم‏اکنون، این بنای جدید با استفاده از معماری مدرن و سنتی به محلی فرهنگی تبدیل شده که خدمات اقامتی، تفریحی و آموزشی، نمایشگاهی و برگزاری کنفرانس را شامل می‏شود و همچنان به گسترش و توسعه فرهنگ مطالعه و کتاب ادامه می‏دهد. این کتابخانه دارای پایگاه اینترنتی است که مراجعه‏کنندگان می‏توانند با استفاده از آن به کتاب و اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی یابند.

متنوع و دیجیتالی شدن کتابخانه‏های عمومی چین

طی دو هفته گذشته، با توجه به گسترش استفاده از فناوری نوین، عصر جدیدی در توسعه کتابخانه‏های چین گشوده شده است و اکنون شمار زیادی از کتابخانه‏های این کشور، از فناوری دیجیتالی استفاده می‏کند.

در عصر اطلاع‏رسانی، یک کتابخانه در صورتی می‏تواند به حیات مدرن خود ادامه داده و با همتایان خود به رقابت بپردازد که از سیستم‏های شبکه‏ای رایانه‏ای و دیجیتالی به بهترین نحو استفاده کرده و با منابع جهانی و ملی ارتباط داشته باشد.

در حال حاضر، سیستم کتابخانه دیجیتالی در چین به تدریج در حال شکل گرفتن و هر کتابخانه می‏کوشد تا سیستم مدیریت اطلاع‏رسانی و سایت اینترنتی خاص خود را ایجاد نماید. در این راستا کتابخانه ملی چین، مرکز اطلاع‏رسلانی و اسناد آکادمی علوم چین و کتابخانه دانشگاه چینگ خوا در این زمینه پیشتاز بوده‏اند.

با توجه به جمعیت زیاد کشور چین و گستردگی خوانندگان کتاب، تعدادی کتابخانه تخصصی با تنوع و گونه‏گونی خاص راه‏اندازی شده است. برای نمونه کتابخانه ملی چین و کتابخانه شانگهای به لحاظ تنوع، گستردگی، دارا بودن مجموعه‏های فراگیر کتاب و تسهیلات پیشرفته برتری‏های زیادی نسبت به سایر کتابخانه‏ها دارند و کتابخانه «تیان‏یی» نیز از نظر ارایه کتب قدیمی و نادر و کمیاب برای علاقه‏مندان جذابیت زیادی دارد. ضمن آن که ساختمان کتابخانه دانشگاه «زبان‏های خارجی اول چین» نیز با همین ویژگی‏ها در حال ساخت است.

کتابخانه ملی چین

کتابخانه ملی کنونی چین همان کتابخانه پایتخت سابق است که در سال 1909 م. در محل معبد «گوانگ خوا» در پکن ایجاد گردید و سپس به خیابان «ون جین» منتقل و به بزرگترین کتابخانه مدرن چین تبدیل شد.

در طول سال‏های سپری شده، تعدادی از محققان و دانشمندان چینی از جمله «لیانگ چی چائو»، «چای یوان‏پی»، «لوشون» در خدمت این کتابخانه بوده و ریاست آن را برعهده داشته‏اند.

کتابخانه ملی چین پس از تاسیس جمهوری خلق چین در سال 1949م. به کتابخانه پکن تغییر نام داد. به دنبال توسعه چین نو و افزایش تقاضای مردم برای فراگیری علوم، کتابخانه پکن نیز در دهه‏های 1950 و 1960م. توسعه بیشتری یافت.

در سال 1975م. به تصویب «چوئن لای» نخست‏وزیر وقت، کار ساخت و ساز ساختمان جدید کتابخانه پکن، آغاز و در سال 1987م. در فضایی به مساحت 170هزار متر مربع تکمیل و به بزرگترین کتابخانه جهان تبدیل شد. بار دیگر، در سال 1998 م. «کتابخانه پکن» به کتابخانه ملی چین تغییر نام یافت.

کتابخانه عظیم ملی چین در برگیرنده 23 میلیون و 700 هزار جلد کتاب - براساس آخرین آمار در سال 2002م- است که پنجمین مجموعه بزرگ کتاب جهان به شمار می‏آید و در سال‏های اخیر، سالانه 600 تا 700 هزار جلد کتاب به ذخایر آن، افزوده شده است.

از جمله آثار بسیار کهن موجود در آن، می‏توان به خطوط حکاکی شده روی لاک لاکپشتان و یادداشت‏های سلطنتی دوران سلسله سونگ مربوط به 700 سال پیش و یک میلیون و 80 هزار جلد کتاب نادر و منحصر به فرد و یک میلیون 640 هزار جلد کتاب قدیمی آن، اشاره کرد.

این کتابخانه همچنین اسناد و مدارک و آثار قدیمی مربوط به شهر دونگ خوانگ، مجموعه جائوچنگ، دایره‏المعارف یونگ لی و آثار کامل ادبیات کلاسیک چین را در خود جای داده است.

این کتابخانه از لحاظ گردآوری کتاب به زبان چینی، بزرگترین مرکز در جهان و بزرگترین کتابخانه کشور در زمینه جمع‏آوری کتب خارجی به 115 زبان دنیا است.

در کتابخانه پکن، آثار ارزشمند و گرانبهایی درباره افراد مشهور و اسناد دوران انقلاب فرهنگی و تئوری‏پردازان چینی نگهداری می‏شود و با 1200 کتابخانه و موءسسه تحقیقاتی در 120 کشور جهان مبادلات گسترده‏ای دارد و نشریات رسمی دولت خارجی و سازمان ملل را در خود جای داده است.

