فال

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اس ام اس عاشقانه

نمایه


نمایه
 
پيوند ها

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۳٠ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

عشاق رنگین تاریخ

معرفی و خلاصه چند رمان مشهور

۱ - رومئو و ژولیت

رومئو و ژولیت یک داستان حزن انگیز نوشته ویلیام شکسپیر است. داستان عاشقانه آنها بسیار غم انگیز است. این دو جوان که از دو خانواده مخالف هم هستند، اول عاشق شده و عشق آنها به ازدواج انجامیده سپس دو عاشق واقعی گشته و زندگیشان را به خاطر عشقشان به خطر انداختند. در نهایت مرگ نابهنگام آنها خانواده‌هایشان را به هم پیوند داد.

 


۲ - کلوپاترا و مارک آنتونی

داستان این دو شخصیت تاریخی توسط ویلیام شکسپیر به نمایش درآمد و هنوز هم در همه جای دنیا نمایش داده می‌شود. رابطه بین این دو جوان مقتدر، کشور مصر را در یک موقعیت قدرتمندی قرار داد. اما عشق آنها رومی‌هایی که از قدرتمند شدن مصری‌ها نگران بودند را عصبانی می‌کرد. با وجود تهدیدهایی که وجود داشت، آنتونی و کلوپاترا ازدواج کردند. می‌گویند که در زمان جنگ علیه رومی‌ها آنتونی خبر دروغین مرگ کلوپاترا را دریافت کرد و با شمشیر خودش را کشت. زمانی که کلوپاترا از مرگ آنتونی آگاه شد، وحشت زده شد و خودکشی کرد.

 


۳ - پاریس و هلن

به نقل از ایلیاد اثر هومر، داستان هلن و جنگ تروآ یک افسانه حماسی یونانی و ترکیبی از واقعیت و افسانه است. هلن به عنوان زیباترین زن در عرصه ادبیات در نظر گرفته شده است. او با منلوس، شاه اسپارت ازدواج کرد. پاریس پسر پریام شاه تروا عاشق هلن شد و او را ربود. یونانی‌ها ارتش عظیمی ‌به رهبری برادر منلوس، اگاممنون، فراهم کردند تا هلن را بازگردانند. هلن به سلامت به اسپارت بازگشت که ادامه زندگی خود را در شادمانی با منلوس زندگی کند.

 


۴ - ناپلئون و ژوزفین

ازدواج این دو یک ازدواج مصلحتی بود . ناپلئون در سن ۲۶ سالگی به ژوزفین علاقه‌مند شد و با او ازدواج کرد. ژوزفین بانویی برجسته و ثروتمندترین زن به حساب می‌آمد. هرچه زمان می‌گذشت عشق ناپلئون به ژوزفین همچنین ژوزفین به ناپلئون بیشتر می‌شد اما این باعث کم شدن احترام متقابل آنها و همچنین کم شدن علاقه شدید آنها به هم نمی‌شد و به مرور زمان کهنه نمی‌شد. درحقیقت عشق آنها یک عشق حقیقی بود. آنها سرانجام در عشقشان شکست خوردند زیرا ناپلئون یه یک وارث نیاز داشت درحالیکه ژوزفین از داشتن این نعمت محروم بود. آنها با ناراحتی از هم جدا شدند و هر دوی آنها عشق و علاقه شان را تا ابد در دلهایشان پنهان کردند.

 

۵ - اسکارلت اوهارا و رِت باتلر

بربادرفته نشاندهنده یکی از آثار جاویدان ادبی است. اثر معروف مارگارت میچل، عشق و نفرت بین اسکارلت و رت باتلر را شرح می‌دهد. تنظیم وقت چیزی بود که اسکارلت و رت باتلر هیچگاه در آن با همدیگر هماهنگ نبودند. در سراسر این داستان حماسی، این زوج هیچگاه احساسات واقعیشان را به طور دائمی ‌تجربه نکردند و این حاصل بروز جنگ در پیرامونشان بود. اسکارلت که دختر بی قید و آزادی بود نمی‌توانست بین خواستگاران خود یکی را انتخاب کند. تا جایی که سرانجام تصمیم به ادامه زندگی با رت باتلر گرفت. درحالیکه ذات دمدمی ‌اسکارلت از قبل بینشان فاصله انداخته بود. امید به طور غیرمستقیم و همیشگی در قهرمان داستان ما ظاهر شد. بنابراین رمان با این جمله اسکارلت «فردا روز دیگری است» پایان می‌یابد.


۶ - جین ایر و رچستر

در داستان معروف شارلوت برونته، شخصیتهای تنها و بی دوست، علاجی برای تنهایی خود یافتند. جین، دختر یتیمی ‌که به عنوان مربی وارد خانه ادوارد رچستر، مردی ثروتمند، می‌شود. این زوج غیرقابل تصور به هم نزدیک و نزدیک تر شدند تا زمانی که رچستر قلب لطیف و مهربانی را خارج از قلب خشن خود یافت. رچستر علاقه شدید خود را به خاطر تعدد زوجین آشکار نمی‌کرد اما در سالگرد ازدواجشان جین متوجه ازدواج سابق رچستر شد. جین با قلبی شکسته از آنجا دور شد اما بعد از یک آتش سوزی مهیب به عمارت ویران شده رچستر بازگشت. جین، رچستر را نابینا یافت در حالیکه زن، خود را کشته بود. عشق پیروز شد و دو عاشق دوباره به هم پیوستند و در خوشی و سعادت زندگی کردند.


۷ - ملکه ویکتوریا و آلبرت

این داستان عاشقانه درمورد خانواده سلطنتی انگلیسی است که ۴۰ سال در مرگ همسرش به سوگ نشست. ویکتوریا دختری با نشاط، خوش رو و شیفته نقاشی بود. او در سال ۱۸۷۳ بعد از مرگ عموی خود ویلیام ششم بر تخت سلطنت انگلیس جلوس کرد. در سال ۱۸۴۰ او با اولین پسرعموی خود پرنس آلبرت، ازدواج کرد. در ابتدا پرنس آلبرت در بعضی محافل، ناآشنا به نظر می‌رسید چون او آلمانی بود. او می‌خواست که خانواده اش را به خاطر پشتکارش،صداقت و فداکاری بیش از حدش شگفت زده کند. این زوج دارای نه فرزند شدند. ویکتوریا فرزندانش را بسیار دوست داشت. او به توصیه‌های آنها در مملکت داری به ویژه سیاست اعتماد می‌کرد. زمانی که آلبرت در ۱۸۱۶ فوت کرد، ویکتوریا آسیب شدیدی دید. او به مدت ۳ سال در محافل عمومی‌ظاهر نشد. گوشه نشینی او باعث انتقاد عموم به او شد. کوششهای بسیار در زندگی ویکتوریا شد. اما تحت نفوذ نخست وزیر بنیامین در اسرائیل، ویکتوریا زندگی عمومی‌ خود را از سر گرفت و مجلسی در ۱۸۶۶ افتتاح شد. اما ویکتوریا هرگز سوگ همسرش را پایان نمی‌داد و تا سال ۱۹۰۱ تا پایان زندگی خود سیاه به تن کرد. در طی سلطنتش که طولانی ترین سلطنت در تاریخ انگلیس بود بریتانیا یک قدرت جهانی شد (خورشید هرگز غروب نمی‌کند).

۸ - لیلی و مجنون

شاعر برجسته ایران، نظامی‌گنجوی، شهرت خود را مدیون شعر عاشقانه اش لیلی و مجنون که از یک افسانه عربی الهام گرفته، می‌باشد. لیلی و مجنون یک تراژدی درمورد عشق نافرجام است. این داستان برای قرنها نقل و بازگو شده است و در نسخ خطی و حتی روی سرامیکها نگاشته شده است. عشق لیلی و قیس به دوران مدرسه شان برمی‌گردد. عشق آنها کاملاً قابل مشاهده بود اما آنها از آشکارشدن عشقشان جلوگیری می‌کردند. قیس به دلیل تهیدستی خود را به بیابانی تبعید کرد تا میان حیوانات زندگی کند. او از خوردن غفلت می‌کرد و بسیار لاغر شده بود. به دلیل همین رفتارهای عجیب و غریب او، به وی لقب دیوانه دادند. او با عربهای بادیه نشین دوستی می‌کرد. آنها به قیس قول داده بودند لیلی را طی ستیز و زد و خوردی نزد او بیاورند. در طی این زد و خورد قبلیه لیلی شکست خورد اما پدر لیلی به دلیل رفتارهای مجنون وار قیس با ازدواج آنها مخالفت کرد و بالاخره لیلی با شخص دیگری ازدواج کرد. پس از مرگ همسر لیلی، بادیه نشین‌ها جلسه ای بین لیلی و مجنون ترتیب دادند اما آنها هیچ وقت کاملاً با هم آشتی نکردند. فقط بعد از مرگشان هر دو کنار هم دفن شدند.

۹ - شاه جهان و ممتاز محل

در سال ۱۶۱۲ دختری جوان، به نام ارجمند بانو، با فرمانروای امپراتور مغول، شاه جهان ازدواج کرد. ارجمند بانو یا ممتاز محل ۱۴ فرزند به دنیا آورد و همسر مورد علاقه شاه جهان شد. بعد از مرگ ممتاز محل در ۱۶۲۹ امپراتور بسیار غمگین شد و تصمیم گرفت مقبره ای برای او بسازد. او بیست هزار کارگر و ده هزار فیل را استخدام کرد و نزدیک به ۲۰ سال طول کشید تا مقبره تاج محل کامل شد. شاه جهان هرگز قادر نبود تا سنگ سیاه مقبره را که طراحی کرده بود کامل کند. او توسط پسرش عزل شد و در قلعه قرمز آگرا زندانی شد و ساعتهای تنهایی خود را به تماشای رودخانه جاونا در مقبره ممتاز محل می‌گذراند. او سرانجام در کنار معشوقش در تاج محل به خاک سپرده شد.

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۳٠ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

اخلاق حرفه ای در کتابداری و اطلاع رسانی

پگاه اشرفی

در سال 1980 صاحبنظران کتابداری امریکا، مجموعه قواعدی مقدماتی فراهم آوردند که درونمایه آن را سه موضوع اصول اخلاقی در پژوهش، اصول اخلاقی در تدریس اطلاعرسانی، و اصول اخلاقی در کار اطلاعرسانی تشکیل میداد (1: 23-24). در موضوع اخلاق در پژوهش، مباحثی نظیر نادرستی سرقت اندیشه در پژوهشهای اطلاعرسانی، اعتباربخشی نابجا به همکاران آشنا، و زمینههای ممنوعالتحقیق مطرح شده است؛ در مسئله اخلاق در تدریس به مشکل تدریس سوگرفته و روش تدریس با تکیه بر مسائل ویژه پرداختهاند ؛ و درباب اخلاق در کار اطلاعرسانی، از مطالبی چون استفاده - یا سوءاستفاده - از تسهیلات کار جهت مقاصد شخصی، لزوم محرمانه ماندن اطلاعات، پالایش نتایج دادهها و اطلاعات بنابه مقاصد خاص، مشکلات میانجیان اطلاعرسانی و فروشندگان اطلاعات پیوسته، و پیامدهای سوءاستفاده سیاسی از اطلاعات بهمنزله منشاء قدرت سخن رفته است.

در انگلیس، توجه حرفه کتابداری به این موضوعها منجر به انتشار بیانیه انجمن کتابداران انگلیس در سال 1963 درباره سانسور شد. این سند یک سال پس از نوشته داگلاس فاسکت با عنوان >اعتقاد کتابدار: نه جهتگیری سیاسی، نه جانبداری دینی، نه تحکّم اخلاقی<[6]  (1962) که اغلب از آن نقل قول میشود ظاهر شد. مقوله سانسور به موضوع‌های اخلاق حرفهای بسیار نزدیک است؛ همانگونه که به آزادی اطلاعات نیز وابسته است. شاید به همین سبب بوده است که انجمن کتابداران انگلیس برای دوره کوتاهی گروههایی را مأمور بررسی هر سه موضوع کرد. نتیجه آن شد که، پس از بحث و مشاوره بسیار، انجمن کتابداران انگلیس قواعد اخلاق حرفهای را در سال 1983 تصویب کرد (5: 59).

در دهه 1980، این موضوع مجددآ مورد توجه ویژه قرار گرفت. در آن زمان، بنا به گفته وسپر[7] ، حرفهها بر مسائل اخلاقی تأکیدی ویژه داشتند. انجمن کتابداران سنگاپور نیز در این هنگام در قوانین خود تجدید نظر کرد و نوشتههای آن دوره حاکی از اشاراتی به اخلاق حرفهای جوامع دیگری مانند فرانسه، افریقای جنوبی، اسکاندیناوی، لهستان، و ایالات متحده امریکاست. در سالهای 1993 و 1994 این موضوع دستور کار انجمن کتابداران سوازیلند بود (5: 60).

مسائل عمده اخلاقی که کتابداران و اطلاعرسانان با آن روبهرو هستند با پیشرفتهای سیاسی، اقتصادی، و فنآورانه پیچیدهتر شده است. در سال 1996، مفاهیم اخلاقی فنآوری اطلاعات با توجه به دنیای کمتر پیشرفته، توسط تابر مورد بحث قرار گرفت. معرفی نظریات بازار آزاد، مانند رقابت اجباری برای خدمات منجر به تهیه پیشنویس قواعد جدید اخلاقی برای حکومتهای محلی شد که چنین موضوعی را تحت عنوان استانداردهای حرفهای، محرمانه بودن، نوع روابط، رفتار مناسب، و ضمانت مالی پوشش میدهد (5: 60).

زمینههای مورد توجه. قواعد اخلاق حرفهای مقرراتی را جهت تأمین حد مطلوب ارائه خدمات به کاربران وضع میکند و دستوراتی را برای روابط داخلی حرفه مقرر میدارد. تعدادی از زمینههای مورد توجه را میتوان چنین مشخص کرد: صلاحیت کتابدار یا اطلاعرسان، مراعات احترام برای مسائل محرمانه کاربران، استقلال حرفهای و آزادی هوشمندانه، بیطرفی، رعایت اصول اخلاقی در امور مالی، و درستکاری اعضا. بهعلاوه، توجه به اصول اخلاق حرفهای سبب میشود که هر فرد مجموعهای از مسئولیتها و رابطهها را کشف کند، که برخی عبارتند از: رابطه فردی با مراجعهکننده، کارفرما، یا مدیر؛ رابطه اعضا و کارکنان با خدمات کتابداری و اطلاعرسانی؛ رابطه با تهیهکنندگان مواد کتابخانه، اتحادیههای تجاری، ناشران، و سازمانهای تجاری؛ و رابطه فردی با حرفه خویش. همچنین لازم است که زمینههای تعارض شخصی مانند نظامهای ارزشی دینی و حرفهای نیز مورد توجه قرار گیرد.

برخی صاحبنظران مسائل اخلاقی اطلاعرسانی را در چارچوب امور مربوط به تولید، اشاعه، و کاربرد اطلاعات بهبحث می‌گذارند و لزوم پایبندی به اصول اخلاقی را در این زمینهها گوشزد میکنند (4: 114-117). از دیدگاه برقراری ارتباط و در ملاحظه نتایج تحقیقات، پدیدآورندگان اطلاعات اخلاقآ در برابر درستی و عینی بودن دستاوردهای خود مسئولاند. راستی و درستی از سویی بهمعنای جستوجوی شرافتمندانه حقیقت و از سوی دیگر آزادی نقد و سنجش است. برای رسیدن به این هدف باید از مجهزترین و بهترین ابزارهای اطلاعرسانی موجود بهره جست. این نکته میتواند به تضادهای اخلاقی گوناگونی بینجامد؛ بهویژه زمانی که چنین ابزارهایی در انحصار فرد یا افرادی خاص باشد، یا در دسترس قرار نگیرد، و یا افراد بنا به اهدافی از پیش طراحیشده آشکارا از آنها محروم شده باشند. در مورد کار عملی اشاعه اطلاعات به سه اصل اشاره میشود: 1) اطلاعات، بهویژه اطلاعات تخصصی، باید در اختیار همگان باشد؛ به شرطی که محدودیتهای سیاسی، اقتصادی، و جز آن مدّ نظر قرار گیرد؛ 2) اطلاعات و دادههای شخصی مربوط به تولیدکنندگان و استفادهکنندگان باید محافظت شود. این اصل به انواع دخل و تصرفهای غیرمجاز در امور شخصی کار استفادهکنندگان از سوی تولیدکنندگان پایگاههای دادهها نیز مربوط است؛ و 3) تبعیض قائل نشد در تهیه تام و تمام اطلاعات، یا انتخاب سوگرفته آن از سوی تولیدکنندگان که به گمراهی استفادهکنندگان میانجامد. تولیدکننده پایگاه دادهها مسئول درستی محتوا نیست، بلکه فقط درباب کمال و درستی تهیه دادهها و بازتولید صحیح آنها مسئولیت دارد. محدودیتهای این اصل به مشکلاتی چون گزینشی بودن و ارزیابی دانش و آنچه آلودگی اطلاعات* نام دارد مربوط است. از آنجا که هنگام جستوجوی اطلاعات، استفادهکنندگان اهدافی چندگانه دارند، مسائل اخلاقی مربوط به کاربرد اطلاعات نیز متنوع است. درست بودن اطلاعات مفهومی برابر "پایایی" یا اعتبار علمی دارد؛ و این مهم باید اهداف نظری و عملی مربوط به دستکاری اطلاعات را دربر گیرد. از جمله تضادهای اخلاقی موجود در این زمینه میتوان از پالایش نتایج جستوجو و نیز سوءاستفاده از اطلاعات و تسهیلات اطلاعرسانی، بنا به مقاصد مختلف، نام برد.