بسیاری از انتشارات الکترونیکی و جدید و مدرن، امروزه در جریان توسعه عصر اطلاع‏رسانی به خزاین و گنجینه‏های این کتابخانه افزوده شده و مجهز به شبکه رایانه‏ای است و از یک سیستم مدیریتی پیشرفته همانند سیستم کتابخانه‏های مهم و پیشرفته جهان برخوردار است.

داده‏های دیجیتالی تمام متن موجود در آن، به 78 میلیون صفحه می‏رسد که معادل 250 هزار جلد کتاب است. همچنین در این کتابخانه 4000 سند ویدیویی و 220هزار سند دیجیتالی نگهداری می‏شود. شمار بازدیدکنندگان پایگاه اینترنتی این کتابخانه در سال 2002م. به 250 میلیون نفر رسید.

این کتابخانه هر روز هفته بر روی عموم مردم باز است و در سال 2002 م. به طور میانگین، روزانه 13هزار و 600 نفر مراجعه‏کننده داشته و افرادی که برای اخذ مشاوره در طول سال به آن مراجعه کرده‏اند 230 هزار نفر بوده‏اند.

کتابخانه ملی چین دارای 49 سالن مطالعه است که 25سالن آن عمومی است. این کتابخانه همچنین دارای فضای نمایشگاهی مناسب برای تبلیغات فرهنگی و اطلاع‏رسانی است و در سال گذشته میلادی، 200مورد گردهمایی با حضور 35 هزار نفر در این محل انجام شده است.

این کتابخانه در قرن بیست و یکم، سیستم رایانه و دیجیتالی کردن تمام کتب و اسناد خود را که از سال 1998م. آغاز کرده به اتمام خواهد رساند و مرحله بعدی توسعه ساختمانی کتابخانه نیز در دست اجراست که فضایی به مساحت 22 هزار متر مربع به آن اضافه خواهد شد که پس از تکمیل، فضای کتابخانه به 250هزار متر مربع بالغ می‏گردد و از این لحاظ، مقام سوم جهان را به خود اختصاص خواهد داد. سه طرح اطلاع‏رسانی فرهنگی برای ارایه فناوری و توسعه فرهنگ و آموزش مردم، چاپ به صورت افست کتاب‏های قدیمی کمیاب و نادر برای استفاده عموم و همچنین ارسال کتاب به مناطق حاشیه‏ای و محروم کشور برای افزایش آگاهی‏های علمی کشاورزان و روستاییان از جمله طرح‏هایی است که از سال گذشته میلادی این کتابخانه در دست اجراء دارد.

منابع:


1- شماره‏های متعدد مجله مبادلات فرهنگی بین‏المللی.

2- روزنامه چاینا دیلی، 12ژوئن 2003م.

3- بروشور کتابخانه ملی چین.

4- روزنامه ساوث چاینا مورنینگ پست، 15 می 2003م.

5- روزنامه فرهنگ چین، 7 ژوئن 2003م.

6- مشاهدات شخصی.


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ۱٢ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

 

نرم‌افزار جامع پژوهشی  نمایه روح‌الله(ره) رونمایی شد

 

سید حسن خمینی در مراسم رونمایی از نرم‌افزار پژوهشی نمایه روح الله(ره):

همراهی اصحاب فرهنگ، انقلاب اسلامی را تداوم می بخشد

سیدحسن خمینی، نوه امام راحل در مراسم رونمایی از نرم‌افزار جامع پژوهشی نمایه روح الله(ره) و تجدید میثاق اهالی فرهنگ و هنر کشورمان با اندیشه‌های بنیانگذار انقلاب اسلامی گفت: مجموعه فرهنگ کشور بزرگ‌ترین نقش را در استمرار نظام جمهوری اسلامی دارد. وی همچنین تاکید کرد که دوستداران حقیقی امام (ره) از برداشته‌شدن بار انقلاب اسلامی از دوش فرهنگ، احساس خطر می‌کنند.

در این مراسم، پس از تلاوت قرآن کریم و پخش سرود ملی، برنامه اجرای کر دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و سپس صفار هرندی،  وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ضمن گرامی‌داشت یاد و خاطره معمار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) را سرسلسله هنرمندان زمان دانست.وی تصریح کرد: هنرمند واقعی کسی است که با شناخت زمان خود برای دل‌های مشتاق حق، خوراک روحی تدارک می‌بیند. هنر بزرگ هنرمندان جامعه ما بسیج برای حق‌طلبی در برابر ستمگران است.

 

در ادامه، حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن خمینی، نوه امام خمینی(ره) با بیان این مطلب که مساله تناسب حکم و موضوع از مسایل مطرح در فقه اسلامی است، گفت: هر انقلاب با موضوع خود متناسب است. انقلاب ما، انقلابی فرهنگی است، بنابراین حکم و بقای آن به فرهنگ وابسته است.

سید حسن خمینی همچنین گفت: جامعه فرهنگی ما بیش از هر جامعه‌ای در پیشبرد انقلاب و بقای آن تاثیرگذار است.

در ادامه مراسم، نرم‌افزار جامع پژوهشی نمایه روح‌الله(ره)  تولید شده در موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نکایه توسط نوه امام خمینی(ره) رونمایی شد.

 

 


نوشته شده در تاريخ دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

 

رونمایی از نرم افزار جامع پژوهشی نمایه روح الله

 

در آستانه بیستمین سالگرد ارتحال ملکوتی حضرت امام خمینی (ره) نرم افزار جامع پژوهشی نمایه روح الله رونمایی می شود.

این مراسم در روز سه شنبه دوازدهم خرداد ساعت 12الی 13 در حسینیه جماران با حضور ، آقایان صفار هرندی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ، مهندس واعظی دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور  و جمعی از کارکنان موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه ،  کتابداران و علاقمندان به اندیشه های والای امام خمینی(ره) در حضور حجت الاسلام و المسلمین سید حسن خمینی  برگزار می شود.

از ویژگی های ارزنده این نرم افزار می توان به موارد زیر اشاره کرد.

زندگی نامه امام خمینی (ره ):

زندگی نامه : شامل شرح کامل زندگی نامه امام خمینی (ره ).

زندگی نامه امام خمینی (ره ) به روایت تصویر: مجموعه ی عکس از زندگی امام خمینی (ره )در 4 برهه از زندگی ایشان.

فیلم ، نماهنگ و سرود : گزیده ای از مستند روح الله ، نماهنگ در خلوت خورشید و مستند زندگی امام خمینی (ره ) و چندین سرود با موضوع امام خمینی (ره).

امام خمینی (ره) از دیدگاه بزرگان : امام خمینی (ره) از منظر مقام معظم رهبری و خاطرات زندگی امام خمینی (ره) از زبان نزدیکان ایشان.
آثار امام خمینی (ره):

تالیفات امام خمینی (ره): معرفی 85 تالیف از امام خمینی (ره ) .

درس تفسیرقرآن : تفسیر قرآن امام خمینی (ره) از سوره حمد بصورت صوتی و نوشتاری.

منتخب سخنرانی امام خمینی (ره): گزیده ای شنیداری از منتخب سخنرانی های امام خمینی (ره ).

منبع شناسی :

کتابشناسی امام خمینی (ره) : معرفی کتابهای نوشته شده در مورد شخصیت و مقام علمی امام خمینی (ره ).

عناوین پایان نامه ها درباره امام خمینی (ره) : شامل عناوین پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری در مورد امام خمینی (ره ).

نمایه نشریات امام خمینی(ره) :

شامل بیش از 2000 مقاله تمام متن با موضوع امام خمینی (ره) از بانک اطلاعاتی نمایه نشریات.

 


نوشته شده در تاريخ شنبه ٩ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

کتاب و کتابداری در چین (١)

نویسنده: سابقی، علی محمد

چین همواره در تاریخ، آوازه‏ای بلند در حکومت، فرهنگ و تمدن داشته است.

لازمه حکومت، فرهنگ و تمدن، خط بوده تا به ثبت و ضبط فرآورده‏های هر دوره بپردازد و میراث گذشتگان را به آیندگان برساند و براندوخته‏های بیشتری برای پیشرفت و تکامل بیافزاید. چین از نظر کتابت به تبع ابداع خط خاص در میان فرهنگها و تمدن‏ها از جمله پیشتازان است.

علی محمد سابقی که سالیانی را در پکن، سمت رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را داشته است، گزارشی تاریخی از جریان ابداع خط، کتابت، همراه با جریان کتابداری و ایجاد شکل‏های مختلف کتابخانه از دوره بوستان تا امروز تدوین کرده است که مطالعه آن مفید است، گرچه این گزارش عصاره‏ای است از وضعیت فرهنگ کتاب و کتابداری در کشور کهنسال چین که جریان تاریخ آن بسیار با فراز و نشیب همراه بوده است.

از گذشته‏های دور گفته شده است، که کتاب نردبان پیشرفت بشریت است و به همین سبب، کتابت و کتاب، هر محتوا و شکلی که داشته باشد بیانگر رشد و خلاقیت و اندیشه‏مندی و توسعه فرهنگ هر ملتی است. بنابراین، توسعه فرهنگ کتابداری و کتابخانه نیز درهر کشوری بازتابی از تاریخ و تمدن آن قوم و ملت محسوب می‏گردد.

فرهنگ کتابت در چین

مردم سرزمین چین را باید جزء ملت‏هایی به شمار آورد که از آغاز دوره احساس نیاز انسان به انتقال ایده و اندیشه خود به دیگران از طرق مختلف، به فکر کشف راه‏هایی پرداخت که بتواند از طریق ثبت اندیشه‏ها، خود را جاودان سازد.

طبق اسناد و مدارک به اثبات رسیده و مورد قبول باستانشناسان، قدیمی‏ترین دستنوشته‏های بشری که به وضوح و طبق قاعده و قانون در بردارنده پیام است، در جنوب عراق و بین‏النهرین کشف شده که متعلق به 5200سال قبل است. ساکنان این منطقه با اختراع یک نوع خط یا تصویرنگاری و علایم نوشتاری برای انتقال ایده و اندیشه‏های خود به دیگران، آنان را بر روی لوح‏های سفالین و گلی حک کرده‏اند که در کاوش‏های باستانی به عمل آمده از این منطقه به دست آمده است.

گفته می‏شود که کتابت در چین 2000سال پس از کشف و مورد استفاده قرار گرفتن علایم نوشتاری در بین‏النهرین آغاز شده است، یعنی حدود 3000سال پیش، مکتوب‏های اولیه چینی تحت عنوان Jiagu Wenکه در واقع حروف تصویری هستند و برروی کاسه لاک‏پشت‏ها حکاکی شده‏اند، متعلق به دوران سلسله شانگ است که در قرن‏های 11-16 قبل از میلاد، حکمفرمایی می‏کرده‏اند.