برخی دیگر از صاحبنظران مسائل اخلاقی را به دو بخش اساسی و متمایز "مسائل اخلاقی کلان" و "مسائل اخلاقی خرد" تقسیم کردهاند (7: 8-13). دیدگاه کلان به مشکلاتی اشاره دارد که گروهی، در رویارویی با جامعه، با آنها مواجه میشوند و در رشته کتابداری و اطلاعرسانی، بیشتر به پیامدهای کلی اجتماعی، و بهویژه مسئله بازیابی اطلاعات وابسته است. رئوس مطالب این مبحث عبارت است از: دشواری جامعه فراصنعتی، ارتباط میان کشورهای فقیر و غنی از نظر اطلاعاتی، مشکلات جریان آزاد اطلاعات، حریم خلوت فردی و رسانهها، و جز آنها. بهطور مثال، دسترسی به اطلاعات، بهویژه دانش فنی مورد استفاده در بخش تجارت و صنعت، از مشکلات طرحشده در این حوزه است. تضادهای سیاسی و اقتصادی موجود در کار شکلگیری جامعه اطلاعاتی* از یک سو، و مشکل تصمیمگیریهای بجا و درست مبتنی بر اطلاعات از سوی دیگر، مستلزم توجه خاص به اصول اخلاقی است. در دیدگاه خرد، به مواردی توجه میشود که از درون گروهها ناشی میگردد، که در حرفه کتابداری و اطلاعرسانی گروههای عمده دستاندرکار اطلاعات عبارتند از: استفادهکنندگان، تولیدکنندگان، و توزیعکنندگان اطلاعات. برخی مسائل اخلاقی مطرح برای این گروهها عبارت است از مشکلات دستیابی به اطلاعات؛ امنیت اطلاعات؛ مبانی اخلاقی پژوهش، تدریس، کار اطلاعرسانی، حقمؤلف؛ و جز آنها. بهطور مثال، در روابط متقابل میان تولیدکننده پایگاه دادهها و پدیدآورنده و ناشر، تولیدکننده پایگاه باید به بازتولید صحیح اسناد بپردازد و ناشران نیز باید آثار خود را بهطور مرتب ارسال دارند. تولیدکنندگان پایگاه دادهها نیز باید تحت، شرایطی که آشکارا بیان میشود، پایگاهها را برای میزبانان منتخب فراهم سازند؛ یا اگر بهطور کلی به تولید میپردازند، محصولات خود را، تحت شرایطی یکسان، به همه میزبانان عرضه دارند. میزبانان نیز، از سوی دیگر، باید خدماتی مطلوب، مداوم، مستمر، و اطمینانبخش ارائه کنند. درباب استفاده از اطلاعات، تولیدکننده باید اصل محرمانه بودن را رعایت کند. فروشندگان اطلاعات باید اجازه داشته باشند که از نسخههای مطالب جستوجو شده، جهت نمایش آنها در رسانههای ماشینخوان، ذخیرهای موقتی تهیه کنند؛ اما آنان نیز نباید این نسخهها را بدون داشتن مجوز از تولیدکنندگان دادهها به فروش برسانند. تولیدکننده پایگاه دادهها باید اطمینان یابد که استفادهکنندگان میتوانند به مدارک موجود در پایگاه دادهها دسترسی یابند و فرصتهایی نیز برای کارآموزی لازم جهت بهرهبرداری از آنها فراهم گردد. استفادهکننده نیز باید بتواند از اطلاعات بهره کامل ببرد، به شرط آنکه تولیدکننده را از لغزشهایی که در پایگاه دادهها مییابد مطلع سازد. میانجیان اطلاعرسان نیز باید اصول اخلاقی را رعایت کنند: باید مشتریان را از اصول و فنون بهکار رفته در تهیه رسانههای اطلاعاتی آگاه سازند؛ سفارشهایی را بپذیرند که از نظر حرفهای در تهیه آنها صلاحیت و شایستگی دارند؛ محرمانه ماندن اطلاعات درخواستی را تضمین کنند؛ از رمزواژهها، سوای آنچه بدان منظور تعیین شده، برای مقاصد دیگر استفاده نکنند؛ اطلاعات شخصی را محرمانه تلقی کنند؛ و هزینهها را در حدی معقول دریافت دارند. انجمن اطلاعرسانی امریکا*[8] نیز این موارد را بهعنوان مسائل اخلاقی خود مورد تأکید قرار داده است که در آنها ارزشهای حرفهای و اخلاقی نقشی بزرگ ایفا میکنند (3: 8-10).

 

مآخذ:

1) آزاد، اسدالله. "لزوم پایبندی به اصول اخلاقی در اطلاعرسانی". اطلاعرسانی. دوره یازدهم، 1 (زمستان 1373): 22-29؛

2) ژکس. فلسفه اخلاق: حکمت عملی. ترجمه ابوالقاسم پورحسینی. تهران: سیمرغ، 1355؛

3) Blixurd, Julia C.; Sawyer, Edmond. "A Code of Ethics for ASIS: The Challenge befor US". ASIS Bulletin. (Oct. 1984): 8-10;

4) Capurro, Rafael. "Moral Issues in Information Science". Journal of Information Science. 11 (1985): 113-123;

 5) "Code of Professional Conduct". International Encyclopedia of Information and Library Science, PP. 59-61;

 6) Holley, Edward G. "American Library Association (ALA)". World Encyclopedia of Library and Information Science, PP. 46-52;

7) Ladd, J. "The Quest for a Code of Professional Ethics: an Intellectual and Moral Confusion", in Ethical Issues in the Use of Computers. Wadsworth: Belmont, 1985, PP. 8-13.

 

 

 


[1]. Professional ethics

[2]. Mary W. Plummer

[3]. Pratt Institute

[4]. Library Bill of Rights

[5]. Freedom to Read Statement

[6]. Creed of the Librarian No Politics, No Religion, NoMorals

[7]. Vosper

[8]. American Society for Information Science (ASIS)

 


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ٢٩ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

منشور کتاب

قطعنامه ای که برای بهبود وضعیت کتاب در سطح بین المللی در سال 1971 به وسیله سازمان بین المللی حرفه ای پدیدآوران، ناشران، کتابداران، کتابفروشان واطلاع رسانان با همکاری یونسکو به مناسبت سال1972 سال بین المللی کتاب به تصویب رسید. بندهای مصوبه آن از این قرار بودند:

1.       هرفردی حق خواندن دارد

2.      کتابها برای آموزش ضروری هستند

3.     جامعه ملزم است شرایطی را به وجود آورد که پدیدآورندگان به راحتی بتوانند نقش خلاق خود را ایفا نمایند.

4.      یک صنعت نشر سالم برای توسعه ملی امری ضروری است

5.     تسهیلات لازم در امر تولید کتاب برای توسعه نشر ضروری است

6.      کتابفروشان به عنوان رابط بین ناشران  خوانندگان خدماتی اساسی انجام میدهند

7.     کتابخانه ها منابع ملی انتقال اطلاعات و دانش و لذت بردن از خرد و زیبایی اند

8.     دبیزش، با انجام وظایف خود یعنی حفظ و نگهداری و اشاعه اطلاعات اساسی در واقع در خدمت کتاب قرار دارد.

9.      جریان آزاد کتاب بین کشورده مکمل تولید ملی و تعالی بخش تفاهم بین المللی است

10.    کتاب وسیله ای است برای ایجاد تفاهم بین المللی و همکاریهای صلح آمیز.

منبع: جواد صیافی دانشجوی کارشناسی رشته کتابداری و اطلاع رسانی

http://www.newlib.blogfa.com


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢٧ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

با سلام

ضمن سپاس از کاربران ارجمند ، با توجه به علاقه مندی دوستان مخاطب این صفحات خواهشمندم نظرات و دیدگاه های ارزشمند خود را بیان فرموده تا امکان بهسازی وبلاگ و مطالب آن فراهم گردد.

مدیر وبلاگ


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢٧ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

پیرامون نمایه سازی

نمایه   ( Index)

معادل نمایه در انگلیسی واژه Index است که از واژه لاتینی Indic به معنی دلالت کردن گرفته شده است. برابر فارسی Index فهرست بوده که گویا معرب واژه پهلوی، پهرست است. کلمه نمایه نیز از مصدر نمودن و نماییدن گرفته شده است.

از نمایه تعاریف مختلف و متنوعی ارائه شده است، اما در مجموع «نمایه به عمل تحلیل مدارک از طریق تشخیص، انتخاب و تخصیص شاخص‌ها، اصطلاحات خاص، یا توصیفگر به محتوای موضوعی مدرک گفته می شود که می تواند موجب بازیابی مدارک معین یا بحشهای خاصی از اطلاعات و یا داده‌ها گردد.

نمایه به دو دسته کلی نمایه توصیفی و نمایه موضوعی تقسیم بندی می شود:

ــ نمایه توصیفی     Descriptive   Index

پرداختن به ویژگیهای اطلاعاتی غیرموضوعی یک مدرک که معمولاً به اطلاعات کتابشناختی موسوم می‌باشند را «نمایه توصیفی» می‌گویند.

ــ نمایه موضوعی       Subject   Index

ساخت و پرداخت زمینه های اطلاعاتی مدرک که بار موضوعی دارد و دسترسی بر مدارک را از طریق موضوع امکان‌پذیر می سازد «نمایه موضوعی» خوانده می شود.

 

2 نمایه سازی  (Indexing)

به ثبت و ضبط محتوای اطلاعاتی مدارک با استفاده از روشهای گوناگون، به منظور سازمان دادن اطلاعات به قصد سهولت بازیابی «نمایه‌سازی» گفته می‌شود.

 

نمایه ساز (Indexer)

نمایه ساز کسی است که کارش تهیه نمایه از مدارک باشد. نمایه ساز ماهر شخصی است که مدارک را بی‌غرضانه، دقیق، اصولی و با در نظر گرفتن جامعه استفاده‌کنندگان و نیازهای احتمالی آنها تجزیه و تحلیل نماید.

 

هدف نمایه سازی (Indexing    goal)

هدف نمایه سازی افزایش میزان دسترسی مراجعه کنندگان به مطالب موضوعی مورد جستجو است. از این لحاظ ممکن است که نمایه سازیها بسته به جامعه استفاده کننده و نیازهای اطلاعاتی آنها با هم متفاوت باشند. گزینش مواد از میان مطالب منتشره، توجه به موضوعی خاص، سوگیری زبانی، توجه به مدرک و منبعی خاص و... از جمله عواملی هستند که می توانند بر هدف نمایه سازی تأثیر بگذارند.

 

کارکرد نمایه سازی  (Indexing   Function)

نمایه سازی عموماً سه کارکرد عمده دارد:

·          محتوای اطلاعاتی مدارک را فشرده می‌سازد.

·          به عنوان واسطه برای تطبیق و یکسان سازی زبان مدرک و زبان کاوش به کار می‌رود.

·          به عنوان ابزاری کارا، بر شیوه تدوین راهبردی کاوش در جستجوی اطلاعات نظارت دارد.

 

تاریخچه نمایه سازی( Indexing  history)

کهن‌ترین پیشینه ای که از نمایه سازماندار در تاریخ سراغ داریم، سیاهه لوحه‌های گلین کتابخانه های اکد و سومر است. اما نخستین گامهای جدی در راه تدوین نمایه در خصوص کتب مقدس دینی و در سده چهاردهم میلادی در چند صومعه صورت گرفت. در مشرق زمین، خاصه در قلمرو تمدن اسلامی کارهایی در زمینه های رده بندی، فهرست نویسی و نمایه سازی انجام گردید. فهرست ابن ندیم یکی از این نمونه هاست.

پس از اختراع چاپ، نخستین نمایه نظام‌مند تدوین شد. «کنراد گسنر» فهرست رده بندی شده‌ای از 2000 کتاب را در سال 1548 منتشر کرد. در قرن هجدهم با پیدایش مفهوم رده بندی، فهرست نویسی و رده بندی یکی از هدفهای مهم علوم گردید. در قرن نوزدهم هم دانش کتابداری و اطلاع رسانی به شکوفایی رسید. رده بندی دهدهی دیویی که در سال 1876 منتشر شد ضمن اینکه مهمترین پیشرفت بشر در تاریخ رده بندی است بیشترین تأثیر را هم بر نمایه سازی گذاشت. در این قرن همچنین انتشار نشریات به سرعت رشد یافت، بنابراین دسترسی به مقالات نیازمند نمایه بود، این امر ابتدا با نمایه نشریات ادواری در آمریکا آغاز گشت.

پس از جنگ جهانی دوم، دامنه تحقیقات و پژوهشها روز به روز گسترده‌تر گردید و این افزایش تدریجی کنترل اطلاعاتی با استفاده از ابزارها و شیوه های قبلی را غیرممکن می‌ساخت. در سال 1961 اولین کتاب تئوریک در زمینه نظام‌های بازیابی اطلاعاتی ارائه شد. انگیزه اصلی تألیف این کتاب از جانب «ویکری» رشد سریع انتشارات و بررسی روشهای نمایه سازی در کتابداری بود. به تدریج بر حجم این تلاش ها افزوده شد تا این که در دهه 1970 تحقیقات گسترده ای به روی بانکهای اطلاعاتی و سیستم های خودکار پیوسته صورت گرفت. در طول دهه 1980 استفاده از نظام های بازیابی اطلاعات در دو جنبه گسترش پیدا کرد. جنبه اول گسترش نظامهای تمام متن بود (تا قبل از این دهه در بازیابی اطلاعات فقط از نمایه ها و چکیده ها استفاده می‌شد).

جنبه دوم گسترش نظامهای پیوسته مورد استفاده غیرمتخصصان بود. در دهه 1990 حجم منابع ذخیره اطلاعات رایانه ای افزایش یافت، تصاویر به همراه اطلاعات ارائه شده و راه نمایش اطلاعات به گونه ای متفاوت تعقیب گردید. تحول مهمی که در این دهه به وقوع پیوست ظهور اینترنت بود. تا قبل از این تحول تعداد ناشران اطلاعاتی بسیار محدود بود ولی در حال حاضر افراد زیادی در سرتاسر جهان اطلاعات مربوط به خود را تولید و دسته بندی می کنند و از طریق صفحات خانگی، آنها را در اختیار دیگران قرار می دهند، امروزه حجم انبوه اطلاعات به خصوص اطلاعات موجود بر روی شبکه جهانی وب موجب ظهور جنبه های جدیدی در بازیابی اطلاعات گردیده است.

 

زبان نمایه سازی(Indexing  Language)

زبان نمایه سازی در نظام‌های اطلاع رسانی به زبان ساختگی و قراردادی اطلاق می‌شود که برای مقاصد نمایه سازی به ویژه قابلیت بازیابی اطلاعات و مدارک به کار گرفته می شود. به طور کلی زبان نمایه سازی، استانداردی را مهیا می کند که هم نمایه ساز و هم جستجوگر می توانند از آن استفاده کنند.

از طریق زبان نمایه سازی، نمایه ساز و جستجوگر می توانند مفاهیم را به یک صورت به کار برند. از آنجایی که زبانهای نمایه سازی هم در نمایه سازی مدارک و هم در امر جستجوی مدارک به کار می‌روند به زبان های بازیابی نیز معروفند.

نمایه سازی دارای زبان های مختلفی است این زبانها عبارتند از:

·          زبان طبیعی (National   Language)

نوعی نمایه سازی است که از زبان مدارک استفاده می شود. در این روش هر اصطلاح یا واژه ای که در مدرک آمده است، می تواند برای نمایه در نظر گرفته شود. خصوصیت بارز نمایه سازی به زبان طبیعی، فقدان یک واژگان کنترل شده است. این خصوصیت باعث تنوع زبان طبیعی در نمایه سازی شده است.

·          زبان آزاد Free  Language))   

نمایه سازی به زبان آزاد عبارت است از نمایه سازی که در آن هر واژه ای که بتواند موضوع مدرک را خوب توصیف کند به عنوان اصطلاح نمایه برگزیده می شود. خواه به وسیله پدیدآورنده مدرک به کار رفته باشد و یا به کار نرفته باشد. در این روش محدودیتی برای واژه‌هایی که می تواند در فرایند نمایه سازی به کار رود، وجود ندارد. این روش می تواند توسط انسان و یا رایانه انجام گیرد.

·          زبان کنترل شده (مقید) (Controlled  Language)

در این گونه نمایه سازی معمولاً فهرستی مستند، مشخص کننده اطلاعاتی است که ممکن است به موضوعات نسبت داده شود؛ به بیان دیگر در نمایه سازی به زبان کنترل شده، شخص اصطلاحات یا واژه هایی از یک فهرست واژگان را براساس تفسیر ذهنی که از مفاهیم مندرج در مدرک دارد به مدرک اختصاص می دهد.

 

سیستم های نمایه سازی (Indexing  Systems)

سیستم های نمایه سازی وسایلی هستند که به وسیله آنها از یک زبان نمایه‌ای برای ایجاد نمایه یا سایر ابزارهای تجسسی استفاده می‌شود. بنابراین به مجموعه ای از رویه های مقرر که برای سازماندهی محتوای رکوردها به منظور بازیابی و اشاعه اطلاعات، مورد استفاده قرار می‌گیرد سیستم نمایه سازی گفته می شود. پس همارایی و پیش همارایی دو سیستم اساسی نمایه سازی به شمار می رود.

·          نمایه سازی همارا ( Co – Ordinate  Indexing)

نمایه سازی همارا به شیوه ای از نمایه سازی گفته می شود که در آن محتوای موضوعی هر مدرک با بیش از یک شناسه یا اصطلاح تعیین و توصیف می شود و رابطه بین اصطلاح‌ها به وسیله جور کردن و ترکیب واژه‌های منفرد معین می‌شود.

·          نمایه سازی پس همارا ( Co – Ordinate  Indexing Post)

شیوه ای از نمایه سازی که در آن نمایه ساز، سرشناسه ها را از مفاهیم بسیار ساده انتخاب می کند و تعدادی شناسه زیر هر یک اضافه می نماید و نیز تدابیری برای پیوستن آنها به یکدیگر به دست می دهد تا به وسیله آنها جوینده بتواند موضوع مدرک موردنظر خود را بیابد. به عبارت دیگر پس همارایی اشاره به عملی می کند که بعد از روند نمایه سازی انجام می شود و مربوط به همارایی دو یا چند اصطلاح برای ساختن مفهوم موردنظر در مراحل بازیابی است.

·          نمایه سازی پیش همارا( Co – Ordinate  Indexing Per)

هرگاه بین دو یا چند جزء به طور تصنعی و ساختگی، پیوند برقرار کنیم به این عمل و نوع آن، نمایه پیش همارا گویند. به عبارت دیگر در نمایه سازی پیش همارا، ترکیب یا همارایی عناصر تشکیل‌دهنده موضوع مورد جستجو در هنگام نمایه سازی و به عبارتی پیش از بازیابی صورت می‌گیرد.

 

انواع نمایه سازی( Indexing  Kinds)

روشهای گوناگونی جهت نمایه سازی وجود دارد که در ذیل به اختصار به خصوصیات هر یک از این روشها اشاره می‌گردد:

·          نمایه سازی استخراجی (اشتقاقی)(Extraction  Indexing )

در نمایه سازی از طریق استخراج، از واژگان و عباراتی که واقعاً در مدرک وجود دارند برای بیان محتوای موضوعی همان مدرک استفاده می شود. در این نوع نمایه سازی که به آن نمایه سازی «اشتقاقی» نیز می‌گویند، بیان‌های منتقل کننده معنا از متون استخراج شده با تغییرات کمی وارد فایل جستجو می شوند. این تغییرات جزئی عبارتند از: جمع و مفرد کردن، نرمال سازی، جایگزین کردن واژه هایی به جای فعل و از این قبیل تغییرات.