ولی کشفیات اخیری که از منطقه‏ای به‏نام Jiahuبه دست آمده است اگر از سوی دانشمندان مورد تأیید قرار گیرد، تاریخ کتابت و استفاده از علایم نوشتاری انسان‏های اولیه در چین به 8600سال قبل برخواهد گشت که در آن‏صورت قدمت نوشته‏های کشف شده از Jiahu3000سال بیشتر از آثار منطقه بین‏النهرین خواهدبود.

منطقه باستانی Jiahuکه برای اولین بار در سال 1962 م. کشف شده از سال 1983تا 1987م. از سوی دو تیم باستانشناسی چینی و آمریکایی به‏صورت جدی مورد کاوش قرار گرفت. درا ین کاوش‏ها نگاشته‏هایی که برروی استخوان حیوانات و لاک‏پشت‏ها نوشته شده به دست آمد، که متعلق به خیلی قبل از زبان نوشته‏های Jiagu Wenبوده و کربن‏های به دست آمده از این منطقه، متعلق به 7000سال تا 5800سال قبل از میلاد است.

اگر چه کشفیات منطقه Jiahuهنوز مورد توافق اکثر باستانشناسان قرار نگرفته و مباحثات داغی را بین دانشمندان دامن زده است، ولی این اختلافات و مباحثات، چیزی از اهمیت و ارزش تاریخی مکتوبات به اثبات رسیده تاریخ باستان چین نمی‏کاهد و بلکه تأکیدی بر جدی بودن این ایده که فرهنگ کتابت در چین از یکی از قدیمی‏ترین پدیده‏های جهان بوده و مردم این سرزمین جزء اولین انسان‏هایی بوده‏اند که از علایم نوشتاری برای انتقال پیام خود استفاده کرده‏اند، خواهد بود.

فرهنگ جمع‏آوری کتاب در چین

براساس مدارک موجود، تاریخ جمع‏آوری و نگهداری کتاب در چین بسیار طولانی است و این سنت حسنه که قدمت آن به سه هزار سال پیش و به دوران حکمفرمایی سلسله «جو» باز می‏گردد، مراحل مختلفی چون: توسعه، تقویت، موفقیت‏ها و فرود و فرازها و دگرگونی‏های متعددی را پشت سرگذاشته است.

جمع‏آوری کتاب در چین که ابتدا از اهتمام دربار امپراطوران مختلف چین به امر جمع‏آوری و نگهداری آنان به عنوان یک گنج ثروت و در اختیار داشتن علوم و آگاهی‏های روز آغاز شده بود، رفته‏رفته به سایر قشرهای جامعه از قبیل برخی از شخصیت‏های علمی و اندیشمندان درباری، روحانیان معابد مختلف، مراکز نشر و گسترش علوم و معارف و در نهایت مجموعه‏داران خصوصی ثروتمندی که برای به دست آوردن یک جلد کتاب حاضر بودند بخش مهمی از ثروت خود را بپردازند، تأثیر گذاشته و بدین‏صورت فرهنگ کتاب‏اندوزی در جامعه سطح متوسط به بالای چین از هر قشر و گروهی نهادینه گردید و مجموعه کتب با ارزش قدیمی موجود در کتابخانه‏های مهم امروزین چین و جهان که به عنوان ذخایر تمدن و فرهنگ چین به‏شمار می‏آید، بخشی از همان مجموعه‏های شخصی، درباری و معابدی علاقه‏مندان به جمع‏آوری کتاب در چین باستان است، که بخش عظیم‏تر آن براثر جنگها و آتش‏سوزی‏ها و بلایای طبیعی و کینه و عداوت‏های قومی و قبیله‏ای و شخصی از بین رفته است.

ایجاد کتابخانه‏های سنتی و یا «برج کتاب» در چین

در کنار فرهنگ جمع‏آوری و نگهداری کتاب، کم‏کم سیستم‏ها و شبکه‏های خاص نسخه‏برداری، توزیع، خرید و فروش، شناسایی کتب معتبر و از همه مهمتر حفاظت از این کتاب‏ها نیز، شکل گرفته و توسعه یافت. تأسیس کتابخانه‏های شخصی، یا برج‏های کتاب که برای مدت 2500سال از دوران پیش از حکمرانی سلسله چین ز Qinس تا اواخیر قرن نوزدهم ادامه یافت نیز در همین راستا بوده است. در طول تاریخ، این کتابخانه‏ها در واقع صرفاً محل جمع‏آوری کتاب بوده و هدف از احداث برج‏های کتاب، ایجاد محلی برای محافظت از آنان و احیاناً استفاده صاحب کتابخانه، یا افراد مورد تأیید وی بوده است نه ارایه خدمات کتابداری به علاقه‏مندان به مطالعه و افراد عادی و معمولی. به همین سبب، تقریباً در تمامی برج‏های کتاب، قوانین و مقررات سختی به اجراء گذاشته می‏شد و از ورود افراد متفرقه و غیرمجاز و زنان عموماً به کتابخانه‏ها ممانعت به عمل می‏آمد و امانت بردن کتاب نیز ممنوع بود. در این کتابخانه‏ها مقرر بود که کتب موجود پس از مرگ صاحب اصلی، نباید بین وراث تقسیم شود و حتی نسخه‏هایی از آن به خارج از کتابخانه منتقل شود و تنها افراد مجاز آن‏هم در ساعاتی معین و در داخل همان برج‏ها می‏توانستند از ذخایر موجود در آن استفاده کنند. حتی گفته می‏شود دختری که بسیار علاقه‏مند به مطالعه کتاب بود و نمی‏توانست از کتاب‏های موجود در برج کتاب استفاده کند برای رسیدن به مقصود و دسترسی به کتاب با پسر صاحب کتابخانه ازدواج کرد ولی درعین حال تا آخر عمر نتوانست به کتابخانه برود و از آن استفاده کند. مقررات مربوط به برج‏های کتاب، به سختی اجراء می‏شد و تخطی‏کنندگان از مقررات، در ملأ عام و به سختی مجازات می‏شدند. این مقررات هم‏اکنون نیز در کتابخانه‏ای که قدمت 400ساله دارد به‏نام برج کتاب «فان‏جین» در شهر نینگبو، اجراء می‏گردد و برخی از این برج‏ها به واسطه داشتن کتاب‏های نفیس و متنوع و اجرای سخت مقررات، از شهرت زیادی برخوردارند.

بررسی‏های صورت گرفته درخصوص توسعه فرهنگ گردآوری کتاب و نگهداری آنان در برج‏های مخصوص و به دور از دسترس بیگانگان و علاقه‏مندان به مطالعه‏ای که اجازه ورود بدانها را نداشتند، نه تنها چگونگی و وضعیت سیستم جمع‏آوری کتاب در دوران باستان چین را مشخص می‏کند، بلکه نشانگر تاریخ تحولات و فراز و نشیب‏های فرهنگ کتابت و کتابداری و نقش این پدیده در شکل‏گیری فرهنگ مکتوب چین و علاقه و جدیت برخی از افراد در نگهداری و حفاظت از آثار مکتوب است و در حقیقت، چین میراث فرهنگ مکتوب خود را مدیون مجموعه‏داران دولتی و غیردولتی کتاب و صاحبان برج‏های کتاب می‏داند و پدیده برج کتاب، آیینه تمام‏نمای فرهنگ مکتوب و جمع‏آوری کتاب و بنیان‏های اولیه تشکیل کتابخانه‏های عمومی امروزین این کشور به حساب می‏آیند که سنت جمع‏آوری کتاب را نسل به نسل تا به نسل امروز چین انتقال داده‏اند.

کار گردآوری کتاب بویژه برای مجموعه‏داران خصوصی کتاب هیچوقت سهل و آسان نبوده است، بلکه برخی اوقات با خطرات جدی جانی و مالی روبرو می‏شدند ولی درعین حال به دلیل علاقه شخصی و رویکرد اجتماعی همه این خطرات را به جان خریده و با عشق و علاقه عمیق به این فعالیت‏ها ادامه می‏دادند، و جمع‏آوری کتاب برای آنان فراتر از یک عادت و علاقه شخصی بود.

از این‏رو وقتی «خوانگ جونگشی» یکی از اندیشمندان تاریخی چین وارد یکی از مراکز قدیمی نگهداری کتاب به نام «برج تیان یی» شد، گفت:«خواندن کتاب‏های این مجموعه آسان نیست،ولی گردآوری و نگهداری آنان به مراتب مشکل‏تر بوده است.

به همین سبب، بسیاری از مجموعه داران و صاحبان برج‏های کتاب برای جمع‏آوری برخی از نسخه‏های قدیمی کتاب‏های با ارزش بعضاً تمام دارایی و ثروت خود را از دست می‏دادند و در صورت نداشتن پول کافی به تهیه کپی یا نسخه بدل آن مبادرت می‏ورزیدند. از این جهت به تدریج گاهی شیوه افراطی جمع‏آوری کتاب را پیش گرفته و به هر قیمتی که بود می‏خواستند نسخه مورد نظر را به دست آورند و حتی بعضی اوقات برای تحقق خواسته خود، مرتکب جرم و جنایات و دزدی و غارت می‏شدند.

گرچه این افراط کاری‏ها در برخی از موارد موجب از بین رفتن تمامی آثار جمع‏آوری شده، می‏گردید، و یا آثار به دست نااهلان می‏افتاد ولی این مشکلات هرگز از شدت علاقه و تلاش مجموعه‏داران که تا حد پرستش به این امر مبادرت می‏ورزیدند، نمی‏کاست.

صدور فرمان کتابسوزی

اولین امپراطور سلسله چین " Qinس زمانی که به قدرت رسید، برای پایان دادن به اختلافات فکری و سیاسی و قومی و ایجاد وحدت و یکپارچگی در سراسر چین، تنها راه چاره را ممنوعیت هرگونه فکر و اندیشه که به گذشته تعلق دارد،بویژه آنچه که مربوط به اندیشه‏های فکری و فرهنگی کنفوسیوس بود، دانست. لذا بنا به توصیه نخست وزیر خود به نام «لی سی» با صدور فرمان بربریت «کتاب‏ها را بسوزانید و طرفداران و تبلیغ کنندگان اندیشه‏های کنفوسیوس را دفن کنید» فاجعه عظیم فرهنگی به بار آمد که با سوزاندن کتاب‏های غیر قابل شمار و انهدام و به آتش کشیدن محل‏های نگهداری کتاب و برج‏های کتاب، خسارت غیرقابل جبرانی برمیراث مکتوب چین و گنجینه فرهنگی این کشور و ضررهای غیرقابل احصایی برگنجینه داران و صاحبان مجموعه‏های کتاب وارد آمده و در این حرکت ضد بشری، بسیاری از کتاب‏های ارزشمند و گرانبهای چین در آتش کینه و نفرت حکام وقت سوخت. دراین دوران، بسیاری از مجموعه داران برای حفاظت از کتاب‏ها آنها را درکوهها، و یا دربین شکاف دیوار منازل، یا مناطق دور افتاده پنهان و دفن کردند که پس از مدتی، بسیاری از این آثار در اثر رطوبت و عوارض طبیعی از بین رفت. درهمین گیر و دار نسل نهم از فرزندان کنفوسیوس، تعدادی از آثار متعلق به وی را از جمله «قطعات ادبی»، «کتاب تاریخ» و ... را در دیوار خانه محل سکونت کنفوسیوس پنهان کردند و این مجموعه تا دوران حاکمیت سلسله «هان» در آنجا پنهان نگهداشته شد، تا این که مجدداً کشف و مورد استفاده قرارگرفت.