·          نمایه سازی انتسابی (تخصیصی) ( Assignment  Indexing )

این نوع از نمایه سازی، مستلزم اختصاص اصطلاحات به مدرک از منبعی غیر از خود آن مدرک است. بنابراین اطلاعات می توانند از ذهن نمایه ساز نشأت گرفته باشند. عموماً «نمایه سازی تخصیصی»  مستلزم تلاش برای ارائه محتوای موضوعی با استفاده از اصطلاحاتی است که از نوعی واژگان کنترل شده استخراج می‌شوند.

·          نمایه سازی کنترل شده( Controlled  Indexing )

استفاده از واژگان کنترل شده بدین معناست که نمایه سازان محدود به استفاده از توصیفگرهایی هستند که در واژگان مربوط وجود دارد. به عبارت دیگر واژگان کنترل شده شامل توصیفگرهایی است که مجاز شناخته شده اند، به کارگیری واژگان کنترل شده باعث می شود تا از طریق کنترل مترادفات بیانهای زبان طبیعی کاهش یافته و بالطبع قابلیت پیش بینی تا حد زیادی افزایش یابد. به طور کلی نمایه سازان در این روش فقط اصطلاحاتی را به مدرک اختصاص می دهند که در فهرستی که شرکت محل کار برای آنان تهیه کرده وجود داشته باشد.

·          نمایه سازی اجباری (توکیلی یا حکمی)( Mandatory  Indexing )

یکی از راههای تکمیل و رفع نقص از نمایه سازی کنترل شده این است که نمایه ساز مجبور است توصیفگرهایی از واژگان زبان نمایه را انتخاب کند که به صورتی اخص و دقیق نشانگر مفاهیم و موضوع مدرک موردنظر هستند. در چنین حالتی جستجوگر، مدارکی با مانعیت (precise) کامل را بازیابی خواهد کرد. تنها در چنین شرایطی است که توصیفگرهای انتخابی نمایه ساز و جستجوگر، با یکدیگر منطبق شده و سازگار هستند و افت اطلاعات نخواهیم داشت. به عبارت دیگر در این نوع نمایه سازی، از نمایه ساز خواسته می شود که در همه حال از «قانون کاتر» تبعیت کند، یعنی مناسب‌ترین و اخص‌ترین توصیفگرها را از واژگان نمایه سازی انتخاب کند.

·          نمایه سازی آزاد(Free  Indexing )

در نمایه سازی آزاد، نمایه ساز هر اصطلاحی را که به ذهنش برسد و آن را برای توصیف متن مناسب بداند، استفاده می کند و آن را به متن منتسب می کند. در عمل، نمایه سازی آزاد منتهی به نمایه سازی استخراجی می شود.

·          نمایه سازی سازگار ( Consistent  Indexing )

در نمایه سازی هنگامی که حاصل کار دو نمایه ساز از کاری یکسان، متفاوت باشد معلوم می‌شود که اشتباهی رخ داده و ناسازگاری وجود دارد. اما واقعیت امر این است که در یک نظام اطلاع‌رسانی، اگر مدرکی واحد توسط چندین نفر و با روشهای مختلف نمایه سازی شوند نباید انتظار داشت که بتوان آن را سازگار نموده و همه را بازیابی کرد.

·          نمایه سازی ترکیبی (مختلط) ( Synthetic  Indexing )

با نگاهی به انواع روشهای نمایه سازی متوجه می شویم که نمایه سازی آزاد و اجباری، دارای نقاط قوت و ضعفی هستند که اگر درست و به جا با یکدیگر ادغام شوند، بسیار کارآمد و مؤثر خواهند بود. با وجود اینکه نمایه سازی اجباری در مقایسه با دیگر روشها دارای امتیازات بیشتری است ولی به دلیل فقدان اخص سازی و واژگانی از این نظر ناقص است. ولی با ادغام نمایه سازی آزاد که دارای ویژگی اخص سازی واژگانی است، نقاط ضعف هر دو نوع نمایه سازی رفع شده و یک نوع نمایه سازی کارآمد و مؤثر به وجود می‌آید.

·          چشم پوشی از نمایه سازی (نظام های اطلاع رسانی متن کامل)

به دلیل مشکلات و سختی انواع نمایه سازی، اغلب ترجیح می دهند که بدون دخالت انسان متون اصلی را ذخیره کنند. در این صورت انتقال معنایی لغات متن است که مورد جستجو قرار می‌گیرد. چنین نظامهایی ارزان و سریع هستند و با استفاده از روش خواندن ماشینی متون می توان به سادگی به همه اطلاعات دسترسی پیدا کرد.

 

مراحل نمایه سازی (Indexing Process)

با جمع بندی نظرات مختلف در این خصوص می توان مراحل نمایه سازی را در پنج بخش عنوان نمود:

·          آشنایی و شناخت

اولین قدم در تهیه فهرستی مناسب از توصیفگرهای یک مدرک، آشنایی با محتوای مدرک است. نمایه ساز باید از محتوای مدرک آگاهی داشته باشد. تنها تفاوت نمایه سازی با چکیده‌نویسی این است که نمایه ساز بر خلاف چکیده‌نویس، لزومی ندارد از تمام ریزه کاری‌های مدرک اطلاع‌ پیدا کند. آنچه که دانستن آن برای نمایه ساز واجب است، اطلاع از ساختار محتوایی مدرک و مطالب تازه‌ای است که مدرک در مورد آن خلق شده است.

·          تجزیه و تحلیل

تحلیل دومین مرحله، قبل از انتخاب واژه های موضوعی را تشکیل می دهد. تحلیل انسانی یک مدرک و تصمیم‌گیری پیرامون این که کدام موضوع‌ها از نظر نمایه سازی به قدر کافی با اهمیت می‌باشند، بسیار مشکل است. بعضی از مشخصه های این فرآیند را می توان مشخص کرد. اما به روی هم طی این مرحله تا حدود زیادی به تجربه و قدرت کافی بستگی دارد. هر مدرک یک یا چند موضوع اصلی دارد. واضح است که این موضوع‌ها حتماً باید نمایه شوند، اما نمایه سازی موضوع‌های فرعی مدرک تا حد زیادی بستگی به سیاست واحد نمایه سازی با استفاده ای دارد که در پایان کار از نمایه ها می شود.

باید به این نکته اشاره کرد که اصولاً مفاهیم نمایه می شوند، نه واژه هایی که پدیدآورنده مدرک به وسیله آنها، این مفاهیم را ارائه کرده است، زیرا پدیدآورنده ممکن است زبانی مبهم، تخصصی، عامیانه، سنگین و یا غیر قابل قبول به کار برده باشد.

·          تشخیص اطاعات قابل نمایه شدن

نخستین قاعده، وفادار ماندن به مدرک است. این قاعده ممکن است بدیهی نماید، اما عدم توجه به آن نمایه ساز را در عوض کردن محتوای واقعی مدرک، به دام نمایه کردن اشارت ضمنی، کاربردهای سطحی، موارد پیشنهادی، راهنمایی‌های مربوط به آینده و جز آن می اندازد.

نمایه ساز باید همواره این نکته را مدنظر قرار دهد که اصولاً مفاهیم نمایه می‌شوند، نه واژه‌هایی که مؤلف به وسیله آنها این مفاهیم را ارائه کرده است. نمایه ساز نباید خود را درگیر محض نمایه‌سازی واژه ها کند، بلکه باید ابتدا مفهوم و معنایی را که در بطن واژه ها نهفته است پیدا کند و سپس اصطلاحاتی را که نظام برای آن مفاهیم طرح ریزی کرده است، به عنوان معادل آنها برگزیند.

بنابراین می توان نتیجه گرفت، اقلام اطلاعاتی از نظر ذخیره و بازیابی آن چنان باید از متن مدرک بیرون کشیده شود که نمایه ساز اگر خود را به جای استفاده کننده از آن اطلاعات بگذارد، واقعاً انتظار آن را داشته باشد که مدرک نمایه شده از هر نظر پاسخگوی نیازهای او باشد.

 

·          تبدیل مفاهیم به اصطلاحات نمایه یا ترجمه و انتقال مفاهیم قابل نمایه شدن به اصطلاحات پذیرفته شده

وقتی که تحلیل مقدماتی مدرک تمام شد، نمایه ساز شروع به برگزیدن واژه هایی می کند که باید در نمایه نامه بیاید. این واژه ها در زبان مقید نمایه‌سازی باید از میان واژه های معینی انتخاب شود، بهتر است که واژه ها و مفاهیمی که در نتیجه بررسی و مطالعه مدرک استخراج شده است با اصطلاحنامه‌ای که در همان زمینه است مقایسه گردد.

نمایه ساز ناگزیر از جستجو در اصطلاحنامه است و طبیعی است که باید در جستجوی توصیفگرهایی باشد که بتوانند مفهوم اطلاعات را به خوبی و روشنی القاء کنند. در این جستجو باید اصطلاحات وابسته موجود در هر شناسة اصطلاحنامه مورد بررسی قرار گیرد.

وقتی سیاهه توصیفگرهای گزیده شده کامل گردید، لازم است که نمایه ساز دو یا چند تا از آنها را با هم هماراسته کند تا ببیند مفهومی که از آن حاصل می شود دقیقاً در مدرک هست یا خیر؟ در واقع هدف این است که از بازیابی مدارک بی‌ربط با موضوع، جلوگیری شود. تجربه نشان داده است که هر چه بازیابی تحت همارایی توصیفگرهای اخص انجام شود، ارتباط موضوعی مدارک بازیابی شده بیشتر و دقیق‌تر است.

برای دسترسی به خاص‌ترین توصیفگر مناسب در اصطلاحنامه، نمایه ساز باید همواره خود را عادت دهد به اینکه هنگامی که در مورد گزینش یک توصیفگر تأمل می‌کند، اطلاعات مربوط به آن را که در اصطلاحنامه آمده است به دقت مطالعه کند و اصطلاحات اخص مشترک با آن را بررسی نماید تا شاید یکی از آنها برای مفهوم مورد نظر مناسب‌تر باشد.

 

ممقایسه نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست نویسی

چکیده نویسی و فهرست نویسی از راههای دیگر سازماندهی و بازیابی اطلاعات می‌باشند که سهم به سزایی در ارتباطات و جریان اطلاعات دارند. بر این اساس مناسب است که ابتدا آشنایی مختصری با این مفاهیم پیدا نموده و در ادامه ضمن مقایسه نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست‌نویسی از وجوه اشتراک و افتراق میان آنها مطلع گردیم.

 

·          چکیده نویسی( Abstracting)

چکیده نویسی شامل یک رشته عملیات زنجیره ای است که طی آن ساختارهای صورت و معنای مدارک تحلیل و سپس با حفظ عمق معنا به صورتی کوتاه تبیین می‌شود.

·          فهرست نویسی ( Cataloging)

فهرست نویسی در علم کتابداری چنین تعریف می شود: «فهرست نویسی به مجموعه مراحلی گفته می‌شود که طبق روش خاصی مشخصات کتابها را جهت تهیه فهرست و استفاده چه به صورت کتابی و چه در برگه دان ثبت می‌کند».

·          ارتباط بین نمایه سازی ، چکیده نویسی و فهرست نویسی

نمایه سازی، فهرست نویسی و چکیده نویسی، از جمله عوامل اصلی در عرضه اطلاعات به شمار می‌روند. در عصر دسترسی کامپیوتری به متون کامل، باز هم نمی توان ادعا کرد که مرزهای بین نمایه سازی، چکیده نویسی و فهرست نویسی در حال از بین رفتن است. در بیان وجوه اشتراک نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست نویسی باید گفت انتخاب جوهره متن فصل مشترک چکیده‌نویسی و نمایه سازی بوده و تحلیل محتوا وجه اشتراک نمایه سازی با فهرست‌ نویسی می‌باشد.

·          تفاوت نمایه سازی و فهرست نویسی

تحلیل محتوا وجه اشتراک نمایه سازی و فهرست نویسی است با این تفاوت که در فهرست نویسی تنها موضوع اصلی مدرک مدنظر است، اما در نمایه سازی تحلیل محتوا عمیق‌تر از فهرست‌نویسی انجام می شود و موضوعات فرعی مدرک نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

·          تفاوت نمایه سازی و چکیده نویسی

1-  در  چکیده نویسی جوهره متن باید به صورتی مختصر و واضح عبارت بندی شود در صورتی که در نمایه سازی قابلیت پیش بینی جوهره متن اساس کار است.

2-  در چکیده نویسی چندگانگی میان زبان طبیعی نقش حساسی ندارد و تمامی بیان‌های یک مفهوم به شرطی که برای همگان قابل درک باشد، پذیرفته است.

3-  در چکیده، بیان های تفسیری نه تنها مانعی برای خواننده چکیده به حساب نمی آید بلکه در بعضی موارد اگر بیان تفسیری از وضوح بیشتری برخوردار باشد نسبت به بیان لغوی ارجحیت دارند در صورتی که در نمایه سازی بیانهای تفسیری برای جستجوگر مانع به حساب می‌آیند، زیرا قابلیت پیش بینی را کاهش می دهند.

4-  مجموعه ای از اصطلاحات نمایه ای را به آن نحو که در نمایه به کار می بریم در چکیده نمی توان به کار برد. مثلاً مجموعه توصیفگرهای «آب»، «هوا»، «خنک‌کنندگی» و «تصفیه» که به نحوی خاص ظاهر می شوند را نمی توان در چکیده به کار برد ولی نحوه واژه بندی این توصیفگرها در چکیده به صورتی است که می توان مفاهیم موردنظر را درک کرد.

5-  ابهام زبان نیز در چکیده نویسی مانعی به حساب نمی آید زیرا علاوه بر دسترسی به محتوای متن خواننده با زمینه موضوع نیز از قبل آشناست. در کل می توان گفت چندگانگی و ابهام بیان زبان طبیعی مانعی برای استفاده از چکیده به حساب نمی آید و این درست برعکس حالتی است که در نمایه ها صادق است.

 

 


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢٠ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

اشعری در یک شب ایرانی، به جمع مرغ ها پیوست

مراسم "شب ایرانی" به مناسبت سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب با اهدای نشان سیمرغ به علی اکبر اشعری وتقدیر از برخی کوشندگان عرصه کتاب و نشر جمعه 18 بهمن در کتابخانه ملی برگزار شد.

در بخش دیگری از این مراسم از تلاشگران حوزه فرهنگ و تمدن ایران و اسلام تقدیر شد:

کاوه بیات به پاس نگارش مقالات متعدد در مجله جهان کتاب

 عمادالدین شیخ الحکمایی به پاس تلاش در گسترش فرهنگ ایران

 محمود سالاری رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی به پاس تلاش در گسترش فرهنگ ایرانی

 بهروز ایمانی به پاس ویراستاری مجموعه سه جلدی "گنجینه بهارستان" در حوزه پزشکی

 فاضل هاشمی رئیس اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی به پاس تلاش برای گسترش فرهنگ ایرانی

 یونس کرامتی به پاس از تالیفات متعدد در تاریخ علم ریاضیات

 حبیب الله عظیمی، به پاس فهرست‌نگاری نسخ خطی تاریخ علم

 عبدالله انوار برای پژوهش در حوزه علوم و فنون

 اهدای گواهی ثبت به آثاری که از سوی کشورمان در دوره های گذشته به برنامه حافظه جهانی یونسکو پیشنهاد شده بودند و اجرای سرودهای انقلابی توسط «همسرایان ادیان توحیدی» که اعضای آن از ادیان آشوری، کلیمی، ارمنی، مسلمان و زرتشتی تشکیل شده بودند و اجرای گروه موسیقی رودکی با آواز دکتر سیدعبدالحسین‌ مختاباد از دیگر برنامه های مراسم شب ایرانی بود که با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی و ستاد سیمرغ برگزار شد.

 


نوشته شده در تاريخ یکشنبه ٢٠ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

برگزیدگان جایزه کتاب سال

برگزیدگان بیست و ششمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

*** در بخش ترجمه:

* حوزه دین

در رشته حدیث سیدمحمد مهدی جعفری برای ترجمه کتاب «نهج‌البلاغه» از انتشارات مؤسسه نشر و تحقیقات ذکر

در رشته ادیان دیگر ابوالقاسم اسماعیل‌پور برای ترجمه کتاب «دانشنامه اساطیر جهان» از انتشارات اسطوره

* حوزه علوم اجتماعی

در رشته آمار محمدرضا مشکانی برای ترجمه کتاب «نظریه‌های فلسفی احتمال» ‌از انتشارات دانشگاه صنعتی شریف

در رشته حسابداری غلامرضا اسلامی بیدگلی و شهاب‌الدین شمس و هستی چیت‌سازان برای ترجمه کتاب «نظریه‌های مالی نوین» از انتشارات دانشگاه تهران

* حوزه هنر

در رشته هنرهای نمایشی امید نیک فرجام برای ترجمه کتاب «مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما» از انتشارات مینوی خرد

در رشته معماری مهرداد قیومی بیدهندی برای ترجمه کتاب «معنا در معماری غرب» از انتشارات فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران

* حوزه تاریخ

کیکاوس جهانداری برای ترجمه کتاب «روم و ایران دو قدرت جهانی در کشاکش و همزیستی» از انتشارات نشر و پژوهش فرزان‌روز

* حوزه ادبیات داستانی نوجوان

حسین ابراهیمی الوند برای ترجمه کتاب «نان و گل سرخ» از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

* حوزه علوم و فنون نوجوان

«کتاب دایرة‌المعارف اینترنتی علوم» از انتشارات محراب قلم که جمعی از نویسندگان و مترجمان آن را تدوین کرده‌اند. امیر صالحی طاقانی جایزه را دریافت کرد.