احیای مجدد روندگردآوری کتاب

در دوران حکمرانی سلسله تانگ، با توجه به رشد اقتصادی و ثبات اجتماعی موجود، تلاش برای جمع‏آوری کتاب و ایجاد برج‏های نگهداری آثار مکتوب افزایش یافت وسیستم طبقه‏بندی کتاب‏ها براساس موضوعات تاریخی، فلسفی و ادبیات شکل گرفت. در دوران ایجاد موءسسات مختلف نگهداری کتاب درسطوح دولت‏های محلی نیز توسعه یافت و فهرست برداری و ثبت کتاب‏های موجود به عنوان اموال دولتی آغاز گردید.

همزمان با تلاش‏های مقامات دربار و حکومت‏های منطقه‏ای برای جمع‏آوری و نگهداری کتاب، معابد و صومعه‏های بودایی و تائویی نیز به جمع‏آوری و حفاظت از کتاب‏ها مذهبی که بیشتر از سوی هانک‏ها و راهبان بزرگ در مورد این آئین‏ها نگاشته می‏شد روی آوردند و از این طریق، انحصار جمع‏آوری کتاب توسط درباریان شکسته شد و معابد نیز، قدم‏های بزرگی در ایجاد کتابخانه‏های مذهبی، آن‏هم فقط جهت استفاده هانک‏های بزرگ داشتند. با توجه به شیوع مکاتب مختلف فلسفی و نظری دراین دوران، براساس فلسفه «بگذار صد گل شکفته شود» که درحقیقت، همان آزادی فکر و اندیشه است و ایجاد مدارس و مراکز مختلف آموزشی متعدد که هر کدام وابسته به یک مکتب خاص فلسفی بود. ایجاد کتابخانه در کنار این مدارس نیز، امر رایجی گردید. و بدین شکل، گروه سومی نیز به امر جمع آوری و نگهداری کتاب اهتمام ورزیده و فرهنگ علاقمندی به کتاب را به سطوح متوسط جامعه کشاندند که به عنوان نمونه می‏توان از مدرسه‏های «آهوی سفید» و «یوئه‏لو» اشاره کرد که با جدیت تمام اقدام به جمع‏آوری کتاب و تاسیس کتابخانه نمودند و همچنین مکاتبی از قبیل «یوشان» که در استان جه جیانگ واقع شده و از شهرت زیادی برخوردار بود نیز به امر جمع‏آوری کتاب پرداخت.

با گسترش فرهنگ اجتماعی و با سواد شدن تعداد بیشتری از مردم، رفته رفته عادت و علاقه به جمع‏آوری کتاب توسط مجموعه داران خصوصی نیز رایج و افراد با سواد پولدار بخش خصوصی به جهت تفنن، یا تظاهر و بعضاً نیز برای مطالعه شخصی و خانوادگی خود، اقدام به جمع‏آوری کتاب نموده و از این طریق پایه چهارم اجتماعی فرهنگ گردآوری کتاب شگل گرفت و مجموعه‏داران خصوصی نیز به عنوان رقیب دولت و معابد و مدارس وارد بازار جمع‏آوری کتاب شده و فرهنگ آثار مکتوب، رونق بیشتری گرفت.

با عنایت به مطالب فوق، می‏توان چنین نتیجه گرفت که اولین تلاش‏های اصولی برای جمع‏آوری و نگهداری کتاب و ایجاد مکان‏های مناسب برای حفاظت از آنان، ابتدا در دوران حکمرانی سلسله «چین» توسط مقامات دولتی و درباری صورت گرفت و به تدریج به معابد و صومعه‏های بودایی و تائویی راه یافت و سپس در دوران سلسله‏های «هان» «وی» «چین» و نیز به دلیل پیدایش و رواج آموزش‏های فردی و فلسفی به مکاتب و مدارس آموزشی راه پیدا کرد و درنهایت با ورود مجموعه‏داران خصوصی به این عرصه فرهنگ جمع‏آوری کتاب به اوج شکوفایی خود رسید و این روند تا رسیدن به این مقطع، فراز و نشیب‏های فراوانی را پشت سرگذاشت و سختی‏ها و مشقت‏های فراوانی را تحمل کرد.

گفته می‏شود که «می جی»؛ اندیشمند برجسته چینی دوران سلسله‏های «هم ستیز» همیشه در سفرهای خود،چندین صندوق کتاب برای مطالعه و یاد دادن به دیگران با خود حمل می‏کرده است که بیانگر اهتمام بیش از حد نخبگان جامعه چین به امر کتاب، آموزش و مطالعه است.

فرایند فرهنگ گردآوری کتاب در دوران حاکمیت سلسله‏های «یوان»، «مینگ» و «چینگ» با توجه به گرایش عموم مردم و حمایت امپراطوران وقت و تنوع وگستردگی مکاتب فکری و اندیشه‏های فلسفی از ابداعات خود و تجربیات گروههای دیگر، روز به روز سیستم جمع‏آوری، نگهداری، حفاظت و استفاده از گنجینه‏های پر ارزش جهانی کتاب افزوده و آن را شکوفاتر ساختند و درعین حال، مقررات سخت و پیچیده استفاده از آنان از جمله ممنوعیت استفاده افراد متفرقه و زنان را همچنان تا همین اواخر حفظ کردند و تدوین مجموعه‏های بزرگ تاریخی، فلسفی، ادبی، هنری، مذهبی و دایرة‏المعارف‏های بزرگی همچون «یونگلی» و تأسیس برج بزرگ کتاب «ون‏یوان» که از لحاظ کمی و کیفی در سطح بسیار بالایی قرارداشت، محصول و دستاوردهای بزرگ همین دوران محسوب می‏شوند. منطقه جنوب و جنوب شرقی چین به عنوان ثروتمندترین مناطق این کشور که از طریق دریا و بنادر مختلف با جهان خارج نیز در ارتباط بودند، در زمینه جمع‏آوری کتاب و ایجاد برج‏های بزرگ نگهداری آثار مکتوب، پیشتاز سایر مناطق به شمار می‏آیند و براساس اسناد تاریخی، تنها در شهر جنوبی و بندری «نینگبو» در استان جه‏جیانگ بیش از یکصد باب کتابخانه دولتی و خصوصی فعال بود که هنوز هم برخی از آنان به فعالیت خود ادامه می‏دهند.

-قلم سیاه فهرستی از پانزده کتابخانه قدیمی چین که همچنان به فعالیت خود ادامه می‏دهند.


نوشته شده در تاريخ شنبه ٩ خرداد ۱۳۸۸ توسط نمایه

 

آیا "جومونگ ایرانی " را هم میشناسیم؟!

"این یک مقایسه نیست ،یک هشدار است"

اکنون که میخواهید این مطلب را بخوانید رو به یکی ازکودکان اطرافتان کرده و ازاو بپرسید :

"جومونگ "قویتراست یا "حسن باقری"؟!

قطعا جواب او با حرکتی سریع وقابل تامل "جومونگ" خواهد بود.ماهها است که اسطوره ه ای به نام جومونگ با دردسرهایی که میکشد وزیرکی هایی که بکار میگیرد تلاش زیادی میکند تا نام کره را از بن بست آسیای شرقی خارج و نام آنرا تا مرزهای هالیوود غربی  بکشاند.

گذشته ازاینکه واقعا در37سال قبل ازمیلاد مسیح کره درچه شرایطی بوده وآیا چنین افسانه ای که امروز صدای چین را هم درآورده وجود خارجی داشته یاخیربی شک استفاده مناسب از فیلمنامه ودوربین توانسته است امروز نام کره را برسرزبان کودکان زیادی دراقصی نقاط جهان جاری سازد.

شخصیت پردازی صحیح کارگردان کره ای ازیک جوان نوبالغ به نام جومونگ به قدری قوی ودارای محاسن وافر اخلاقی ،فردی و اجتماعی است که هربیننده ای را درهر رده سنی پای جعبه شیشه ای به تمجید از او وامیدارد.

 

جومونگ افسانه ای ،شخصیتی برجسته ،متفکر،دلاور،غیرت مند ،آرمانگرا با سجایای بسیار اخلاقیست که با کمی چاشنی عشقی ،در اذهان بیننده به راحتی برای خود خانه ای ابدی میسازد.

شایدبرای توضیح وتفسیرنام جومونگ درافسانه های ثبت شده وادبیات کره چندسطی بیشترنتوان یافت ،اما به بهترین روش ممکن 90ساعت ازچنین نامی شخصیت سازی شده تا علاوه برارایه یک محصول فرهنگی عریضترین بزرگراه برای برون رفت کره بسوی هالیوود محیا گردد.

اینکه کشوری مانندکره بتواند ازچندسطرچنین اعجازی بیافریندحقاً جای تمجید دارد ولی آیا وقت آن نرسیده تا چشم مسوولین فرهنگی کشور را به روی "جومونگهای " واقعی کشورمان که خداحافظی آنها ازخانواده و دوستانشان به 20سال هم نمیرسد وبسیاری هستند که هنوز خاطرات وتصاویرآنها را جلوی دیده گانشان مجسم میکنند،بااستفاده ازابزارمناسب نه به کشورهای دیگر بلکه درحداقل ترین شرایط به فرزندان خودمان معرفی شوند؟

 

 

حسن باقری یکی ازاین شخصیتهاست که باوجود داشتن تمامی امتیازات جومونگ کره ای درعین غربت هنوز دربین ایرانیان بانگاه ملی یا مذهبی ناشناخته باقی مانده است.

عدم پرداختن مناسب به پتانسیل 8ساله دفاع مقدس منجر به آن شده تا افسانه ها براحتی بتوانند برحقایق چیره شوند ودستگاه اطلاع رسانی کشور با یدک کشیدن نامهای پرمحتوایی چون "رسانه ملی" عملا به ابزار غربی مبدل شود .

جوانترین فرمانده جبهه های ایران کسی است که باسفر به تمام نقاط مرزی و درگیرکشورمان ازشمالی ترین نقطه خوزستان تا خلیج فارس کاملترین نقشه جغرافیایی را باکمترین امکانات وابزارهای علمی ترسیم میکند.

این نقشه مهمترین منبع برای عملیاتهای نیروهای ایرانی درطول 8سال دفاع مقدس تبدیل شده وهم اکنون نیز باوجود ترسیم نقشه های دقیقترین بعنوان محصولی ملی ازیک جوان غیرتمند علاوه برنمایش مورد استفاده قرارمیگیرد.