*** در بخش تألیف :

* حوزه فلسفه و روانشناسی

در رشته فلسفه اسلامی غلامحسین ابراهیمی دینانی برای کتاب  «نصرالدین طوسی؛ فیلسوف گفتگو» از انتشارات هرمس
در رشته فلسفه غرب حسین غفاری برای کتاب «بررسی انتقادی و تطبیقی فلسفه نظری کانت» از انتشارات حکمت

* حوزه دین

عزیز‌الله عطاری برای کتاب «مسند الامام امیرالمومنین علی بن ابی‌طالب» از انتشارات عطارد

* حوزه علوم اجتماعی

در رشته آمار عین‌الله پاشا برای تالیف کتاب «نظریه احتمال» از انتشارات دانشگاه تربیت معلم

در رشته حقوق محمدجعفر جعفری لنگرودی برای کتاب «الفارق؛ دایرة‌المعارف عمومی حقوق» از انتشارات کتابخانه گنج دانش

* حوزه علوم کاربردی

در رشته مهندس برق عبدالعلی عبدی‌پور و غلامرضا مرادی برای کتاب «خطوط انتقال فعال در مخابرات الکترونیکی» از انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر

* حوزه ادبیات

در رشته داستان فیروز زنوزی جلالی برای رمان «قاعده بازی» از انتشارات علم

در رشته شعر قیصر امین‌پور برای سرودن دفتر شعر «دستور زبان عشق» از انتشارات مروارید

* حوزه تاریخ

در رشته تاریخ منوچهر ستوده برای کتاب «آثار تاریخی ورا رود و خوارزم» از انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

* حوزه دین / بخش کودک

حورا طباطبایی قمی، میترا بیگلری، منا زرباف و زهره لولوئی برای کتاب «و اکنون تنها یک وعده باقی مانده است» از انتشارات گرایش تازه

* حوزه داستان / بخش کودک

مژگان شیخی برای کتاب «30 قصه، 30 شب» از انتشارات قدیانی

* حوزه علوم و فنون (کودک)

علاء سلاله نوری، علی رحمانی، مستوره سادات مدرسی و الهام محسن‌نیا برای کتاب‌ «کتاب‌های راز؛ خواندنی‌های علمی» از انتشارات آموزش علوم

برگزیدگان شانزدهمین دوره جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی

*بخش مطالعات اسلامی

در رشته معارف و اخلاق کتاب «راه رستگاری؛ راغب اصفهانی و فلسفه اخلاقی» تالیف یاسین محمد

در رشته هنر و معماری کتاب «کتیبه‌های دوره فاطمی بر عمارت‌های مصری‌» تألیف فرج حسین فرج‌الحسینی

در رشته تاریخ و حقوق اسلامی کتاب «حقوق در دستگاه خلافت عباسی» تألیف بنیامین یوکیش و والتر دوگریتر

در رشته تاریخ و حدیث کتاب «تاریخ مکتب اخباری» تألیف رابرت گلیو

در رشته ترجمه قرآن «ترجمه آلمانی قرآن کریم» از عادل تئودور خوری

در رشته کلام کتاب «التوحید؛ تألیف ابی‌منصور ماتریدی سمرقندی» با تحقیق و تعلیق بکر طوبال اوغلی و محمد آرتوشی

در بخش تاریخ علم کتاب «اسلام و علم» تألیف رابرت موریسون

در بخش تفسیر کتاب «ولیمه؛ تجزیه و تحلیل سوره مائده با استفاده از نظریه بلاغت سامی» تألیف میشل کویپریس

در بخش عرفان اسلامی ترجمه‌های اسعاد عبدالهادی قندیل از کتاب‌های «کشف‌المحجوب هجویری» و «اسرارالتوحید»

* بخش مطالعات ایرانی

در رشته ایران قبل از اسلام در شاخه زبان‌شناسی باستان کتاب «دست‌نوشته‌های کهن زبان بلخی» اثر نیکلاس سیمز ویلیامز

در رشته علم و ادبیات کتاب «گیاه‌شناسی در خمسه نظامی» نوشته کریستین ون‌رویم

در رشته ادبیات معاصر ایران کتاب «ادبیات نوین فارسی در افغانستان» نوشته ولی احمدی

در بخش ایران‌شناسی عمومی کتاب «ایران‌شناسی؛ تاریخ، مذهب و ادبیات» تألیف احمد خضری و خوان مارتوس قصادا

در بخش فلسفه و حکمت کتاب «حکمت ایرانی در هیئت عربی؛ پژوهشی بر کتاب جواهرالکلام و فرائدالحکم» تالیف محسن ذاکری

در بخش علوم نظامی کتاب «جنگ‌افزارها و جوشن‌های ایرانی» تألیف منوچهر مشتاق خراسانی

در بخش انسان‌شناسی تاریخی کتاب «سر منشأ نژادهای هندو ـ ایرانی» تألیف النا کازمینا

در بخش تمدن ایران باستان کتاب «امپراتوری فراموش شده؛ دنیای ایران باستان» تألیف جان کورتیس و نیگل تالیس

در بخش صنایع دستی کتاب «فرش ایرانی؛ بافت و طرح ایرانی» نوشته ژان بورکل و دانیل بورکل

در بخش روابط تاریخی ـ سیاسی ایران باستان کتاب «روم و ایران در اواخر دوره باستان» نوشته بیته دیگناز و انگلبرت وینتر

در بخش ادبیات و هنر کتاب «فالنامه؛ کتاب شاهانه سرنوشت‌ها» نوشته آرمن توکاتلیان

در بخش تاریخ و فرهنگ ایران کتاب «سرزمین ایران؛ فرهنگ پارسی» نوشته ایشتوان نیترابی

در بخش ادبیات کلاسیک «ترجمه دیوان حافظ» از پیتر ایوری

* پژوهشگر برتر

محمد امین کانار، پژوهشگر حوزه مطالعات ایرانی از کشور ترکیه به عنوان پژوهشگر برتر (وی سال 1954 در قونیه به دنیا آمده و تحصیلات خود را در حوزه ایران‌شناسی گذرانده است. ترجمه «گلستان سعدی» و «ترانه‌های خیام» از جمله آثار وی هستند.)

* پژوهشگر منتخب

ماگالی تودوآ، پژوهشگر حوزه مطالعات ایرانی از کشور گرجستان (وی 100 مقاله و 22 کتاب به زبان‌های گرجی، فارسی و روسی منتشر کرده است. تودوآ همچنین 18 کتاب از متون ادبیات پارسی را به زبان گرجی ترجمه کرده است.)

* بخش ویژه جایزه جهانی کتاب سال  ( ویژه  انقلاب اسلامی سال 1357 ):

کریستیان بونو (یحیی علوی) (وی سال 1957 در شهر فرایبورگ آلمان متولد شده و سال 1979 نیز به دین اسلام مشرف شده است. ترجمه و تألیف کتاب‌هایی با عناوین «امام خمینی عارف ناشناخته قرن بیستم» و «وصیت‌نامه الهی ـ سیاسی امام خمینی» از جمله آثار وی هستند.)

* ناشر برتر جایزه جهانی کتاب سال

انتشارات دارالهادی از لبنان

به هریک از برگزیدگان جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، لوح سپاس و  50 سکه بهار آزادی داده شد.


نوشته شده در تاريخ شنبه ۱٩ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

تعدادی از کتابهای بسته اهدایی وزارت ارشاد به مساجد :

اصول پرستاری تیلور

 رشد کودک از شش تا دوازده ماهگی

 اسکار وایلد

 مدلهای کسب و کار – رویکرد مدیریت استراتژیک، آلن آفا

 اصول و مبانی تعمیر و نگهداری پراید و ریو

 پرورش گاو شیری

 تغذیه گوسفند داشتی

 زنبور عسل و زنبورداری

 بسیج مدرسه عشق

 تساهل و مدارا دراندیشه سیاسی اسلام

 6 نظریه ای که جهان را تغییر داد

 دجال – فردریش ویلهلم نیچه

 دوست دارم

بخشهایی از کتاب آخری را برایتان می نویسم.(مجموعه داستانهای کوتاه تخیلی برای کودکان و نوجوانان) :

داستان اول : کبوتر نامه بری، هرروز نامه ای را به مقصد می رساند. یک روز درراه کبوتر دیگری را دید ودلباخته ی او شد...

داستان دوم : پولک نقره ای، ماهی کوچکی بود که عاشق شده بود. محبوبش از تماشای پولکهای نقره ای او سیرنمی شد....

داستان سوم : ... یک روز طاووس خودش عاشق شد. با خودش گفت : هدیه ای برای محبوبم ببرم؟

داستان چهارم : سار کوچکی به دام پیرمرد پرنده فروشی افتاد. دردکان پیرمرد، سارعاشق پرنده زیبایی شد که درقفس آواز می خواند...

داستان چهارم : روزی دو گوزن که درگله ی گوزنها ازهمه قوی تر بودند، دلباخته  گوزن تازه واردی شدند...

داستان هشتم : شتر عاشق قناری صاحبش بود که در خانه آواز می خواند...

داستان نهم : کرم خاکی، دلباخته  کرم ابریشم بود...

داستان دهم : جیرجیرک گفت : من عاشق توام. خرس گفت : خیلی عالی است، اما الآن باید به خواب زمستانی فرو بروم ...

داستان ؟ : سمور عاشق سنجاب شده بود...

داستان ؟؟ : خرچنگی عاشق یک ماهی بادکنکی شده بود...

نهنگ عاشق عروس دریایی شد...

و خیلی چیزهایی که از نوشتنشان شرم دارم.

 

 

نقل از وبلاگ "زمبور"

http://www.zambur.blogfa.com/post-116.aspx


نوشته شده در تاريخ شنبه ۱٩ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

شاهنامه هم حراج شد

صفحه‌ای از شاهنامه با چند صد ‌سال قدمت -  مردی درحال پریدن از آتش

به گزارش ایسنا، مؤسسه‌ی حراجی کامینسکی (Kaminski) یک صفحه از شاهنامه‌ای تاریخی را که تصویری از یک نقاشی ایرانی روی آن وجود دارد و از یک مجموعه‌ی خصوصی به نام مجموعه‌ی چارلز اف.راموس (Charles F.Ramus) است، حراج می‌کند.

  قیمت پایه‌ی این اثر تاریخی 700 دلار تعیین شده و توسط همین حراجی پیش‌بینی شده است که بین 1000 تا 1500 دلار به‌فروش برسد.

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۱٦ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

شیطان ، کتاب  و ناتوی فرهنگی

بیست سال از روزی که امام خمینی  (ره)فتوای قتل سلمان رشدی، نوسینده کتاب آیات شیطانی را صادر کرد، می‌گذرد. نویسنده‌ای که متهم بود با کتاب «آیات شیطانی» خود به دین اسلام توهین کرده است. این فتوا، پیامدهای فراوان و عمیقی داشت که هنوز و پس از گذشت ۲۰ سال از صدور آن به نوعی ادامه دارد.

آندرو آنتونی، مقاله‌نویس هفته‌نامه آبزرور، چاپ لندن، طی مقاله‌ای به بررسی سیر این ماجرا، از کتاب سوزی و بمب‌اندازی تا تاثیرات شگرف آن بر آزادی بیان در جوامع چند فرهنگی، به خصوص در غرب، پرداخته است.

نویسنده‌ آبزرور مقاله‌ی خود را از روز آفتابی و آرام ۱۴ فوریه ۱۹۸۹ آغاز می‌کند. زمانی که گروهی از مطرح‌ترین نویسنگان بریتانیا از جمله مارتین ایمیس، پل ثرو و سلمان رشدی در مراسم ختم نویسنده‌ی انگلیسی، بروس چتوین، حاضر شده بودند. صبح همان روز فتوای رهبر ایران، امام خمینی  (ره) مبنی بر اعدام رشدی به خاطر نوشتن رمان «آیات شیطانی» صادر شده بود.

به نوشته مقاله نویس آبزرور، دوستان رشدی، از جمله ثرو که فکر می‌کردند این فتوا تهدیدی توخالی است، اما مراسم ختم چتوین آخرین باری بود که رشدی در میان جمع دیده شد. او باقی آن روز را صرف پیدا کردن پسرش، ظفر، کرد و بعد پنهان شد. فردای آن روز تیتر اصلی تمام روزنامه‌های لندن این بود «آیت‌الله [خمینی] فرمان داد: رشدی را اعدام کنید»

اما مقاله نویس آبزرور مقاله خود را به سمت و سویی دیگر می‌برد و می‌نویسد که چاپ «آیات شیطانی» بیش از آن که موضوع بحث‌های خداشناسی شود، فرصتی شد برای نشان دادن قدرت سیاسی در جهان اسلام، عمدتا بین ایران و عربستان سعودی. ایران در مقایسه با کشورهای اسلامی دیگر دیرتر به این ماجرا واکنش داد.

«آیات شیطانی» نخستین بار ۹ روز پس از روز چاپش در ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۸، در کشور هند تحت فشار گروه جنت ممنوع شد. با این همه عربستان سعودی بود که نوک پیکان اعتراضات را شکل داد و این روحانیان سعودی بودند که طرح محاکمه رشدی را می‌کشیدند. با گسترده شدن اعتراضات و هم‌چنین جمع شدن روحانیون شهر قم، ایران نیز به این قافله پیوست و فتوا صادر شد و ایران توانست به برنده اصلی رقابت بر سر نفرت از رشدی و در نهایت کل غرب و میراث آن بدل شود.

آندرو آنتونی، مقاله خود را با نقل مشکلات رشدی در دهه‌ بعد پیش می‌برد، از دورانی که هیچ سیاست‌مداری به او نزدیک نمی‌شده و خطوط هوایی بریتانیا از او خواسته بودند از هواپیماهای آن‌ها استفاده نکند. دورانی که نه تنها برای رشدی بلکه برای ده‌ها فرد دیگر که به نوعی به این کتاب مرتبط بودند نیز هولناک بوده است.

پوزش‌خواهی بی تاثیر

در کریسمس ۱۹۹۰ رشدی ایمان خود به اسلام را تازه کرده و اعلام می‌کند که با هیچ‌کدام از شخصیت‌های «آیات شیطانی» هم نظر نیست. دوستان‌اش به او می‌گویند این کار دردی را دوا نخواهد کرد، اما او عذرخواهی می‌کند و تنها سال‌ها بعد می‌گوید این کار بزرگ‌ترین اشتباه زندگی او بود.
در واقع این عذرخواهی تاثیری چندانی نداشت، با آنکه امام خمینی  (ره) در گذشت اما فتوا لغو نشد، هیتوشی اگاراشی، مترجم ژاپنی کتاب رشدی به ضرب چاقو کشته شد، اتوره کاپری‌یولو، مترجم ایتالیایی، در یک حمله دیگر با چاقو به شدت مجروح می‌شود، در سال
۱۹۹۳ ویلیام نیگارد، ناشر نروژی، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و زخمی شد و عزیز نسین، مترجم ترکی اثر نیز هدف اصلی کشتار سیلواس -حریقی عمدی در یک هتل با ۳۷ کشته- بود

 اما آنچه آنتونی در پی «داستان رشدی» به آن اشاره می‌کند، نه خود نویسنده و «آیات شیطانی»، بلکه سخنان امام خمینی  (ره)است که بعد از صدور فتوا از رادیوی جمهوری اسلامی ایران پخش شد. امام خمینی  (ره)در این سخنان خواهان مرگ تمام کسانی است که هوشیارانه به چاپ این اثر کمک کرده‌اند،

«تا دیگر کسی جرات نکند که به اسلام هتک حرمت کند

بعد از نقل این سخن است که آنتونی می‌پرسد: چرا این آثار دیگر امروز خلق نمی‌شوند؟ چرا ناشران و نویسندگان هیچ کدام قدرت نوشتن و چاپ اثری نظیر «آیات شیطانی» را ندارند؟

آنتونی بعد از طرح چند مثال چون کتاب «جواهر مدینه» از شری جونز و توجیهاتی از انتشارات رندوم هوس برای چاپ نکردن اثر، به نقل قولی از کنن مالیک خالق کتاب «ماجرای رشدی و میراث آن» می‌رسد:

«آن فتوا در واقع برای همیشه تاثیرش را گذاشته است

 آندرو آنتونی می‌نویسد که نگاه انتقادی به دین اسلام از موضاعات هنری کنار گذاشته شده و خالق اثری که اسلام را به چالش بکشد، چه مسلمان (چون رشدی) و چه غیر مسلمان (چون تئو ون گوگ) با تهدید جدی از سوی جامعه مسلمان روبه‌رو شدند. حتی شخصی چون نجیب محفوظ نیز که از منتقدان «آیات شیطانی» بود، پنج سال بعد از امضا کردن بیانیه‌ای که کشتن هر نویسنده‌ای را محکوم می‌کرد، به ضرب چاقو کشته شد.

آنتونی کلمه «اسلام هراسی» را از مهم‌ترین تبعات چاپ «آیات شیطانی» و اتحاد مسلمانان را هم نتیجه و عامل «اسلام‌هراسی» می‌داند. آنتونی می‌نویسد زمانی که امام خمینی  (ره)اعلام کرد «آیات شیطانی» توطئه «حساب شده» امپریالیست‌های صهیونیست برای ظلم بر مسلمانان است، کمتر کسی معنا و صحت آن را درک می‌کرد. اما حالا بعد از وقایع یازده سپتامبر، حمله نظامی به عراق و افغانستان و درگیری مدام اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها ایده‌ جنگ فرهنگی و نظامی غرب علیه اسلام بیشتر جان می‌گیرد.

لازم به ذکر است که رشدی که روز یکشنبه 29 بهمن 87 در جلسه گفتگو با ارشاد منجی، نویسنده، شرکت کرده بود، گفت:

"این موضوع مثل طوق، بر گردنم افتاده است".

-------------------------

حکم امام در مورد ارتداد سلمان رشدی

بسمه تعالى

انا لله و انا الیه راجعون

به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان مى‏رسانم، مؤلف کتاب آیات شیطانى که علیه اسلام، پیامبر و قرآن تنظیم، چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرین مطلع از محتواى آن، محکوم به اعدام می باشند.

از مسلمانان غیور مى ‏خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعا آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسى جرات نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هر کس در این راه کشته شود، شهید است انشاءالله.

ضمنا اگر کسى دسترسى به مؤلف کتاب دارد ولى خودش قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفى نماید تا به جزاى اعمالش برسد.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

روح ‏الله الموسوى الخمینى 25/11/67

 

 

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۱٦ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

افتتاح ششمین نمایشگاه "یادیار مهربان"

ششمین نمایشگاه "یادیار مهربان" روز شنبه 19 بهمن با حضور آیت ‌الله شاهرودی رئیس قوه قضائیه در بوستان گفتگو گشایش می‌یابد.

این نمایشگاه ویژه اهدای کتاب به مدارس تهران است و هدف از آن "تجهیز مدارس و احیای جایگاه شایسته کتاب در میان دانش‌آموزان و ترویج فرهنگ کتابخوانی" عنوان شده است.

آثار شرکت کننده پس از پایان نمایشگاه "یاد یار مهربان" به کتابخانه‌های مدارس در مقاطع ابتدایی، راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی اهداء می‌شود. تا کنون آثار 500  ناشر و در مجموع 18 هزار عنوان کتاب به نمایشگاه "یاد یار مهربان" رسیده است و اغلب این آثار که بعد از سال 1385 منتشر شده‌اند پس از پایان نمایشگاه به کتابخانه‌های مدارس در مقاطع ابتدایی، راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی اهداء می‌شود.

نمایشگاه "یاد یار مهربان" از ساعت 10 روز شنبه 19 بهمن تا یکشنبه 27 بهمن در بوستان گفتگو واقع در بزرگراه شهید چمران، پل نصر، کوی نصر، انتهای خیابان پیروزی شرقی، محل دائمی نمایشگاه‌های شهرداری تهران برپا ست.

موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه

نیز در این نمایشگاه، محصولات ارزشمند خود را به بازدید کنندگان عرضه خواهد نمود.


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ۱٥ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

 

راهنمای نمایه سازی

نوشته: علی سینائی، احمد میرزاده

آنوش هوسپیان

مواد غیرکتابی چه از نظر محتوای اطلاعاتی و چه از حیث سهولت انتقال و قابلیت دسترسی اهمیت بسیار زیادی دارد. این قبیل مدارک نقش والائی در پژوهشهای علمی دارند و معمولاً دستاوردهای جوامع پژوهشگر پیش از آنکه بشکل کتاب در اختیار علاقمندان قرار گیرد, در نسخه‌هائی محدود و یا بصورت مقاله در مجلات معتبر علمی منتشر می گردد. اغلب موارد نتایج پژوهشهای علمی و یا اجتماعی بشکل گزارش، تک نگاری، نتیجه کنفرانس و نظائر آن هیچگاه به معنی وسیع کلمه منتشر نمی گردند و چه بسا پژوهشهایی که هیچ اطلاعی از زمان، چگونگی اجرا و نتایج آن در دست نیست.

 با توجه به افزایش واحدهای تحقیقاتی در مقیاس جهانی و با نگرشی کوتاه به توسعه فعالیتهای پژوهشی در ایران در طی سالهای اخیر، افزایش واحدهای تحقیقاتی، نیروی انسانی آزموده و دیگر امکانات موجود، ملاحظه می گردد که بازده مجموعه این فعالیتها بشکل گزارشهای علمی و دیگر مدارک مشابه ای است که تهیه هر یک از آنها مخارج هنگفتی را در برداشته است. اطلاع از وجود این مدارک و امکان دست یابی به محتوای اطلاعاتی آنها نه تنها مسیر فعالیتهای پژوهشی مشابه را در آینده هموار می سازد، بلکه با از بین بردن امکان دوباره کاری در این زمینه، صرفه جوئی های فراوانی را موجب می گردد. چنین وظیفه ای معمولاً بعهده مراکز مدارک علمی یا مراکز مشابه علمی و تخصصی است که با در اختیار داشتن مجموعه کاملی از مدارک مورد تخصص خود، پژوهشگران را در انجام فعالیتهای پژوهشی یاری نمایند. در مقیاس وسیعتر، مراکز مدارک ملی نیز عهده دار نه تنها چنین خدمتی بلکه وظیفه دارند لااقل جامعه محقق خود را در سطح مملکتی از پژوهشهای انجام شده درباره همان کشور مطلع نمایند و در انجام این مهم، مرکز مدارک علمی موسسه تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی از سال 1350 نمایه سازی[1][1] مقاله های فارسی را در زمینه های علوم و علوم اجتماعی آغاز کرد و ضمن مطالعه و تجربه روشهای گوناگون نمایه سازی، روش نمایه سازی[2][2] همارا را پذیرفت و برای رده بندی مفاهیم از نظام رده بندی دهدهی[3][3] جهانی استفاده کرد. اما، نظر به اهمیت محتوای اطلاعاتی دیگر مدارک غیرکتابی، نظیر انتشارات سازمانهای ایرانی، پایان نامه ها، انتشارات سازمانهای علمی بین المللی و دیگر مدارک مشابه، مرکز مدارک علمی بر آن شد تا این مدارک را در قلمرو فعالیت نمایه سازی قرار دهد و با استفاده از امکانات موجود، محتوای اطلاعاتی آنها را ذخیره نماید.

با توجه به حجم فراوان این مدارک و افزایش مستمر آنها از طرفی و اهمیت محتوای اطلاعاتی و تنوع موضوعات آنها از طرف دیگر، در روش قبلی نمایه سازی مقاله ها یک تجدید نظر کلی بعمل آمد. باین ترتیب که بعلت نارسائی مفاهیم موجود در رده بندی دهدهی جهانی و عدم شمول آن به کلیه مسائل و موضوعات جدید خاصه مسائل مبتلا به ایران، از این پس، مفاهیم در قالب واژه هایی بنام توصیف[4][4]گر رده بندی می شوند و ذخیره و بازیابی مطالب براساس همین واژه ها بعمل خواهد آمد بعنوان مثال اگر مدرکی درباره محصولات کشاورزی ورامین بحث کرده باشد، "محصولات کشاورزی" و "ورامین" دو واژه مستندی خواهند بود که توسط آنها، مدرک مذکور در بالا، قابل بازیابی است در حالی که در رده بندی دهدهی جهانی اشاره ای به "ورامین" و یا دیگر واژه های مشابه نشده است. همینطور درباره فنون و اختراعات جدید علمی که معادلی برای آنها در رده بندی مذکور نیست.

از آنجا که تاکنون هیچ[5][5] واژه نامه ای به زبان فارسی تدوین نشده است. تهیه چنین واژه نامه ای با توجه به دقایق و پیچیدگی های خاص تهیه چنین واژه نامه گسترده ای که کلیه مسائل علمی و اجتماعی را دربرگیرند کاری بس مشکل محتاج صرف دقت و نیروی انسانی آزموده است. به همین دلیل در طی مراحل نمایه سازی مواد غیرکتابی توجه خاصی به تهیه تدریجی چنین واژه نامه ای شده است.

با توجه به ویژگیهای نمایه سازی مواد غیرکتابی و لزوم حفظ یکدستی در ذخیره و بازیابی اطلاعات آنها، دستور عملی تهیه شده است که ضمن تعریف چگونگی کار نمایه سازی، مراحل اجرا و دیگر راهنمائیهای لازم در آن پیش بینی شده است.

دستور عمل نمایه سازی در دو قسمت جداگانه تهیه شده است. در قسمت اول تحت عنوان جنبه های نظری نمایه سازی، تعریف نمایه سازی و دلائل مراحل تهیه نمایه مورد بحث قرار می گیرد و در قسمت دوم راه و رسم تهیه نمایه در مرکز مدارک علمی بشکل یا دستور کار ارائه می گردد.

 

قسمت اول: جنبه های نظری نمایه سازی

1-     1-    تعریف نمایه سازی

از نمایه سازی تعاریف متعددی شده است که با تلفیق و ترکیب آنها می توان یک تعریف جامع و مانع از نمایه سازی بدست داد. نمایه سازی عبارتست "ثبت و ضبط محتوای اطلاعاتی مدارک با استفاده از روشهای گوناگون بمنظور سازمان دادن اطلاعات بقصد سهولت بازیابی".

همانطور که ملاحظه می شود این تعریف شامل چندین فعالیت گوناگون است: ثبت و ضبط اطلاعات، سازمان دادن و بازیابی آن.

 

2-    2-   دلائل تهیه نمایه

ایجاد مراکز گوناگون علمی و پژوهشی موجب گسترش فعالیتهای علمی شده است و توسعه مراکز آموزشی و تخصصی، این قبیل فعالیتها را در مسیر افزایش دائمی قرار داده است.

نتایج تحقیقات و بررسیهای این گروه عظیم پژوهنده موجب شده است که دائماً بر مجموعه اطلاعات علمی افزوده شود و انعکاس آن بشکل گزارشها، مقاله ها، تک نگاریها و انواع دیگر در سطوح گوناگون عرضه گردد.

از طرف دیگر در هر پژوهش علمی باید در وهله اول مطمئن شد که چنین فعالیتی در گذشته در زمینه مورد نظر انجام نگرفته و در وهله دوم از کلیه فعالیتهائی که می تواند در همین زمینه موثر واقع شود استفاده گردد.

بنابراین، اطلاع از وجود مدارک علمی در زمینه های گوناگون و آگاهی از محتوای اطلاعاتی آنها را می توان یکی از عوامل مهم پیشرفتهای پژوهشی دانست. این فعالیت تا حدود زیادی در قلمرو نمایه‌سازی قرار می گیرد، بطوریکه تعریف نمایه سازی نیز در تائید همین مطلب می باشد.

 

3-   3-  مراحل تهیه نمایه

در تهیه نمایه چهار مرحله کلی پیش بینی می گردد.

 

مرحله اول: آشنائی

برای تهیه نمایه از یک مدرک علمی باید در وهله اول تصویر کاملاً روشنی از مدرک و محتوای اطلاعاتی آن بدست آورد. این آگاهی میسر نیست مگر با مطالعه عنوان مدرک، توجه به رئوس مطالب آن، بررسی دقیق چکیده (اگر مدارک دارای چکیده باشد)، مطالعه خلاصه، نتیجه و در صورت لزوم مطالعه تمام مدرک.

توضیح: در صورتیکه مولف از اثر خود نمایه ای تهیه کند بدیهی است که نیازی به انجام مرحله اول ندارد.

تهیه یک نمایه خوب مستلزم پاسخ به سوالات زیر است:

-         -         منبع یا منابع تهیه مدرک کدام است؟

-         -         مدرک به چه منظور تهیه شده است؟

-         -         برای چه گروهی، استفاده از این مدرک توصیه می گردد؟ (سطح آموزش و تجزیه)

-         -         مولف یا مولفان مدرک چه کسانی هستند؟

-       -        آیا مولف از اثر خود چکیده ای تهیه کرده است یا نه و در صورت اول تا چه اندازه آن را خوب تهیه کرده است؟

-         -         آیا مدرک دارای ضمائمی است؟

-         -         در صورتیکه مدرک دارای ضمیمه ای می باشد، آیا این ضمیمه به توجیه مفهوم اطلاعاتی مدرک کمک می کند و یا در تائید مفاد مدرک آمده است؟

-         -         آیا عنوان مدرک، متن را توصیف می کند؟

-         -         آیا چکیده، خلاصه و نتیجه گیریهای مدرک کامل و کافی است؟

در این قسمت، مرحله اول به پایان می رسد. انجام این مرحله که در واقع مرحله آشنائی با مدرک و محتوای اطلاعاتی آن است کاملاً ضروری بوده و تا زمانی که این مرحله انجام نگردد، مرحله دوم نباید آغاز شود.

 

مرحله دوم: تحلیل

در این مرحله، مسئول نمایه سازی، با در نظر گرفتن مرحله نخست، مفاهیم را کاملاً از یکدیگر جدا می کند و روابط را به طور انتزاعی در نظر می گیرد. در پاره ای موارد بسیار بجا است که اطلاعات استخراج شده از مدرک را به گروهائی تقسیم کرد و در محلی، آنها را بشکل عباراتی کوتاه یادداشت نمود. تهیه این عبارت و جملات در مراحل بعدی می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

 

مرحله سوم: ارزیابی

این مرحله بسیار دقیق و نیاز به تفکر منطقی دارد. در این مرحله باید تصمیم گرفت که یک اطلاع خاص تا چه حد می تواند برای استفاده کننده باارزش باشد.

این ارزیابی مسئول نمایه سازی را کمک می کند تا نسبت به حدود توصیف یک اطلاع تصمیم بگیرد. در این زمینه یادآوری شود که در صورتیکه اطلاعی نمایه نشود و یا با دقت و عمق لازم مورد مطالعه قرار نگیرد، گروه استفاده کننده یا از وجود این اطلاع آگاه نخواهند شد و یا سرعت و دقت لازم را در بازیابی آن از دست خواهند داد.

بنابراین، در نمایه سازی، زمانی که راجع به میزان اهمیت یک اطلاع تصمیم گرفته می شود و یا اینکه یک اطلاع خاص تا چه حدودی باید عمیقاً نمایه گردد، همواره باید بخاطر آورد که قضاوت نهائی در این زمینه با ارجحیت عامل "استفاده کننده" بعمل می آید.

       در این مرحله باید به مطالب زیر توجه شود:

-         -         برای افرادی که در زمینه مورد بحث مدرک اطلاعات چندانی ندارند، آیا این مدرک می تواند مفید باشد؟ پاسخ به این سئوال مجدداً معطوف به جامعه استفاده کننده است.

-         -         آیا مطالب مندرج در مدرک جدید است یا نه. چه مقدار از اطلاعات جدید است و سرانجام چه مقدار از اطلاعات این مدرک مطالب کلی است که اطلاعات جدید براساس آنها بدست آمده است؟

 پاسخ به سئوالات بالا، حدود کار نمایه سازی را در زمینه میزان اهمیت یک مفهوم اطلاعاتی مشخص می کند.

 

مرحله چهارم: توصیف

در این مرحله باید مفاهیم اطلاعاتی استخراج شده را در قالب واژه هائی توصیف نمود. در واقع مرحله چهارم عبارتست از در نظر گرفتن واژه هائی بمنظور نشان دادن خصائص و مشخص کردن آن گروه از مفاهیم اطلاعاتی که در مرحله قبل استنتاج شده اند.

 

قسمت دوم: جنبه های عقلی نمایه سازی

 با توجه به قسمت اول این بحث، برای تهیه نمایه از یک مدرک علمی بشرح زیر عمل می شود:

1-      1-     ابتدا اطلاعات کتابشناختی مدرک بر روی برگه مخصوص نمایه سازی یادداشت می شود (پیوست شماره 1)

2-     2-     مدرک با توجه به عنوان اصلی و سایر عناوین فرعی آن و همچنین چکیده و نتیجه و بررسیهای مندرج در آن مطالعه می گردد.

3-    3-     اساسی ترین مفاهیم مدرک بدون توجه به عناوین اصلی و فرعی آن بر روی برگه‌های مخصوص نمایه سازی یادداشت می گردد.

4-     4-     برای مفاهیم استخراج شده از متن واژه های کلید تهیه می شود. تعداد این واژه ها برای هر مدرک بطور معمول بین پنج تا ده واژه است.

1-4- واژه های کلید ممکن است از متن یا چکیده مدرک انتخاب شود.

2-4- واژه های کلید از زبان طبیعی و با توجه به نکاتی که در ساختمان واژه نامه باید رعایت گردد انتخاب می شود.

3-4- همیشه برای یک مفهوم واحد باید یک واژه معین بکار برد.

در انتخاب واژه کلید به نکات زیر توجه شود:

4-4- کوتاهترین و گویاترین واژه ها برای بیان یک مفهوم بکار گرفته شود.

5-4- واژه انتخاب شده بطور نسبی بیش از مترادف های دیگر در نوشته های مربوط بکار رفته باشد.

6-4- از انتخاب واژه های کلید که معانی آنها با واژه های کلیدی که قبلاً انتخاب شده اند خیلی بهم نزدیک است باید خودداری شود و از آنها بعنوان مترادف استفاده شود. این کار به منظور جلوگیری از پراکندگی اطلاعات مشابه و دوباره کاری است.

7-4- واژه های کلید باید در واژه نامه ها و دائره المعارفها بکار رفته و قابل پذیرش باشد. از انتخاب واژه های عامیانه و واژه های ابداعی باید خودداری شود.

8-4- برای بیان یک مفهوم حتی المقدور باید شکل اسمی آن بکار رود و تنها در مواردیکه امکان پذیر نباشد صفت بکار برده شود. مثلاً "سختی" بجای "سخت" و "دشواری" بجای "دشوار" و یا "عقب ماندگی" بجای "عقب افتاده".

9-4- از بکار بردن فعل یا مصدر باید خودداری شود و بجای آن اسم مصدر بکار رود مانند "آموزش" بجای "آموختن".

10-4- در مورد اسماء قابل شمارش بکار بردن حالت جمع بهتر است و در مورد اسماء غیرقابل شمارش بهتر است مفرد آن بکار برده شود مثل "کودکان" و "مربیان" و یا "آب" و "چوب".

 

توضیح:

نظر به جامعیت رده بندی دهدهی جهانی، از این رده بندی برای تعیین روابط واژه ها در واژه‌نامه استفاده خواهد شد. به همین منظور در حال حاضر، ضابطه اختصاص واژه به مفهوم همان رده‌بندی دهدهی جهانی است. روش کار در این زمینه به قرار زیر است:

پس از تعیین مفاهیم اصلی هر مدرک و ثبت آن در محل تعیین شده بر روی برگه های نمایه‌سازی با مراجعه به فهرست انتهای رده بندی دهدهی جهانی سعی می شود معادل مناسبی برای آن ها تعیین گردد (چون این فهرست به زبان انگلیسی است لذا تعیین معادل مناسب برای هر مفهوم، کار نسبتاً مشکلی است و محتاج به صرف وقت و تا حدودی تخصص موضوعی است).

در صورتیکه معادل مناسبی برای مفهوم انتخاب شده بدست آید با مراجعه به متن رده بندی، شماره موضوع تعیین می گردد. بنابراین برای هر مفهوم اطلاعاتی یک واژه به زبان انگلیسی، معادل آن واژه به فارسی و کد مربوط به آن واژه از رده بندی دهدهی جهانی در نظر گرفته خواهد شد. در صورتیکه برای واژه انتخاب شده از فهرست بیش از یک معادل شناخته شده در زبان فارسی وجود داشته باشد، تمام آنها در محل مخصوصی که در روی برگه نمایه سازی پیش بینی شده است ثبت خواهد شد.

لازم به یادآوری است که برای تمام مفاهیم اطلاعاتی استخراج شده از متن، ممکن است در رده بندی معادلی پیدا نشود. در اینصورت فقط به ذکر واژه یا واژه های فارسی که معرف آن مفهوم اطلاعاتی خاص باشد اکتفا گردد. مجموعه واژه هائی که بعنوان واژه های کلید انتخاب می گردد (بین پنج تا ده واژه برای هر مدرک) بترتیب الویت در محل مخصوص خود یادداشت می شود.

5-    5-     واژه های مترادف با واژه های کلید، در مقابل آنها و با قرار دادن علامت مساوی یادداشت می‌گردد.

6-     6-      از متن مدرک یک چکیده[6][6] راهنما یا تمام نما، یا ترکیبی از هر دو نوع تهیه می شود.

     1-6- حجم این چکیده از 50 کلمه نباید تجاوز کند

7-    7-     معادلهای واژه های کلید، از رده بندی دهدهی جهانی انتخاب شده و معادل انگلیسی وکد مربوط به آن به محلهای مخصوص یادداشت می گردد.

8-    8-     اطلاعات مندرج در برگه های نمایه سازی بر روی کارتهای اطلاعاتی منتقل می گردد.

    1-8- قطع کارتهای اطلاعاتی برای انواع مدرک 14*10 سانتیمتر و رنگ آنها به شرح زیر شده است:

   رنگ آبی برای انتشارات سازمانها

   رنگ سفید برای پایان نامه ها

   رنگ زرد برای مقاله ها

   رنگ صورتی برای جزوه ها

   رنگ سبر برای فیلم ها و فیلم استریپ ها

   رنگ نارنجی برای نقشه ها

9-     9-     شماره ترتیب مدرک در سمت راست و بالای کارت ثبت می گردد.

   1-9- علاوه بر شماره بالا، هر یک از مدارک گروه نخست (انتشارات سازمانها) و مدارک مربوط به تعدادی از سازمانهای بین المللی، کد دیگری دریافت خواهد کرد که از دو قسمت تشکیل می شود قسمت اول کد سازمان و قسمت دوم کد مربوط به شماره ترتیب مدرک در سازمان مربوط به آن. محل قرار گرفتن این کد در بالا و سمت چپ کارت است.

10-   10-  اطلاعات لازم برای انواع مدارک بترتیب زیر یادداشت می گردد:

 

1-10- انتشارات سازمانها

1-      1-     معرف اصلی

2-     2-     عنوان

3-    3-     نویسنده یا مترجم (در صورتیکه معرف اصلی قرار نگرفته باشد و همچنین در مواردی که تعداد نویسندگان بیشتر از یک نفر باشد و در معرف اصلی فقط ذکر یک نویسنده ممکن باشد).

4-     4-     تعداد جلدها

5-    5-     محل انتشار

6-     6-      ناشر

7-    7-     تاریخ انتشار

8-    8-     مشخصات زبان (در صورتیکه نشریه دو یا چند زبانه باشد).

9-     9-     مشخصات سری

10-   10- تعداد صفحه، نمودار، جدول و ضمائم

11-   11- چکیده (در صورت لزوم)

12-   12- واژه های کلید یا موضوعها (در پشت کارت)

 

2-10- پایان نامه ها

1-      1-     نامه تهیه کننده

2-     2-     نام دانشگاه و دانشگاه

3-    3-     عنوان

4-     4-     تاریخ فارغ التحصیلی

5-    5-     درجه فارغ التحصیلی

6-     6-      مشخصات مدرک اصلی (در مورد ترجمه ها)

7-    7-     چکیده (در صورت لزوم)

8-    8-     واژه های کلید با موضوعها (پشت کارت)

 

3-10- جزوه ها

1-      1-     معرف اصلی

2-     2-     عنوان

3-    3-     نویسنده یا مترجم (رجوع شود به شماره 3 انتشارات سازمانها)

4-     4-     محل نشر

5-    5-     ناشر

6-     6-      تاریخ نشر

7-    7-     مشخصات دیگر (در صورت لزوم).

8-    8-     تعداد صفحه

9-     9-     چکیده (در صورت لزوم)

10-   10- واژه های کلید یا موضوعها (پشت کارت)

 

4-10- فیلم ها و فیلم استریپ ها

1-      1-     عنوان

2-     2-     مشخصات صوتی (با صدا یا صامت)

3-    3-     مشخصات عرض (به میلیمتر)

4-     4-     مشخصات طول (به متر)

5-    5-     نوع (سیاه و سفید یا رنگی)

6-     6-      مدت نمایش (به دقیقه)

7-    7-     تهیه کننده

8-    8-     چکیده متن فیلم (در صورت لزوم)

9-     9-     واژه های کلید یا موضوعها (پشت کارت)

 

5-10- مقاله ها

1-      1-     نویسنده مقاله

2-     2-     عنوان مقاله

3-    3-     عنوان مجله

4-     4-     دوره

5-    5-     تاریخ

6-     6-      شماره مجله (در صورت لزوم)

7-    7-     شماره صفحه (صفحه اول و صفحه آخر مقاله)

8-    8-     چکیده

9-     9-     واژه های کلید یا موضوعها (پشت کارت).

 

6-10- نقشه ها

1-      1-     عنوان

2-     2-     مقیاس

3-    3-     محل نشر

4-     4-     ناشر

5-    5-     تاریخ نشر

6-     6-      واژه های کلید یا موضوعها (پشت کارت).

 

توضیح:

برای تعیین سرشناسه از قوانین Anglo-American Cataloging Rules استفاده خواهد شد. همچنین در صورتی که مدرک فاقد یک یا چند اطلاع، از مجموعه اطلاعات کتابشناختی پیش بینی شده باشد فقط به ذکر اطلاعات موجود اکتفا می گردد. در صورتیکه بعضی از مشخصات مدرک از داخل نشریه (به استثناء صفحه عنوان و صفحه پشت آن) به دست آمده باشد آن اطلاع خاص در کروشه قرار خواهد گرفت.

10-   10- هر واژه کلید بر روی یک کارت سلکتو* و در سمت راست و بالای کارت یادداشت می گردد

12-شماره ترتیب مدرک در محل مناسب خود روی کارت سلکتو منگنه می گردد.

13- 13- کارتهای اطلاعاتی هر نوع از مدارک، جداگانه  بر حسب شماره ترتیب آنها (همان شماره ای که در سمت راست و بالای کارت ثبت شده است) بایگانی می گردد.

14-  14- کارتهای سلکتو بترتیب حروف الفباء فارسی و یا پیروی از روش بایگانی حرف به حرف در محل مخصوص خود بایگانی می گردد.

 

ارجاع:

نمایه سازان نه تنها واژه کلید مناسب را از میان مجموعه واژه های مربوط انتخاب می کنند بلکه واژه های مترادف و یا سایر واژه هائی را که بنحوی به واژه کلید وابسته هستند بشرح زیر تعیین می نمایند.

وجود این قبیل واژه ها، استفاده کننده را در یافتن واژه کلید مناسب و سایر واژه های مربوط با استفاده از ارجاع های لازم راهنمایی می کند.

انواع ارجاع ها به قرار زیر است:

   الف- بکار برید

   ب- بکار برید بجای

   پ- اصطلاح اعم

   ت- اصطلاح اخص

   ث- اصطلاح وابسته

 

الف- ارجاع بکار برید:

این ارجاع به منظور راهنمائی استفاده کنندگان از واژه انتخاب نشده به واژه ای است که به عنوان واژه کلید انتخاب شده است. مانند بیولوژی ß  کار بریدß زیست شناسی یعنی بجای واژه بیولوژی از واژه زیست شناسی استفاده کنید. انتخاب بعضی واژه ها و نپذیرفتن برخی دیگر ممکنست به دلائل زیر باشد:

__ از بین چند کلمه مترادف، یکی بر دیگران برتری داشته باشد. مانند اطفال، بچه ها و کودکان که از میان آنها واژه کودکان پذیرفته شده است.

__ چند واژه که دارای مفاهیم نزدیک هستند، به دلیل شکل ارائه آنها، یکی بر دیگران ترجیح داده‌شود مانند:

دشوارß بکاربریدß دشواری

    

فهرستß بکاربریدß نمایه

 

__ دو واژه متضاد به منظور نشان دادن جنبه های مختلف یک تداوم مفهومی در یک جا ذکر می شود مانند:

نرمیß بکاربریدß سختی

توضیح: این قبیل واژه های متضاد نظر به همان تداوم مفهوم آنها ممکنست یکجا ذکر شوند مانند:

نرمیß بکاربرید ß نرمی و سختی

 

سختیß بکاربریدß نرمی و سختی

 

 ب – ارجاع بکار برید بجای:

این ارجاع مفهوم مخالف ارجاء بالا را دارد و با واژه هایی که ارجاع "الف" به آنها برمی گردد همراه است مانند:

 

دشواریß بکاربرید بجایß دشوار

کودکانß بکاربرید بجایß اطفال

 

پ ارجاع اصطلاح اعم:

این ارجاع برای رجوع از واژه ای که معرف یکی از اعضاء گوره یا گروههائی از مفاهیم است به هر واژه از واژه‌گان که معرف آن گروه با گروهها است بکار می رود و بطور کلی ارجاعی است که ارتباط جزء با کل را مشخص می کند. مانند:

درختان ßاصطلاح اعمß گیاهان

یعنی اصطلاح اعم درختان، گیاهان است.

 

ت – ارجاع اصطلاح اخص:

این ارجاع عکس اصطلاح اعم است و برای رجوع از واژه ای که معرف مفهوم یک گروه است به واژه هائی که نشان دهنده اعضاء آن گروهند بکار می رود. مانند:

 

گیاهانß اصطلاح اخصß درختان

 

یعنی درختان، اصطلاح اخص گیاهان است.

 

ث – ارجاع اصطلاح وابسته:

این ارجاع به عنوان راهنمائی از یک کلید به واژه های کلید دیگر که از نظر مفهوم بهم مربوط ولی از نظر سلسله مراتب با یکدیگر ارتباطی ندارند بکار می رود. بطور کلی هر گاه احتمال برود که استفاده کننده در موقع بررسی یک واژه کلید باید از واژه های کلید دیگر نیز مطلع شود باید یک ارجاع اصطلاح وابسته برای هر دو واژه ساخته شود. مانند:

خودکشیß اصطلاح وابستهß ناسازگاری

جغرافیاß اصطلاح وابستهß بوم شناسی

 

نظر به جامعیت نسبی مجموعه موضوعات مندرج در رده بندی دهدهی جهانی و سابقه کاربرد آن در ذخیره و بازیابی اطلاعات در مرکز مدارک علمی، تصمیم نهایی در مورد پذیرش یا عدم پذیرش یک واژه به عنوان واژه کلید با استفاده از رده بندی دهدهی جهانی و گروه های متخصص موضوعی و زبانشناسان بعمل خواهد آمد.

 

مرکز مدارک بخش نمایه‌سازی

نوع مدرک

تک نگاری

استاندارد

طرح

نقشه

پروانه اختراع

گزارش

 

 

 

 

 

 


شماره ترتیب

 

 

برگه نمایه سازی مواد غیرکتابی

کد

 

 

ت

الف

ط

ن

پ

گ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منبع: اطلاع رسانی، نشریه فنی مرکزاطلاعات و مدارک علمی ایران ،دوره سوم شماره 1 و 2 بهار و تابستان 1353



[1][1] - Indexing

[2][2] - Coordinate Indexing

[3][3] - Universal Decimal Classification (UDC)

[4][4] - Descriptor

[5][5] - Thesaurus

[6][6] رجوع شود به راهنمای چکیده نویسی مرکز مدارک علمی.

*  استفاده از کارتهای سلکتو موجب خواهد شد تا هنگام پاسخ به سئوالات، با شکستن سئوال به چند واژه کلید، کارتهای مربوط به این واژه ها را از مجموعه کارتهای سلکتو استخراج کرده و با انطباق آنها برهم به سرعت شماره های مشترک را مشخص نمود. و با مراجعه به کارتهای اطلاعاتی، مدارک لازم را در اختیار مراجعه کننده قرار داد. کارتهای سلکتو مورد استفاده در مرکز مدارک علمی ظرفیت 14000 شماره را دارد.

 

 

 


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ۸ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

 

طلوع سی امین فجر

انقلاب اسلامی ایران

خجسته باد


نوشته شده در تاريخ سه‌شنبه ۸ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

کتابخانه الکترونیکی ، دیجیتالی و مجازی (بخش پایانی)

شیلا نعیمی

کتابخانه مجازی و کتابخانه الکترونیکی

با توجه به مباحث گذشته می توان به تفاوت های میان کتابخانه مجازی و کتابخانه الکترونیکی اشاره کرد:

1- منابع کتابخانه الکترونیکی شامل منابع چاپی و غیر چاپی از قبیل فیلم ، میکروفیلم ، میکروفیش، انواع لوح فشرده و منابع اینترنتی است . در حالی که کتابخانه مجازی ، فاقد هر نوع ماده ملموس ، خواه چاپی و خواه غیر چاپی است.

2- کتابخانه الکترونیکی ، درست مانند کتابخانه سنتی و خودکار دارای ساختمان ، تجهیزات ، مکان و منابع فیزیکی است و لی کتابخانه مجازی کتابخانه ای بدون دیوار و بدون منابع و موجودیت فیزیکی است.

3-  در کتابخانه الکترونیکی ، کاربر می تواند به محل کتابخانه مراجعه کند و از خدمات و منابع آن چه به شکل چاپی و چه به شکل غیر چاپی استفاده کند ولی مراجعه کاربر به کتابخانه مجازی معنا ندارد و کاربران فقط از راه دور و از طریق شبکه های ارتباطی می توانند به منابع آن دسترسی داشته باشند .

4- در کتابخانه الکترونیکی ، کتابدار همان نقش واسط میان کاربران و منابع اطلاعاتی را دارد ولی در کتابخانه مجازی فقط میان تولید کننده اطلاعات و دریافت کننده آن ارتباط برقرار می شود از این رو به کتابدار در نقش واسط نیازی نیست.

5-  کتابخانه الکترونیکی کتابخانه ای است که نه تنها دستیابی به منابع مجموعه خود را فراهم می آورد بلکه دستیابی به منابع دیگر مجموعه ها را نیز ممکن می سازد . اما کتابخانه مجازی هر چند می تواند دسترسی به منابع دیگر مجموعه ها را فراهم سازدولی خود دارای منابع و مجموعه خاص نیست.

6- اصطلاح کتابخانه مجازی برای توصیف همکاری و تعاون میان چند کتابخانه الکترونیکی که منابعشان را در یک شبکه دیجیتالی به هم مرتبط کرده اند، استفاده می شود. بنابراین کتابخانه مجازی ، خود از چندین کتابخانه الکترونیکی تشکیل می شود که در یک فضای مجازی و در یک شبکه دیجیتالی منابعاشان را به اشتراک می گذارند.


کتابخانه مجازی و کتابخانه دیجیتالی

تفاوت های میان کتابخانه مجازی و کتابخانه دیجیتالی عبارتند از :

1- کتابخانه دیجیتالی کتابخانه ای است مشابه کتابخانه های سنتی ، با این تفاوت که منابع آن در فرمت دیجیتالی است . این بدان معناست که کتابخانه های دیجیتالی نیز مانند کتابخانه ها ی سنتی دارای ساختمان و تجهیزات ، کتابدار در نقش واسط ، منابع فیزیکی و مجموعه خاص است و تنها تفاوت آن با کتابخانه های سنتی درنوع مواد ( دیجیتالی بودن آن ) و در نتیجه قابلیت استفاده از آن در شبکه ، و بدین ترتیب امکان دسترسی از راه دور به این منابع است . در حالی که کتابخانه مجازی کتابخانه ای بدون دیوار و بدون منابع و فاقد کتابدار در نقش واسط است.

2-  در کتابخانه دیجیتالی ، استفاده از اطلاعات الکترونیکی به عنوان یک بخش از استفاده کل ، مرتبا در حال افزایش و استفاده از منابع چاپی به عنوان یک بخش از استفاده کل ، در حال کاهش است . یعنی هنوز آن فرمت چاپی و حضور فیزیکی کاملا رخت بر نبسته است . می توان گفت کتابخانه دیجیتالی ، یک گام فراتر از کتابخانه الکترونیکی و یک گام عقب تر از کتابخانه مجازی است .

3-  ویژگی عمده کتابخانه دیجیتالی دسترسی به آن ، از هر مکان و در هر زمان است که از این حیث درست مانند کتابخانه مجازی است . اما این دسترسی محدود به مجموعه ای خاص است که این مجموعه حتی ممکن است دارای اسنادچاپی نیز باشد ( هر چند که این اسناد ابتدا به فرمت دیجیتال تبدیل شده ، بعد مورد استفاده قرار می گیرند) و در یک محل خاص گرد آوری شده و از یک محل خاص ارائه خدمات می شود ( برای راحتی درک این موضوع می توانید یک کتابخانه سنتی را در نظر بگیرید که به جای فقسه هایی از کتاب، دارای قفسه هایی از منابع دیجیتالی است که در یک مکان خاص گرد آوری شده و می تواند در شبکه ها قرار گرفته و از راه دور نیز بازیابی شود. البته کتابخانه دیجیتالی علاوه بر مجموعه خود به دیگر مجموعه ها نیز دسترسی دارد) ، اما کتابخانه مجازی در واقع " یک مرکز ارجاعی پیوسته" است که پیوندهایی را به سایت های دارای مجموعه اشیای اطلاعاتی مرتبط ، فراهم می کند .

گروهی از سایتهای مرتبط ، و پیوندهایی به آن سایت ها و یا نشانی های اینترنتی است . در واقع کتابخانه مجازی به خودی خود فاقد منابع و مجموعه و مکان خاص است و منابع اطلاعاتی آن گرد آوری نشده است و در سراسر جهان گسترده است . یعنی منابع کتابخانه مجازی ، همان منابع کتابخانه های الکترونیکی و دیجیتالی هستند و کتابخانه مجازی فقط ارجاعات به آنها را فراهم می کند.

4- هم کتابخانه الکترونیکی و هم کتابخانه دیجیتالی می توانند کتابخانه مجازی باشند . در صورتی که اگر فقط به صورت مجازی باشند، به این معناست که کتابخانه ای به مفهوم واقعی ( کتابخانه ای دارای منابع و ساختمان و تجهیزات فیزیکی ) وجود نداشته باشد . به عنوان مثال ، یک کتابخانه مجازی می تواند شامل منابع و موادی از چندین کتابخانه مجزا باشد که در یک فضای مجازی با استفاده از رایانه و شبکه های رایانه ای سازمان یافته و قابل دسترس است.

پانوشتها:

 [1] Riccio

[2] Sharma &Vishwanathan

[3] Zagalo,Sousa pinto,Martins

[4] Marchionini

[5]Matson & Bonski

[6] Marcum

[7] Hunter

[8]Tennant

[9] Wind

[10] Metadata

[11] Video Conference

[12] Text Chat

[13] Ulrich

[14] views

[15] Logical design

[16] View


منابع فارسی:

 آنجلو، باربارا(1381)". کتابخانه مجازی چیست؟"، مختاری ، حیدر، کاما ، 3(14و15): 37-35.

 اصنافی،‌امیررضا(1384)."یادگیری الکترونیکی چیست و جیگاه کتابخانه های مجازی در ین فریند کجاست ؟"،فصلنامه کتاب3(63):148-138.

 الریخ ، پاول .اس.(1382)" گامی بزرگ به سوی کتابخانه مجازی : اهمیت کتابخانه مجازی برای کتابخانه های عمومی ".نوروزی یعقوب .پیام کتابخانه ، 13(1و2):68-60.

 باکلند، مایکل . کتابخانه های آینده .ترجمه بابک پرتو . تهران: نشر کتابدار،1379.
 پناهی ، سیروس (1382). " کتابخانه مجازی و تفاوت های آن با کتابخانه های الکترونیکی و دیجیتالی"، فصلنامه کتاب ، 14(2):106-99.

 جاینت، نیک: لاو، دریک . "کتابخانه های الکترونیک : یک مرور". صباغی نژاد ، زیور. مجله الکترونیکی نما، 3(3) .دسترسی از طریق: 

http://www.irandoc.ac.ir/e-journal.htm

 حسن زاده ، محمد .(1382)" فرایند کار یک کتابخانه مجازی ( ساختار ، محتوی ، شیوه عمل و مدیریت) "، کتابدرای و اطلاع رسانی ، 6 (1):

صفحه 22-11.

 حسن زاده ، محمد(1381) " کتابخانه های دیجیتال : طرز کار ، ساختار و کتابداران و اطلاع رسانان آینده".پیام کتابخانه ، 12(3و4): 47-42.

 داوودیان ، فرشته (1382). تحول خدمات اطلاع رسانی در کتابخانه های مجازی .پیام کتابخانه ،13(1و2):16-5.

زاگالو،
 طاهری، طاهره.(1381)"کتابخانه ملی :دیجیتالی یا سنتی". فصلنامه کتاب، 13(4):131-124.

 عاصمی ، عاصفه.(1382) "کتابخانه دیجیتالی، کتابخانه الکترونیکی وکتابخانه مجازی( تفاوتها ، شباهت ها و میزان همپوشانی) ، پاپیروس، 3 .

 علیپورحافظی،مهدی:نوروزی،یعقوب(1382)."خدمات مرجع از راه دور در کتابخانه های مجازی "،فصلنامه کتاب،14(1):96-87.

 غیاثی، حمید رضا.(1377) "کتابخانه مجازی به عنوان یک طرح ملی ".

کتاب ماه.

 قاضی میرسعید، جواد: غفاری ، سعید.(1381)"کتابخانه دیجیتالی"، کاما،3(14و15): 24-18.

 کاردان نشاطی ، محمد(1382).کتابخانه های دیجیتالی ( مجموعه مقالات).تهران :چاپار.

 "کتابخانه مجازی آشنایی با یکی از کاربردهای (world wide web)وب جهان گستر  "(1374)، رایانه ، 6(47) شماره:83 -82.

 کوشا، کیوان(1382)."کتابخانه دیجیتالی چیست؟"، پاپیروس:6-1.

 زاگالو،سوساپینتو، مارتینو(1383)."کتابخانه مجازی براساس پروتکل زد50/39".غلام ،فاطمه.فصلناممه کتاب،2(58):200-194.

  "نقش کتابخانه دیجیتالی دراطلاع رسانی"(1382)،پیام نیرو، 10 :77-76.

 نبوی،فاطمه(1384).کتابخانه دیجیتالی .مبانی نظری

،محتوا،ساختار،سازماندهی،استاندردهاو هزینه ها( همراه با نگاهی به برخی کتابخانه های دیجیتالی خارجی و داخلی ).مشهد: سازمان کتابخانه ها ، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی ،1384.

 ویند، روبرتجی.(1376)" کتابخانه مجازی و مفاهیم آن : عزمیت به فراسوی سنن " ، کولائیان ، فردین . پیام کتابخانه ، 7(2):صفحه 9-6.

 
منابع لاتین:


 Borgman,Christinel."What are digital libraries? competing visions"Information processing and management,35(1999):227-243.

Green, David G.(1999)."Proposed operation of a virtual library"[online] available:http://ces.iisc.ernet.in/hpg/cesmg/virtual.html 
 Hunter,Karen(2003)."The future of digital libraries"The  journal  of  academic librarian ship :29(5):275

 Ricco,Holly M.(2001)."Features-the virtual library- past, present & future" [online] available:

http://www.llrx.com/features/virtuallibrary.htm
 Marchionini,Gray(2000)."Evaluating digital libraries:A longitudinal and multifacetedview"Library Trends,49(2):304-333.

 Marcum,Deanna2003)."Requirements for the future digital library".The journal of academic librarianship,29(5):276-279.
 Matson,Lisa.Dallape and Bonski,David J(1997)."Do digital libraries need librarians? an expriemental dialog"online november.

 Oppenheim,C;Smithson,D.(1999)"What is the hybrid library?". Journal of information science:97-122.

 Sharma, R.K. and Vishwanathan, K.R. Digital libraries:

development and challenges Library Review, 2001, vol. 50, no. 1, pp. 10-16(7)

 Tennant,Roy."DigitalV.ElectronicV.VirtualLibraries".[online].available:http://sunsite.berkely.edu/mydefinitions.html.
 Ttravica,Bob(1999)."Organizational Aspects of the virtual library: A survey of academic libraries".Library and information science research,2192):173-203.
 Viles,Anne.(1999)"the virtual refrences hinterview:equivalencies"..[online]. Available:

http://www.ifla.org/VII/dg/dgrw/dp99-06.htm.
  Woolery,Emily.(2001)"The virtual library:going beyond traditional service".[online]. Available:

http://techdevents.org/teched-01/proceedings/Woolery/teched/20proceedins.doc.

 

 


کتابخانه الکترونیکی ، دیجیتالی و مجازی (بخش سوم)

شیلا نعیمی

ویژگی های کتابخانه مجازی

ازدیدگاه  الریخ (1382)[13]ویژگی های کتابخانه مجازی عبارتند از:

1- حضور بر روی اینترنت: اینترنت به عنوان محلی که دستیابی به فهرست همگانی پیوسته را پیشنهاد می کند یا به عنوان محلی که خدمات کتابخانه ای سنتی را(هنوز به صورت کاملا فیزیکی ) معرفی می کند مورد استفاده قرار می گیرد . در اینجا کتابخانه منتظر مراجعه کننده می ماند تا خدماتی که به روی اینترنت عرضه می شود را کشف کرده و سپس جهت استفاده از آنها به کتابخانه مراجعه کند.

2- ارائه مجموعه ها به صورت مجازی

کتابخانه آن دسته از منابعی را که نسبت به آنها ( عموما در مورد منابع قدیمی و تاریخی ) کنترل محتوایی دارد به شکل الکترونیکی تبدیل و به صورت الکترونیکی در اختیار مراجعه کنندگان قرار می هد .مجموعه ها بر روی سرویس گرهای کتابخانه حضور فیزیکی دارند و کتابخانه مسئولیت مدیریت آنها یعنی فراهم آوردن فضای ذخیره الکترونیک ، بازاریابی و در دسترس قراردادن آنها را بر عهده دارد .

3- ارائه مجموعه های مجازی

این بخش در آینده اهمیت بیشتری خواهد یافت افزایش انفجار آمیز اطلاعات در شکل الکترونیکی آن ، یافتن چیزی که شخص از میان تمامی اطلاعات در جستجوی آن است را مشکل می سازد.( فراموش نکنیم که اشکال چاپی و الکترونیکی اطلاعات همراه ما خواهند بود).همانطور که در کتابخانه ها ی سنتی منابع از میان تولیدهای ناشران انتخاب می شدند و رابطی تهیه می شدکه به وسیله آن مراجعین قادر به یافتن منابع مورد نیازشان بودند .در محیط پیوند یافته اینترنتی و چاپی نیز بدون توجه به قالبی که اطلاعات در آن وجود دارند تقاضاهایی زیادی جهت داشتن ابزارهایی برای کمک به یافتن هرگونه اطلاعات مورد نیاز وجود خواهد داشت.موتورهای جست وجو و اتاق های مذاکره ممکن است کمک مناسبی جهت این کار باشند ، اما آنها قادر نیستند تمامی اطلاعات مورد نیاز را برآورده سازند.این جا محلی است که مهارت های حرفه ای کتابداران به عنوان رابط های انسانی بین مصرف کنندگان و تولید کنند گان اطلاعات عمل می کنند که در آینده اهمیت بیشتری نیز خواهند یافت .  

4-  سرویس دهی به مراجعه کننده مجازی در دنیای مجازی

حضور بر روی اینترنت بدین معنی است که ما در هر حال ارائه خدمات خود در بازار بین المللی جهت تمامی افرادی هستیم که منابع را یافته و یا به آنها نیاز دارند. مراجعه کننده  به طور بالقوه هر کسی و در هر جای دنیا می تواند باشد و تنها مختص مراجعه کننده سنتی ما نیست . از آن جایی که نمی دانیم، مراجعه کننده ما کیست و در کجا قرار دارد و درحال استفاه از خدمات چه کتابخانه ای است. این امر منشا مشکلات مدیریتی برای کتابخانه ها خواهد بود. بنابر این لازم خواهد بود کتابخانه ها محدودیت های دستیابی مشخصی را در مورد مراجعه کنندگان مجاز آنها یا جهت جستجوی اشکال جدید حمایت ها ی مالی برقرار نمایند.

5- به کارگیری کارکنان مجازی

کسی که به نیازهای مراجعه کننده مجازی در حال پاسخگویی است اهمیتی ندارد که به طور فیزیکی در کتابخانه های مختلف حضور داشته باشد. درست همانطور که نیازی نیست خدمات تلفنی شرکت ها بر روی سایت شرکت آورده شود ، درصورتی که آن می تواند در هر جای دنیا نصب و راه اندازی شود . بنابران قابل تصور است که اشخاص در حال پاسخگویی به کاربران مجازی در هر جایی باشند و ضروردتی ندارد که کارکنان مؤ سسه فراهم آورنده رابط مجازی جهت پاسخگویی به مراجعه کننده در محل کار خود حاضر باشند . با ادغام و بهره برداری از تسهیلات کارکنان بر روی شبکه ، تمامی کتابخانه های مشارکت کننده به طور چشم گیری   می توانند قابلیت خدمات خاص خودشان را بدون افزودن به تعداد کارکنان واقعی افزایش دهند.کارکنان از جمله مهمترین منابع کتابخانه به شمار می آیند و لازم است که بطور کامل تر و مؤثرتری نسبت به آن چیزی که در گذشته وجود داشته به کار گرفته شوند.

یک کتابخانه مجازی برای رسیدن به اهداف خود نیازمند قسمت های عمده ای است از جمله:

مرکز هماهنگی، ویراستاری ، جمع آوری پیشینه ها، پیشینه ها ، طرح منطقی ، نگهداری وخودکارسازی . (1999,Green).

1- مرکز هماهنگی

یک گره در شبکه به عنوان مرکزی هماهنگ در کتابخانه عمل می کند و همچنین ممکن است این کار بین چندین مرکز و یا گره تقسیم شود. نقش اصلی مرکز و یا مراکز هماهنگی پردازش داده های جمع آوری شده است و همچنین اگر کتابخانه مجازی پایگاه داده ها نیز داشته باشد ، آنها به طور معمول توسط مرکز هماهنگی نگهداری می گردد .

2- ویراستاری

کتابخانه مجازی در مدیریت وهماهنگی داده ها بوسیله گروهی از ویراستاران اداره می شود که ممکن است یک گروه و یا بیشتر باشند . هر ویراستار مسئول موضوع واگذار شده و یا محدوده خاص کاری خود می باشد . علاوه بر ویراستاران موضوعی یک ویراستار هماهنگ کننده نیز وجود دارد که بر ادغام کردن مدخل های اطلاعاتی نظارت می کند. وی معمولا در مرکز هماهنگی فعالیت دارد. به طور کلی وظایف بخش ویراستاری عبارتست از:

- نظارت بر جستجوهای خودکار

- ارزیابی موارد دریافت شده

- ویراستاری فرم های ارسال اطلاعات از طریق پست الکترونیکی و یا وب

- تهیه و تعیین مدخل های جدید مرتبط

- ارزیابی کیفیت اطلاعات وارد شده

- نظارت بر فرایند ارزیابی و ادغام اطلاعات

- ایجاد نماها[14]

- پاسخگویی به پرسش های کاربران

3-جمع آوری پیشینه ها

اصل تقسیم کار یک اصل اساسی در عملکرد کتابخانه مجازی می باشد.

در واقع ویراستاران باید حداقل کار را برای پیشینه های خودشان انجام دهند سه شیوه عمده برای گرد آوری پیشینه ها و اضافه کردن به مجموعه کتابخانه مجازی وجود دارد :

- دستی : جمع آوری مستقیم پیشینه ها توسط ویراستاران

- ارسالی یا غیرفعال : ارسال پیشینه ها بوسیله فرم های مشخص از طریق وب و یا پست الکترونیکی توسط کاربران و علاقه مندان

- گرد آوری فعال : از طریق جستجوگران خودکار مثل : web walkers,worms,spidersو... انجام میگیرد.

4-پیشینه ها

پیشینه های نگهداری شده در کتایخانه های مجازی معمولا دارای اطلاعات کافی جهت شناسایی منابع اطلاعاتی هستند. این اطلاعات می تواند در مورد مکان و شکل یک پیشینه باشد.چنانچه قبلا اشاره شد بخشی از پیشینه ها توسط ویراستاران و بخشی نیز توسط فرم ها گرد آوری می شوند.در مورد بخشی از پیشینه ها که توسط ویراستاران گرد آوری می شوند . ویراستاران با تبعیت از قالب مورد استفاده در کتابخانه ، اطلاعات مورد نیاز را شناسایی ومنابع اطلاعاتی مناسب را تهیه و ارا ئه می دهند.زمانی که اطلاعات به صورت ارسالی و توسط فرم ها  جمع آوری می شود این فرم ها باید حداقل دارای گزینه های زیر باشند:

- نشانی منبع در اینترنت

- عنوان ماده اطلاعاتی

 - توصیف مختصر در مورد ماده اطلاعاتی

-  شیوه تماس و دسترسی به نگهداری کننده سایت

- نام

- آدرس پست الکترونیکی

- جزئیات نمایه سازی

- کلید واژه ها

- اصطلاحات تخصصی

 و تاریخ ارسال پیشینه .

5-طرح منطقی[15]

کتابخانه های مجازی برای دسترس پذیر ساختن اطلاعات موجود در مجموعه خود ، آنها را نمایه سازی می کنند برای این کار شیوه های مختلفی ارائه می گردد .

در طرح منطقی کتابخانه های مجازی برای بازیابی اطلاعات از دو شیوه اصلی استفاده می شود:

الف- جستجوی پیشینه ها که توسط بخش جستجوی پایگاه داده های موجود انجام می شود نرم افزار جستجو با دریافت عبارت جستجوی کاربر، واژه های موجود در آنها را با کلید وازه های داده های موجود در پایگاه داده ها تطابق داده و مدرک مرتبط و مناسب را بازیابی می کند.

ب- جستجو بوسیله نماها[16] . کتابخانه مجازی می تواند نماهایی از اطلاعات را فراهم آورد و آنها را به شکل مجموعه و زیر مجموعه ای از پیشینه ها به صورت سلسله مراتبی ارائه دهد تا گام به گام از کل به جزء و بر اساس تقسیم درختی موضوع های کاربر را به اطلاعات مورد نیاز خود راهنمایی نماید .

6- نگهداری

کتابخانه های مجازی از یک فرایند زنجیره ای مرتبط به هم پیروی می کنند که در طی آن داده ها گرد آوری ، پردازش ، نگهداری و ارائه می گردد . این فرایند دارای یک نظام ورودی/خروجی است که چرخه اصلی وارده ها و صادره ها را تشکیل می دهد.

7- خودکار سازی

خودکار سازی هر چه بیشتر کتابخانه های مجازی ، امری مطلوب است و این کار تا حدی با استفاده از نرم افزارهای مدیریت محتوای وب ، سایت ها و شبکه ها بر آورده می شود

کتابخانه مجازی با خدمات ارزشمندی که فراهم می کند موجب گرایش و انس بیشتر مردم با کتابها و کامپیوترها وفن آوری  اطلاعات می شود و این گرایش پشتوانه و تأمین کننده خدمات بعدی است .این حرکت گام بسیار مهمی در نظم دادن به اطلاعات است و از بی نظمی اطلاعات که مشکل بزرگ کشورها پیشرفته در این زمینه است از هم اکنون پیشگیری خواهد کرد.در کتابخانه مجازی فاصله میان جویندگان و پدید آورندگان اطلاعات تقریبا به صفرمی رسد .

کتابخانه مجازی دو سرویس عمده را ارائه می دهد: سرویس های کتابخانه ای و سرویس های فروشگاهی ، در سرویس های کتابخانه ای جویندگان و مراجعان از طریق کامپیوتر و خط تلفن وارد کتابخانه شده و به مطالعه کتابها می پردازند. این سرویس خصوصا در رابطه با کتابهای مرجع بسیار کار آمد است . اما در سرویس فروشگاهی مراجعان می توانند وارد کتابخانه شده با استفاده از امکانات وسیع جستجو، کتاب مورد نظر را پیدا کرده و آن را خریداری نمایند وخرید کتاب ها تاحدود زیادی توسط خود سیستم انجام می شود .

تأمین کتاب برای کتابخانه مجازی با استفاده از امکانات فن آوری اطلاعات بسیار آسان تر صورت می گیرد. و از آنجا که این کتابها مجازی هستند ، سالانه میلیون ها دلار در منابع ملی ( کاغذ ، فیلم و زینک، نیروی انسانی ، حمل ونقل، چاپ و ...) صرفه جویی می شود.

بر خلاف کتابخانه های فیزیکی برای کتابخانه مجازی زمان و مکان کلمات بی معنی هستند . اطلاعات موجود در این گنجینه عظیم در تمامی روزهای هفته و در تمامی ساعات شبانه روز در دسترس است . قلمرو این کتابخانه هیچ حد و مرزی نمی شناسد، حتی در نقاطی که دسترسی به خطوط تلفن ممکن نیست با استفاده از تلفن های همراه می توان از آن بهره مند شد.

در کتابخانه مجازی محیطی برای ارائه طرح های نو در نظر گرفته می شود . این محیط میان نخبگان کشور و جویندگان آنها اعم از دستگاه های دولتی و سرمایه گذاران بخش خصوصی ارتباط برفرار می کند . و این علاوه بر ایجاد جهش در فرایندتوسعه ، غبار رخوت وسستی را از اندیشه های خلاق ، پویا و بزرگ خواهد زدود و در آنها ایجاد شور و حرکت خواهد نمود .

 

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ٢ بهمن ۱۳۸٧ توسط نمایه

کتابخانه الکترونیکی ، دیجیتالی و مجازی  (بخش دوم)

ویزگی های کتابخانه های دیجیتالی

- کتابخانه ها ی دیجیتالی در واقع چهرۀ دیجیتال و الکترونیکی کتابخانه های سنتی هستند .بنابراین ،مجموعه ها ومنابع سنتی چاپی و دیجیتالی را همزمان و درکنار هم شامل می شود.

- کتابخانه های دیجیتالی شامل منابع دیجیتال که در خارج از مرزهای فیزیکی کتابخانه    قرار دارد نیز می شود .

- کتابخانه های دیجیتالی دیدی کلی از همۀ اطلاعات موجود در کتابخانه، بدون درنظر گرفتن نوع یا فرمت آنها ، در اختیار کاربر قرار می دهد.

- کتابخانه های دیجیتالی مانند کتابخانه های سنتی خدمات خود را به گروه های  ویژه ای از کاربران ارائه می دهند. با این تفاوت که در این کتابخانه ها،کاربران ممکن است در هر نقطه و یا بخشی از شبکه قرار داشته باشند.

- کتابخانه های دیجیتالی نه تنها به کتابداران مجرب و ماهر نیاز دارند ، بلکه به خدمات متخصصان رایانه و شبکه نیز محتاج هستند.

- کتابخانه های دیجیتالی می توانند به منابع و کتاب های ویژه و منحصر به فرد حتی نسخ خطی دسترسی داشته باشند و امکان استفاده از آنها را در اختیار کاربران بگذارند.

- در این کتابخانه ها چندین کاربر در آن واحد از یک منبع خاص می توانند استفاده کنند.

- در کتابخانه های دیجیتالی ، ارتباط مستقیم یا رودررو میان کتابدار و کاربر نهایی وجودندارد.

اخیرا گروه های تحقیقاتی و متمرکز مختلفی بر روی توسعه و اصلاح کتابخانه های دیجیتالی کار کرده اند . برخی از این گروه ها که مرکز اصلی آنها در ایالات متحده است عبارتند از: فدراسیون کتابخانه های دیجیتالی ((DLF:digital library federation ، شورای منابع کتابخانه ای و اطلاع رسانی (CLIR: councilon library and information resource) و ابتکار کتابخانه های دیجیتالی مشترک (DLI: joint digital librariaries initiative)   که تحت سرپرستی بنیاد علوم ملی ، نمایندگی پروژه های تحقیقاتی پیشرفته و ناسا قرار دارد و نظراتی را راجع به علت وجودی کتابخانه های دیجیتالی ارائه می دهد.برخی از نظرات آنها عبارتند از :

- کتابخانه های دیجیتالی برای جایگزین شدن کتابها و کتابخانه های فعلی طراحی نشده اند بلکه بیشتر مکمل آنها هستند.

- خوانندگان و کاربران کتابخانه ها در حال تغییر عادات خود هستند ، منابع اطلاع رسانی جدید مثل ویدیوها و دیسکهای فشرده از جمله رسانه های معروف و عامه پسند شده اند

- وقتی می توانید یک دیسک ضبط شده را تقریبا به طور مستقیم از نویسنده یا خالق اثری دریافت نمایید ، چرا از کاغذ چاپی استفاده کنید ؟

من اینکه هزینه چاپ اغلب بالاتر است

- کتابخانه های  دیجیتالی دسترسی سریع و مؤثر به اطلاعات را فراهم می سازند.

- ایجاد دسترسی بیشتر شعار کتابخانه های دیجیتالی است

 مسائلی که در مورد کتابخانه های دیجیتال وجود دارند عبارتند از :

1- استاندارد جهانی برای نحوه سازماندهی اطلاعات در کتابخانه های دیجیتالی

2- آموزش نیروهای کتابخانه ای برای چگونگی انتقال اطلاعات به اشکال دیجیتالی و مقرون  به صرفه برای افزایش قابلیت دسترسی و حفظ ونگهداری اطلاعات

3- حق مالکیت آفرینش های ذهنی و حق تألیف مطالب منتشر در اینترنت از طریق    کتابخانه های دیجیتالی

فراداده[10] مسئله دیگری است که برای ایجاد کتابخانه های دیجیتالی مرکزیت دارد.فراداده، داده هایی است که محتوا و ویزگی های جزء خاص را در کتایخانه دیجیتالی نشان می دهد .فرا داده در کتابخانه های دیجیتالی مهم است زیرا کلیدی برای بازیابی منبع و استفاده از هر مدرکی است . از طرف دیگر فقدان استانداردهای معمول فراداده که به طور  ایده آل برای استفاده در بعضی از متون خاص تعیین می شوندموانع دیگری را بر سر راه دستیابی و استفاده از اطلاعات در یک کتابخانه دیجیتالی یا دریک طرح هماهنگ کتابخانه دیجیتالی بوجود می آورند.


کتابخانه الکترونیکی و کتابخانه دیجیتالی

کتابخانه های الکترونیکی یک گام فراتر از کتابخانه های خودکار، و کتابخانه های دیجیتالی یک گام فراتر از کتابخانه های الکترونیکی هستند. در کتابخانه های الکترونیکی حضور فیزیکی  پر رنگ تر از کتابخانه های دیجیتالی است و این کتابخانه ها همانند کتابخانه های سنتی و خودکار دارای ساختمان ، تجهیزات ، قفسه ها ، منابع و کتابدار است و به همان روش های خودکار و سنتی سازماندهی و اداره می شود. تفاوت آن با کتابخانه های سنتی در این است که این کتابخانه ها دارای مواد غیر چاپی مثل فیلم ، میکروفیلم ، میکروفیش ، انواع لوح های فشرده و منابع مشابه نیز است . در این کتابخانه ها ارائه خدمات هم به صورت سنتی و خودکار است و هم به صورت شبکه ای و دیجیتالی ، منتها استفاده از ارتباطات شبکه ای و دیجیتالی در آن نوپاست و معمولا بازیابی اطلاعات در آن از طریق شبکه محلی انجام می شود.

اما در کتابخانه های دیجیتالی حضور فیزیکی خیلی کمرنگ شده است و تعداد منابع چاپی در آن به میزان خیلی کمی است البته ، خود این منابع چاپی نیز ابتدا دیجیتالی شده ، بعد به کاربران ارائه می گردد . در این کتابخانه ها ارائه خدما ت به طور کلی خودکار و دیجیتالی است و کاربران از طریق شبکه های ارتباطی به منابع دیجیتالی ذخیره شده در این کتابخانه ، دسترسی یافته و از ان بهره مند می شوند . نقش کتابدار واسط در اینجا خیلی کمرنگ است و بیشتر جنبه آموزشی و مشاوره ای دارد.


کتابخانه های ترکیبی یا پیوندی

کتابخانه هایی هستند که در مرحله گذر از سنتی به دیجیتالی اند و بخشی از مجموعه شان به صورت چاپی و سنتی وبخشی هم به صورت دیجیتالی است در واقع هم بخش عظیمی از مخزن آنها سنتی است ولی ارائه خدمات و سیستم های امانت ، کاوش ، رزرو و حتی قسمتی از پاسخگویی به سئوال ها هم از طریق شبکه کتابخانه و اینترنت و یا سایر رسانه های مدرن انجام می گیرد . در این نوع کتابخانه ها معمولا مواد را با اسکن کردن وارد آرشیو الکترونیکی کرده بطور خودکار نمایه سازی و از طریق رابط ها بر روی اینترنت و یا اینترانت در دسترس      علاقه مندان و پزوهشگران قرار می دهند و تجهیزات مورد نیاز برای این نوع کتابخانه ها عبارتند از : دستگاه اسکن ، پایگاه اطلاعات ، رابط ، شبکه یا محمل اطلاعاتی مثل اینترنت ، اینترانت ، ایستگاه های کاری کاربران و...

کتابخانه ترکیبی ، فن آوریها یی را در ذهن متصور می سازد که حاصل پیشرفت های نوین پروژه های کتابخانه الکترونیکی ، مجازی و یا دیجیتالی هستند.در واقع کتابخانه هایی هستند که قسمت اعظمی از مجموعه آنها سنتی است و در کنار آن ارائه بعضی از فعالیت های کتابخانه شامل فهرست نویسی و سازماندهی، سیستم امانت و مرجع و غیره به صورت کامپیوتری  می باشد و بعضا ارائه خدمات مرجع وجست وجوی مطالب تحقیقی از طریق اینترنت و یا بانکهای اطلاعاتی کامپیوتری انجام می گیرد .

کتابخانه مجازی

کتابخانه های مجازی با ظهور فن آوریهای جدید و با استفاده از اینترنت به وجود آمدند.این کتابخانه ها امکان دستیابی به فهرست ها و پایگاه های اطلاعاتی را فراهم می سازند و پژوهشگران را به سوی منابعی که به سختی پیدا می شوند هدایت می کنند و ارائه همه این خدمات به طور شبانه روزی و در هفت روز هفته از طریق وب سایت های آنها انجام پذیر هستند.بدون اینکه از نظر فیزیکی به مکانی برای مراجعه فرد جهت درخواست و دسترسی به اطلاعات نیاز باشد.

یک کتابخانه مجازی ، مجموعه سازمان یافته ای از پیوندها به اسناد نرم افزارها ، تصاویر ، پایگاه ها ی داده ای و... در یک شبکه و یامجموعه ای از شبکه های رایانه ای می باشد. هدف یک کتابخانه مجازی این است که کاربران را در یافتن اطلاعات مورد نیاز از طریق منابع موجود در پایگاه های کتابخانه یاری کرده و وظایف مجموعه سازی، دسترس پذیر ساختن و اشاعه را انجام می دهد.صفت مجازی بیشتر به فقدان بعد مکانی این نوع کتابخانه اشاره دارد و این نوع کتابخانه ها وجود فیزیکی نداشته ، روی شبکه های کامپیوتری ایجاد شده و در دسترس مراجعان قرار می گیرند. بدین خاطر کتابخانه های نامرئی نیز نامیده شده اند.

کتابخانه های مجازی ، نمونه بارز رشد توانایی و انسجام پروتکل های سرویس دهنده /سرویس گیرنده است که دسترسی به اطلاعات موجود در شبکه اینترنت را ممکن می سازد .    کتابخانه های مجازی اولیه در واقع فهرستی از پیوندهای مرتبط به یک موضوع خاص بودند که توسط کتابداران جمع آوری می شدند تا کاربران را تا حدودی در پیدا کردن اطلاعات مورد علاقه خود یاری کنند. با رشد کردن و گسترش یافتن مقدار اطلاعات موجود، نگهداری و مدیریت آنها نیز مشکل تر می گردد.

از دیدگاه سنتی کتابخانه مکانی است ک در آن حافظه جمعی بشری ذخیره شده است . کتابخانه مجازی نیز چنین کاربردی دارد ، اما مدارک در کتابخانه مجازی به شکل رقمی نگهداری می شوند. دیگر کتابخانه نیاز به مکانی فیزیکی برای آنکه فرد جهت درخواست و دسترسی به اطلاعات به آنجا مراجعه کند ندارد برای مثال بر روی وب جهانی در محیط اینترنت فرد قادر به دسترسی به کتابخانه های مجازی از طریق موضوع است .و در این کتابخانه فرد می تواند کتب و مدارک مورد نیازش را بیابد موضوع ها به صورت الفبایی تنظیم شده اند و فرد می تواند از میان فهرست های بلند،موضوع مورد علاقه اش را دقیقا انتخاب و به گنجینه ای از مواد در آن زمینه دسترسی پیدا کند.منطق این کار آن است که شرایط لازم جهت دسترسی یکسان به آثار بزرگ جهانی فراهم شود . کتابخانه های سازمانی وعمومی تأثیر و نقش مهمی در ترقی کتابخانه های مجازی داشته اند . با استفاده از شبکه ها این نوع کتابخانه ها می توانند فهرست موجودیهای خود را برای سایر کتابخانه های مشابه دسترس پذیر نماینداز طریق نظام امانت بین کتابخانه ای مشتریان می توانند کتابها ومدارک مورد نیازشان را بدون مراجعه به سایر کتابخانه ها دریافت کنند مشتریان همچنین می توانند منابع مورد نیازشان را با استفاده از ابزارهایی نظیر پایگاه های داده، از کتابخانه ای مجاز ی دریافت کنند. سایر انواع خدمات خویل مدرک ، نظیر تهیه فوری مدرک و پایگاه های داده متن کامل در کتابخانه های مجازی قابل عرضه است . از جنبه نظری مشتریان می توانند اقلام مورد نیازشان را تقریبا فوری دریافت کنند .

خدمات اطلاعاتی که توسط کتابخانه های مجازی عرضه می شوند را می توان بر اساس سطح دسترسی کاربران به سه دسته عمده تقسیم کرد:

1- خدمات اطلاعاتی که برای عموم کاربران قابل دسترسی و بهره برداری هستند ، نظیر خدمات مرجع . همچنین اطلاعاتی که برای گروه قرار می گیرند اغلب شامل : اطلاعات توصیفی و چکیده منابع اطلاعاتی ، راهنماهای استفاده از کتابخانه ، آموزش نحوه جستجو در پایگاه های اطلاعاتی کتابخانه وشبکه اینترنت می شوند.

2- خدمات و اطلاعاتی که برای کاربران دارای شرایظ خاص قابل دسترسی می باشند ( نظیر کاربرانی که دارای کد کاربری هستند و یا کاربرانی که از مراکز ویژه ای با وب سایت کتابخانه ارتباط برقرار می کنند) . دسترسی به پایگاه های اطلاعاتی تمام متن مقالات و تمامی منابع اطلاعاتی مجموعه نظیر: کتاب های الکترونیک ، پایان نامه ها، گزارشات تحقیقی ،.... در این گروه قرار دارند.

3- خدمات مرجع همانطور که در کتابخانه های سنتی از مهمترین خدمات کتابخانه ای محسوب می شوند، درکتابخانه های مجازی نیز از بحث انگیزترین خدمات اطلاع رسانی  می باشند.خدمات مرجع الکترونیک از لحاظ نحوه ارائه به دو گروه عمده ، خدمات مرجع همزمان و خدمات مرجع غیر همزمان تقسیم می شوند.

خدمات مرجع غیر همزمان: آن دسته از خدماتی هستند که در آن خدمات مرجع با اندکی تآخیر نسبت به زمان درخواست ارائه می شوند.پست و نمابر از ابزارهای سنتی عرضه خدمات مرجع غیر همزمان هستند که در محیط های اطلاعاتی غیر الکترونیک از دیر باز به کار گرفته می شده اند.در محیط های اطلاعاتی نوین عرضه خدمات مرجع از طریق پست الکترونیکی متداول ترین و پایه ای ترین شکل خدمات مرجع است.

خدمات مرجع همزمان : آشناترین و قدیمی ترین شکل خدمات مرجع همزمان می باشد. خدماتی است که به صورت چهره به چهره و در بخش مرجع کتابخانه ها ارائه می شوند.عرضه خدمات مرجع به طور همزمان و بدون تأخیر در کتابخانه های مجازی ،همواره فکر کتابداران را به خود مشغول ساخته است. در این میان ،  ویدئو کنفرانس[11] و گفتگوهای محاوره ای[12] از جذاب ترین شیوه ها برا ی ارتباط مستقیم با کاربر و ارائه خدمات مرجع همزمان بوده اند .از بین دو شیوه فوق خدمات مرجع همزمان از طریق ویدئو کنفرانس به دلیل نیازهای فنآورانه از قبیل :پهنای باند ، ارتباط شبکه ای سریع و فوری ، دوربین های ویدئویی و... د رحال حاضر رواج کمتری دارد . گفتگوی محاوره ای در مقایسه با ویدئو کنفرانس نیاز به تجهیزات کمتری دارد و با سهولت بیشتری قابل عرضه است .(داوودیان ،1382).


مشکلات کتابخانه های مجازی

استفاده از کتابخانه ها ی مجازی و منابع موجود در آن مشکلاتی نیز دارد .برای استفاده از منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه ها ی مجازی وجود ارتباط اینترنتی لازم است و اگر امکان دسترسی به اینترنت هم وجود داشته باشد، داشتن مهارت جست وجو و بازیابی اطلاعات به صورت مؤثر هم لازم است. بسیاری از فراگیران فاقد مهارت های لازم برای جست وجوی اطلاعات مورد نظر خود هستند. در اینجا نقش کتابداران کتابخانه های مجازی ، شفاف می شود که در آن ، با هدایت و مشاوره اطلاعاتی ، به فراگیران در به دست آوردن و استفاده از منابع اطلاعاتی مورد نیاز خود ، یاری می رسانند .گاهی دسترسی به منابع اطلاعاتی کتابخانه ها ی مجازی با موانع مالی مواجه می شود و باید در برابر دریافت اطلاعات هزینه ای را پرداخت کرد . مسئله دیگر ، امنیت اطلاعات موجود در کتابخانه های مجازی است . حفاظت از منابع اطلاعاتی موجود و تعریف سطوح دسترسی و تأمین امنیت این منابع ،‌از جمله مواردی است که باید آنها را در نظر گرفت.( اصنافی ،1384)

ریسو(2001)، بیان می کند که معایب کتابخانه ها ی مجازی بیش از مزایای چنین کتابخانه هایی می باشد.اما به عقیده او با پیشرفت فن آوری این مشکلات  از بین خواهند رفت . او می گوید در حال حاضر معایب کتابخانه های مجازی شامل موارد زیر می باشد:

- کاربران برای  محصولات مختلف باید رمز عبور های متفاوتی را به خاطر بیاورند.

- حوزه پوشش و در دسترس بودن آرشیو ها، اغلب  محدود می باشد.

-  اغلب موارد انتقال و چاپ مطالب با مشکل رو به رومی باشد.

- زمانی که محصولات هم به صورت مجازی و هم به صورت چاپی نگهداری می شوند، در هزینه ها صرفه جویی نمی کردد..

-  همه منابع به شکل دیجیتالی در دسترس نیستند.

-  محدودیت هایی برای چگونگی استفاده از محصولات از کارگزار ی به کارگزار دیگر وجود دارد.

-  کتابخانه های مجازی جهت قابل دسترس بودن ، به شبکه های کامپیوتری نیاز دارند.

-  برای کاربران امکان اینکه منابع را درمقابلشان بگسترانند و از آنها به طور اتفاقی استفاده کنند و جود ندارد

-  کاربران در استفاده از کتاب ها راحت تر هستند.

 

 


.: Weblog Themes By Pichak :.





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظقالب وبلاگقالب وبلاگگالری عکسفاگالری عکس آلامتو