 

 

"جومونگ ایرانی ازتولد تا تشکیل ارتش افسانه ای"

25اسفند 1334فرزندی نحیف درتهران به دنیا میاید که کسی امیدی به زنده بودنش نداشت ولی او خیلی زود نام خود را درتاریخ ایران ابدی میکندبطوریکه درسال 51باوجودی سن پائین فعالیتهای سیاسی خود را علیه امپراطوری وقت و نجات اهالی ایران باستان آغاز میکنددرسال 55وارد دانشگاه ارومیه شده ویکسال بعد لباس سربازی را به تن میکند.

درسال 57 بااستفاده ازغفلت حاکم ومامورین دربار بفرمان ندای درونش ازسربازی فرار کرده وباگذشتن ازامواج سلاح و ذره بین های تیزبین ساواک زیرباران کلام امامش وارد سرزمینی میشود که قراراست زنده کننده امپراطوری حقیقی جهان باشد.

درسال 58باورود به روزنامه جمهوری درسرویس فرهنگی وسیاسی فعالیت جدیدی را آغاز کرده ویکسال بعد به استخدام سپاه پاسداران درمیآیدودرهمان سال با آغاز فعالیتش در اطلاعات سپاه تازه تاسیس نام حسن باقری را برای خود برمیگزیند.

اوبانمایش قدرت وتفکرعمیقش یکسال بعد فرماندهی قرارگاه کربلا وجانشینی فرماندهی کل درقرارگاه های جنوب را ازآن خود میکند.

"جومونگ ایرانی و عملیاتهای پیچیده"

درحالیکه صدام باتوان بدون وصف وپشتیبانی بسیاری ازکشورها آنچنان مغرور وارد خاک ایران شدکه بارها گفت : "اگر ایرانیان خرمشهر را پس بگیرندکلید بصره را خودم تقدیمشان میکنم"این سوی مرزها جوانی 27ساله درحال ترسیم عملیاتهای پیچیده جنگی بود که بااجرایی شدن آنها ژنرالهای صاحب نام دفاعی در کشورهای دیگر را انگشت به دهان کرد.

پس از فتح خرمشهر « حسن باقری » به دلیل آنکه نیروهایش دچار غرور وباورهای غلط نشوندرو به آنها می گوید:

« برادران ! مبادا غرور این پیروزیها شما را بگیرد . خودتان را گم نکنید ، فکر نکنید ما این کار را کرده ایم ، همه اش خواست خدا بوده است. »

هنوز طعم خوش پیروز دربیت المقدس اززیرزبان رزمندگان ایرانی خارج نشده که بمنظور تثبیت پیروزی واستفاده بهینه از روحیه نیروهای مستقر عملیات رمضان ازسوی حسن باقری ترسیم میگردد.

این عملیات میتوانست توطئه ها و تجاوزات دشمن را برای بازپس گیری مناطقی که از دست داده خنثی نمایند و ضمن دور نمودن حجم آتش آن از شهرهای جنوبی کشور ، ماشین جنگی آن را به کلی منهدم سازند.

ازهمین رو باقری رمضان را طراحی میکند تا در این عملیات که در ساعت 21:30 دقیقه روز بیست وسوم تیرماه 13361 در منطقه عملیاتی شلمچه که شرق بصره محسوب می گردید ، با عبور از تله های انفجاری و مین و در هم کوبیدن مواضع دشمن ، پیشروی را تا آنجا ادامه داده شود که با وارد کردن تلفات و خسارات سنگین به بعثیون در کمال ناباوری آنها را به عمق 27 کیلومتری خاک دشمن برساند و آنقدر به شهر بصره نزدیک شوند که چراغهای شهر را به وضوح دیده شود.

"جومونگ ایرانی" اولین فرماندهی بود که در عملیات رمضان قدم به ارتفاعات کانال ماهیگیری گذارد و در حالی که نبرد تن به تن میان دوطرف بود و آتش پر حجمی روی سر نیروهای ایرانی وجود داشت وضعیت منطقه را به قرارگاه کربلا گزارش می داد.

باهوشیاریها ورشادتهای شخص باقری عملیات رمضان ظرف 15 روز به پایان رسیده و موقعیت ایران را نسبت به مهاجمین معکوس میکند.

پس از پایان عملیات رمضان محسن رضائی فرمانده وقت  سپاه « باقری » را به سمت فرماندهی قرارگاه کربلا و جانشین فرماندهی کل قرارگاههای جنوب منصوب میکندو به دنبال آن در شرایطی که طرح عملیات از جنوب به غرب منتقل شد ، همزمان با عملیات مسلم بن عقیل « جومونگ ایرانی » در قرارگاه کربلا عملیات محرم را ترسیم و پیگیری مینماید که با موفقیت به سرانجام میرسد.

لیاقت وشایستگی این جوان او آنچنان بروز مینماید که در اداره ساختار رزمی و نظامی سپاه به فردی نامدار تبدیل میشود و مسئولیت « جانشینی فرماندهی یگان زمینی سپاه » به او سپرده می شود و به دنبال آن قرارگاه کربلا عملیات « والفجر مقدماتی » را که در آن لشگرهای « علی بن ابی طالب (ع) » ، « ولی عصر (عج) » ، 5 نصر و 25 کربلا به همراه جهادگران گیلان و اصفهان و سایر نیروهای ایرانی در منطقه عملیاتی جنوب فکه شرکت داشتند سازماندهی و تدارک میبیند.

او با استفاده ازخلاقیتها ونبوغ جوانی برنده "جنگ موانع" درجنوب کشور میشود .

همه این وقایع درکمترازدوسال بوقوع میپیونددتااینکه پس ازیک سفر 24ساعته به مشهد او به آرزوی دیرینه اش برسد.

منبع : البرز نیوز

 

 

 

 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو